Rehavet Havası

Beyanname matrah

2012-01-20T00:52:00.003+01:00

Öyküsünü yazdığım Vedat Abi değil, gerçek bir Vedat Abi var bu şehirde. Balıkçı Baba'nın mekanında müdavim masasında oturuyor, yüzünden gülümsemesi eksik olmuyor, huzur saçıyor etrafına. Vefa Lisesi mezunu, Zoo'da dönerci işletiyor, gündüz çalışıyor, akşam Baba'ya gelip demleniyor. Tertemiz, şiir gibi bir Türkçe konuşuyor. Arada darbukayı eline alıp kendinde geçmişçesine bir tempo tutturuyor, biz bir bardak rakısını eksik etmiyoruz, masamıza gelip oturuyor. Kadehini kaldırıyor, Kadir'e bakıp, 'canım' diyor, bana bakıp, 'güzel kardeşim' diyor dillerin en tatlısıyla; 'şerefe' diyoruz sonra beraber. Bu gerçek Vedat Abim de öyle bir adam işte.

Velhasıl ben iyiyim, çok çalışıyorum, bloğumu yeşillerle aldatıyorum... (Ayrıca ağzımı bozucam da, pankart yazan iki öğrenciden örgüt çıkarıp da beyaz bereliyle götdeşlerini elleyemeyen adaletin de ızdırabını sikeyim afedersiniz. Ne müptezel memleketmiş arkadaş!)

Büyük yazarın da canı sıkılır, o da insan

2012-01-02T15:02:00.003+01:00

Jonathan Franzen'ın "ıssız ada" deneyini anlattığını nefis denemesinden aktarıyorum:

"(...) Ve can sıkıntısından muzdariptim. Kafa dağıtıcı işlerle ne kadar çok meşgûl olursanız kafayı dağıtma oranları da o kadar azalıyor ve ben bunların dozunu öyle bir artırmıştım ki; on dakikada bir meyillerimi kontrol ediyordum, sarma cigaralarım gitgide kalınlaşıyordu, gecelik içki dozunu ikiden dört kadehe çıkarmıştım ve solitaire oyununda öyle ustalaşmıştım ki, hedefim artık falımın çıkması değil üst üste iki ya da daha fazla kez çıkmasıydı – heyecanı fal bakmaktan çok kazanma ve kaybetme serileri yakalamaktan gelen bir çeşit meta-solitaire. Üst üste kazanma rekorum ise sekizdi."

Yeni yıl tebriği

2011-12-31T16:23:00.002+01:00

İstikbaline baktıkça mücrim gibi titreyen aymazlar için yeni yıl tebriği:

Kaptıkaçtı işine mi girsek bu arada?

Bomba

2011-12-30T15:22:00.001+01:00

Sabiha Gökçen anlatıyor, 70 küsur yıl geçiyor, memlekette bir şey değişmiyor:

"Dersim’deki uçuşlarım daha heyecanlı olmuştur. Bir iki defa pilot, fakat ekseriyetle rasıt olarak uçtum. Böyle vaziyetler insan harp heyecanını rasıt mevkiinden daha iyi duyuyor. İnsan evvela bombalarını atıyor, bunlar bittikten sonra canlı hedefler görürse, makineli tüfeğe müracaat ediyor. Dersimde ilk bombardımanımın heyecanını unutamam. Cekizeken civarında asilerin topluluğunu haber alıp grup halinde hareket ettik. Ben elli kiloluk bombalarımı grup halinde kaçanlar üzerine attım, isabeti gözümle gördüm ve vazifeden avdette heyecanlı dakikalar geçirdik. …Dersimde uçuş çok heyecanlı idi. Dar boğaz gibi vadiler aşıyorduk… Muhasama meydanında canlı hedef üzerine bomba atmak insana hiçbir acımak hissi vermiyor. İnsan yalnız vazifesini görmek için, aramayı, vurmayı düşünüyor.”

(Bayan Sabiha Gökçen’le Görüştük, 21 Ağustos 1937, Tan)

Amigolar için

2011-12-29T14:01:00.000+01:00

Ween - Buenas Tardes Amigo - MyVideo

Seri Katil

2011-12-27T19:34:00.001+01:00

- Sait Faik’ten ötürü, onun için -

Şu barda oturanlardan iri yarı, kaslı, ağzı küçük, burnu büyük olan, gözleri ise hüzünlü bakanın adı Herbert'tir. Herbert Cumartesi günleri hariç, her akşam bu meyhaneye gelir. Hafta içi mesaisini bitirince, Pazar günleri ise Bundesliga maçları bitince. Boş olduğu sürece aynı tabureye oturur ve aynı şeyleri içer. O rahatsız taburede bütün geceyi nasıl geçirir bilemem, ama boş olsalar bile çok daha rahat görünen diğer koltuk ve sandalyelere yüz vermediğini iyi bilirim. Meyhanede çalışanlar ve meyhanenin diğer müdavimleri de Herbert'i tanırlar. Sessiz sakin adamdır Herbert. Kimseyle alacağı vereceği olmayan türden. Kimi zaman iş arkadaşlarından bazıları da onunla birlikte gelir mesaiden sonra, oturup sessiz sessiz konuşurlar sohbet etmek ayıpmış gibi; işten, şeften, ailelerinden, kadınlardan, siyasetten, futboldan ve fısır fısır konuştukları için bizim bilemediğimiz gizemli konulardan.

Hiç konuşmadıkları da olur, kimi geceler yorgun, yaşlı birer baykuş gibi taburelerine çöker, öylece karşılarına bakarlar. Sanki barın şişelerle dolu raflarının arkasında en çalkantılı ruhları bile dinlendirebilecek tropikal bir deniz ya da en geveze adamı bile afallatacak şahane bir günbatımı manzarasını yalnızca onlar görüyormuş da, batmakta olan o güneşin sarsak ama karakterli ışığında gevşiyorlarmış gibi gelir bizlere. Ara sıra önlerindeki bira bardaklarını havaya kaldırıp, okkalı bir yudum çektiklerini ya da ucuz tütün paketlerini önlerine açıp itinayla birer sigara sarıp yaktıklarını görmeseniz, Herbert ve arkadaşlarının derin bir meditasyonun kucağında kendilerinden geçtiklerini sanır, böyle şeylere alışık olmayan bir adamsanız onlardan korkmaya başlarsınız.

Bu gece Herbert'in yanıbaşına tünemiş olan orta boylu, tıknaz, yayvan ağızlı, pırasa burunlu, kısık gözlü adamın adı ise Herbert II'dir. Herbert II'nin gerçek bir adı vardır elbette ama meyhaneye çok nadir geldiği için ve Herbert dışında hiç kimseyle konuşmadığı için onun gerçek adını bilen yoktur. O ara sıra Herbert'e eşlik eden bir arkadaşıdır, belki de Herbert onu arkadaşı saymıyordur, bunu bilemeyiz. Herbert'i sevenler ve saygı duyanlar nedense Herbert II’yi pek sevmezlermiş gibi gelir bana, bunu da anlamlandıramam. Herbert'i seviyorsak, onunla bir derdimiz yoksa, onun kıymet verdiği dostlarını da sevmemiz, sevmesek bile arkalarından kötü konuşmamamız gerekir. Biz meyhanenin müdavimleri olarak, Herbert'in yanında getirdiği iş arkadaşlarının çoğunu tanır, kimi zaman onların muhabbetine ortak olur, hiç değilse karşılıklı bir göz ya da baş selamını birbirimizden esirgemeyiz. Ama Herbert II başkadır. O hiç birimize selam vermez, kimseyle iki çift laf etmez.

Herbert aslında kibar, sevimli bir adamdır. İri cüssesine ve suskunluğuna bakıp onun kavgacı, kaba, hattâ küstah bir adam olduğunu düşünenler çıkar ara sıra, ama bunlar ya Herbert'le oturup karşılıklı iki bira içmedikleri, onun meşrebini bilmedikleri için böyle düşünürler ya da büsbütün habis ruhlu, beş para etmez adamlar oldukları için. Meyhaneye gidip gelmeye başladığım ilk zamanlar, ben de Herbert hakkında böyle şeyler düşünmüş olabilirim aslında. Zira böyleyizdir biz insan tekleri. Tipine, cüssesine, şekline şemaline, giysisine bakar, bunlardan kestirme yargılar damıtır, sonra da dönüp bakmayız bile yargıladığımıza. Oysa en zorba hükümdarların demir yumruğu altında inleyen ülkelerde bile, göstermelik de olsa sorarlar adama tekmeyi vurmadan önce, diyeceğin bir şey var mı diye, nezaketen de olsa bir savunma hakkı tanırlar o adam en azılı rejim düşmanı bile olsa. Ama siz bakmayın Herbert'i savunduğuma, onun pek de umurunda değildir başkalarının onun hakkında ne düşündüğü.

* * *

Meyhaneye yalnız geldiği günlerden biriydi, baktım başka oturacak yer yok, Herbert'in müsadesini alıp yanıbaşındaki tabureye tünedim. Kısaca selamlaştıktan sonra nereden baksan yarım saat boyunca tek söz etmedik birbirimize. Oysa bunlar ilk zamanlarım değildi. Herbert kadar olmasa da müdavim sıfatını hak edecek kadar sık gelip gitmeye başlamıştım meyhaneye ve can ciğer değilsek bile belli bir hukukumuz vardı artık. Yarım saatlik suskunluğun ardından nereden aklıma geldiyse, "Herbert," dedim, "sen böyle sustuğun için insanlar seni kendini beğenmiş bir adam sanıyor." Amacım hem haybeye de olsa bir sohbetin fitilini ateşleyip can sıkıntısından kurtulmak, hem de aslında kendini beğenmiş bir adam olmadığını bildiğim Herbert'in iç dünyasına dair merakımı gidermekti. Sana ne elâlemin iç dünyasından diyecekseniz, haksızlık etmiş, insanlık âleminin başına gelmiş en büyük bela olan can sıkıntısına karşı en etkili ilaçlardan birinin farkında olmadığınızı ele vermiş olursunuz. Herbert'in hiç değilse bir işi, haftada bir kez de olsa görebildiği bir çocuğu var. Bende bunlar da yok. Televizyon seyretmek, kitap okumak, spor yapmak, sokaklarda amaçsızca yürümek, sinemaya tiyatroya gitmek falan can sıkıntıma çare olmuyor. Herbetler, Beateler, Sonjalar, Thomaslar, Ursulalar, Gertler, Ahmetler, Ayşeler, Rogerlar, Elizabethler, Markolar, Juliolar, Sumayyalar; benim çarem bunları tanımakta, konuşturmakta, dostluklarını kazanmakta. Ben bu insanları deli gibi merak ediyorum. Ne gibi dertleri ve sevinçleri var, neye gülüp, neye ağlarlar, akşam eve gidince ne yaparlar, sabahları kaçta kalkarlar, kar yağınca ne düşünürler, iç çamaşırların hangi sıklıkla değiştirirler, helada kitap mı okurlar yoksa düşünürler mi, düşünürlerse ne düşünürler, güneşli havalarda canları bir su kenarında kaygısızca oturup gazete okumak çeker mi, külahın kenarından akan dondurma parmaklarını bulaşınca küfrederler mi, sokak ortasında ayaklarının altı kaşınınca sinirleri bozulur mu, telefon sesini duyunca sevinirler mi, irkilirler mi, su içerken hiçbir şey düşünmemeyi başardıkları bir an gelip geçer mi, hepsinden önemlisi, canları sıkılınca ne yapar bu insanlar?...

Herbert başını hafifçe bana çevirip gülümsedi ve "Bana ne," dedi. Sonra herhalde bunun kaba bir cevap olduğunu düşündüğünden kısa bir açıklama yaptı. "Ben böyleyim. Onlar da öyle. Ben böyle memnunum." Sonra duraladı bir anlığına. Bunun arkasından beklentimin aksine felsefî değil, oyuncul bir cümle geldi. "Sen benim yerinde olsan, elâlem sana kendini beğenmiş demesin diye daha çok konuşmaya ya da yılışıklık yapmaya karar verir miydin?" Soru güzeldi. Biraz düşündüm, dürüstçe cevaplamaya karar verdim. "Yılışıklık yapmazdım ama bir şekilde öyle olmadığımı da göstermeye çalışırdım." Herbert o zaman, "Olabilir," dedi. "Belki ben de senin gibi yapmalıyım." Sonra bu konudan sıkılmış olacak, ondan alışık olmadığım kıvrak bir manevrayla konuyu değiştiriverdi: "Neukölln’de yine bir ev kundaklanmış, duydun mu?"

* * *

Bu gece diğer müdavimler ortalıkta olmadığı gibi, benim de ihtiyarların masasına oturmaya niyetim yok. Takacak başka şey yokmuş gibi barda Herbert’in yanıbaşında oturmuş birasını yudumlayan Herbert II'yi takıyorum kafaya. Promil seviyemle doğru orantılı artan cesaretim ve aymazlığımı kuşanıp, fırsat kollamaya başlıyorum. Herbert barın en solunda oturuyor. Yanında Herbert II, onun yanında boş bir tabure ve onun yanında da barın arka sokağında yaşayan ve canının sıkıldığı geceler buraya gelip kristalini içtikten sonra yeniden evine dönen genç mühendislik öğrencisi Alex var. Alex’le Herbert II’nin arasındaki tabureye sıvışabilirim ama bunu yaparsam niyetimi çok belli etmiş olacağım için geri duruyorum. Zaten Alex’in ertesi gün sabah önemli bir sınavı olduğunu ve çok geçmeden kalkıp evine gideceğini de biliyorum. Meyhaneye ara sıra gelen herhangi bir müşteri olan Alex’in ertesi gün önemli bir sınavı olduğunu biliyor olmam, ortalama bir Amerikan filminde, benim olası bir seri cinayet dizisinin eşiğinde olmama yorulabilir aslında. Neyse ki ben bunu sadece kendi insancıllığıma yorarak kendimi rahatlatıyorum. Zaten seri cinayet işi de bana ters, kıyamam kurbanlarıma. Seri anti-cinayetçi derseniz itiraz etmem ama. Ben, yarın ya da sonraki gün Alex’i gördüğümde ona sınavının nasıl geçtiğini soracağım, o şaşırarak da olsa bana nazikçe cevap verecek ve sorduğum için teşekkür edecek, sınav iyi geçmişse ben Alex’i kutlayacağım, kötü geçmişse teselli amaçlı iki cümle kuracağım ve böylece seri anti-cinayetlerime bir halka daha eklenmiş olacak.

* * *

Bir yandan Alex’in kalkmasını beklerken, bir yandan da yalnızca sırtlarını gördüğüm Herbert’le Herbert II’yi izliyorum. Vücut dili diye bir şeyden söz eder oldular son zamanlarda, koca bir yalandan ibaret! Şu Herbert II’nin vücut dilinden mesela, onun karakteri hakkında çıkarımda bulunacak adam daha anasının karnından doğmadı ki. Zira esprimi maruz görün ama, Herbert II özürlü bir adam, doğuştan vücut dilsiz. Kazık gibi yürür, makina gibi hareket eder, ne eli kolu oynar, ne kaşı gözü. Onun kanlı canlı bir insan değil fabrikada üretilmiş bir robot olduğunu iddia etseniz başınız ağrımaz, kimse size deli gözüyle bakmaz. Hele de şu anda benim yaptığım gibi arkadan izliyorsanız Herbert II’yi, onun gerçekten çok iyi imal edilmiş bir vitrin mankeni olduğuna inanabilirsiniz bütün kalbinizle.

Alex alelacele son yudumu çektikten sonra masaya bir kristale yetecek kadar bozukluk bırakıp, yerinden kalkıyor, gözüyle bana ve tanıdığı birkaç başka müdavime selam verip, kapıya yöneliyor. İşte beklediğim an. Hiç davet beklemeden yerimden kalkıyor ve az önce Alex’in boşalttığı tabureye değil, Herbert II’nin yanıbaşındaki boş tabureye hırsız bir maymun gibi usulca kuruluveriyorum. İkisi de şöyle bir dönüp bakıyorlar bana. Herbert benim izinsiz olarak yanlarına oturmuş olmamı umursamıyor, Herbert II ise biraz bozulmuş gibi. Benim masaya oturmamla birlikte, az önce sessiz ama ateşli bir sohbetin göbeğinde olan Herbert ve Herbert II birdenbire korkunç bir sessizliğe gömülüyor, şeytan görmüşçesine kalakalıyorlar. Etliye sütlüye karışmayan bir adam olarak, onların rahatını bozmuş olmaktan hiç memnun değilim ama iki saattir bu hamleyi planladıktan sonra, şimdi zart diye tabureden kalkmayı da kendime yediremiyorum.

Bir süre hiç konuşmadan öylece oturuyor, karşımızdaki rafta duran şişeleri seyrediyoruz. Ben barda yalnız başıma oturmuş karşıyı seyrederken genellikle rom ve tekila şişelerini hedef seçerim. Bunların hem şişe tasarımları, hem de çağrışımları; kış gecelerinin yalnızlığında, eski bir evde gürül gürül yanan soba etkisi yapar bende. Dalar giderim onlara bakarak. Bu gece de şapkalı tekila şişesini kendime yoldaş bellemiş seyrederken, yan gözle de Herbert II’nin sirke satan suratından gecenin hava durumunu çıkarmaya çalışıyorum.

Şimdi mesela Herbert II’ye herhangi bir şey söylesem, selam versem; o da beni terslese ya da hiç umursamasa, cevap vermese; bunu kafaya takmam. Hiçbir şey olmamış gibi hayatıma devam edebilirim. Bunu yapmaktan beni alıkoyan şey de zaten Herbert II’nin olası bir ters tepkisi değil, böyle bir ters tepki gelmesi durumunda hakîki Herbert’i zor bir duruma sokacak olmam. O yüzden şapkalı şişeyi adam telakki edip, onun kısa özgeçmişini çiziktirmeye başlıyorum kafamın kara tahtasına. Elbet Meksikalı olacak. Orta yaşlı olmasına rağmen görmüş geçirmiş bir adam. Biraz hazcılık var tabii serde, biraz da boşvermişlik. Tekila sevgisinden söz etmeye gerek yok, ama aynı zamanda çorbayı, turşuyu, narenciye türlerini, yuvarlak hatlı kadınları, üstü açık spor arabaları, ahşap mobilyaları, aşırı sıcak havaları, toprak kokusunu ve blues dinlemeyi de seviyor. Gudalajara’da bir gecekonduda doğmuş, ama gel de bunu Herbert II’nin zehir saçan yan göz bakışına anlat. Belli ki çekip gitmemi istiyor oradan ama ben nasıl Herbert’i zor duruma düşürmemek için ona selam vermiyorsam, o da aynı sebeple beni oradan kovamıyor. Şu haliyle güçler dengeli olduğu için, bu maçtan herhangi bir sonuç da çıkmayacakmış gibi görünüyor. Amerikalılar futbol maçlarının beraberlikle bitiyor olmasını idrak edemezlermiş bir türlü. Oysa bak ne güzel bir sonuç beraberlik, biteviye bir boşluk hali. Çözüm kimi zaman, çözememekte gizli.

Ben barmenden içkimi tazelemesini rica edene kadar çıt çıkmıyor üçümüzün yan yana oturduğu üç tabureden. Beraberlik sessizliği bu, amacına ulaşamıyorsun, ama kapı da tam kapanmamış. Bir belirsizlik var, onun gerilimi var, bir yandan da belli belirsiz bir tatmin hissi. Üzerine düşeni yapmışsın sonuçta. Benim keyfim yerinde. Felsefeyi tadında bırakıp, Guadalajara’daki bir gecekonduda mızıldamakta olan gür bıyıklı bir bebek olarak bıraktığım şapkalıma dönmeye hazırlanırken, Herbert bana dönüp, “Tanıştırayım,” diyor. Parça tesirli bir bomba bu meyhanenin orta yerinde patlayan. Öyle ki benim şapkalı bile sonsuz siestasından başını kaldırıyor, şapkayı iki parmağının ucuyla kaldırıp şöyle bir bakıyor, doğru mu duydum gibisinden.

“Memnuniyetle,” diyorum. Adımı söyleyip elimi uzatıyorum Herbert II’ye. Elim havada kalıyor. Ama Herbert II, belki de adaşından çekindiği için, adını bahşediyor hiç değilse. Adı Herbert değilmiş. Herbert ekliyor sonra: “Kendisi kardeşim olur.”

Bu tanışma merasiminin orta yerinde Herbert II alelacele ayaklanıyor. Herbert de onun arkasından. “Kusura bakma,” diyor, “biraz özel konuşmamız gerekiyor da.”

Az önce benim tek başıma oturduğum masaya geçiyorlar ellerinde içkileriyle. Ben öylece kalakalıyorum barda tek başıma. Köşe kapmacaya devam edesim yok. Meksikalım da zaten çoktan dalmış en güneşli rüyalara, horul horul uyuyor beynimin kıvrımlarında bir yerde. Biraz kırıldım mı ne? Hesabı ödeyip çıkıyorum. Herbert’le kardeşine hiç bakmıyorum. Tam kapıdan çıkarken Herbert arkamdan, “İyi akşamlar,” diye bağırıyor. Yüzüm gülüveriyor. Dönüp, “İyi akşamlar,” diyorum.

Herbert II’nin o tavayı andıran yayvan ağzının kenarında, dudaklarının bir kıl inceliğine kavuştuğu uç bölgelerinde, göz bebeklerinin derinliğinde ancak çok dikkatli bakanların ya da insan ruhunun inceliklerinden anlayanların görebileceği cinsten bir şey seziyorum. Gülümsemeye benziyor, şefkate benziyor, insanlığa benziyor. Mutlu çıkıyorum meyhanemden.

Seri anti-cinayetlerim devam edecek.

Video Games

2011-12-25T23:57:00.000+01:00

Yakında

2011-12-21T00:43:00.002+01:00

İronillo

2011-12-16T13:25:00.000+01:00

Şemsiye kralı Celal Birsen, iki yıl kadar önce yağmurlu bir havada trafik kazası geçirip öldü. NTV’nin haberine göre, “kazanın virajdaki su birikintisinden kaynaklandığı öğrenildi.” Bunu da dün Herr E’nin Celal Birsen marka mor şemsiyesini görünce çıkardım hafızamın karanlık dehlizlerinden.

Merserize kazak

2011-12-10T15:41:00.002+01:00

Ne oldu, kurudun kaldın, diyecekler varsa; izah edeyim. İşler çok yoğun muhip. Ayıptır söylemesi, merserize kazak işine girdik bizim teyzeoğluyla (hani şu van damme'ı dövüp, müjde ar'ı iğfal eden, sonra da müslüm gürses konserinde babayı fedai sanıp kavgaya tutuşan var ya, o işte). Bir parti mal ürettirdik Türkiye'de tanıdığımız bir tekstilci ağabeyimize, getirdik buraya, nasıl satılıyor biliyor musun? Kış geldi, eee Noel de yaklaşıyor; işlerin en yoğun olduğu zaman yani. Şimdi alelacele bunu bloğa girip gümrüğe mal çekmeye gideceğim. Hele geçsin şu yılbaşı telaşı, canlandırırız buraları da. (Kazaklar kalite yalnız. Son partiden 4-5 tane de kendime ayırdım, nasıl böyle sıcacık biliyor musun, şu soğuk havalarda. Böyle soba gürül gürül yanar da kazağı çıkarmak zorunda kalırsın ya, hani böyle gıyış gıyış eder, elektrik birikmiştir içinde, kollarını boynunu falan gıcıklatır, aynı öyle şerefsizim.)

John Waters dakika ve skor veriyor

2011-11-22T23:00:00.000+01:00

Aman piyasalara bi' şey olmasın

2011-11-21T23:01:00.001+01:00

Türkiye'nin en baba iktisatçılarından Erinç Yeldan'ın verdiği bir örnek vardı. Eskiden, derdi Erinç Hoca, televizyondaki ekonomi programlarının jeneriğinde fabrikaları görürdük, işçileri, kömür madenlerini, şantiyeleri. Şimdi ise jeneriklerde daha ziyade para sayan bir el, çınlayan bir borsa gongu, ya da elinde telefon sağa sola bağıran takım elbiseli bazı herifler görüyoruz. Ana-akım iktisat teorisine hakim olan değişimin, ya da ekonomi dediğimiz şeyin normal insan gözündeki algılanışındaki paradigma kaymasının birçok göstergesinden biriydi bu Erinç Yeldan'ın anlattığı.

Bugün dirilip kendi teorisinin aldığı hali görse hücceten tekrar gidecek olan Keynes'in, savaş sonrasında, Samuelson başta olmak üzere, anaakım iktisatçıların elinde maymuna çevrilmesiyle başlayan uzun ve karmaşık bir süreç bu. Ama bu sürecin doğal bir uzantısı olan "kutsal piyasalar" söylemi tarihin hiçbir döneminde bu kadar yaygın, ama aynı zamanda da bu kadar kırılgan ve inandırıcılıktan yoksun olmamıştı herhalde.

Günümüzde "piyasalar" çocukluğumuzun öcüsü, masalların fincancı katırı, kıssaların uyandırılmaması gereken evliyası yerine geçiyor. Piyasaları zinhar üzmemeli, ürkütmemeli, piyasaları dalgalandıracak, onun moralini bozacak, canını sıkacak her türlü hareketten kaçınmalıyız. Piyasalar bu haliyle gerçek insanların gerçek edimleriyle şekillenen mal ve hizmet pazarları olmaktan çok, tamamıyla bizim kontrolümüz dışında hareket eden, hikmetinden asla sual olunmayan, kadir-î-mutlak, bağımsız bir organizma gibi. İnsan eliyle var edilmiş bilimkurgusal bir yaratık, söylem ve ideoloji düzeyinde referanslarını kendi kendinden alan, soyut ve neredeyse metafiziksel bir imge. Çoluk çocuğu korkutur gibi korkutuyor, tehdit ediyorlar bizi. Aman ha, piyasalar etkilenmesin! Yunanistan hükümeti mesela kriz paketini referanduma götürmeye kalkıyor, Almanya'da, Fransa'da, Avrupa'nın geri kalanında cümle politikacı, ekonomist ve kanaât önderi elinden ekmeği alınmış gibi isyan etmeye başlıyor. Annesiyle babasıyla takışan, sinir bozucu, liseli bir ergen gibi cıyak cıyak bağırıyorlar: Peki ama piyasalar ne olacak!

Piyasalar bir illuzyonun da adı aynı zamanda. Kapitalizmin içsel dinamiklerinden bağımsız olmayan son iktisadî krizi söz konusu piyasalara sızmış olan üç beş hıyar bankacının açgözlülüğne bağlamayı nasıl beceriyorlarsa, ideolojik bir cihaz olan piyasaları da kapitalizmin bokunu püsürünü temize çekmek, makbûl ve makûl kılmak için kullanıyorlar. Tabiî piyasalardan kast edilenin reel ekonomiyle de bir ilgisi yok. Finans ve para piyasalarından söz ediliyor; senin benim anlayamayacağımız girift, olmayan malları alıp satmaya dayalı enstrümanların şekillendirdiği, ulusal hükümetlerin kontrolünden kaçıp başı sıkışınca aynı hükümetlere el açan piyasalar bunlar. Piyasalar söylemi uyandırdığı çağrışımlar itibarıyla da gerçek anlamından büyük ölçüde sıyrılmış durumda.

Şimdi mesela, politik olarak riskli bir hamle öncesi kanaât önderleri hep bir ağızdan, bu hamlenin piyasaları ürküteceğini yazıyor ve biz de buna inanıyoruz. (Gerçek emtia piyasalarında dönen dolapları öğrenmek isteyenleri bu arada, şuraya alalım.)

Dur şimdi, Zizek gibi anektodla bağlayayım: Veletli meletli bir sosyal psikoloji deneyi var. Veletlerin hepsine bir kitap veriyorlar ve 20. sayfada ne gördüklerini soruyorlar. Kitapların biri hariç hepsinin 20. sayfasında sincap resmi var. Bir tanesinde ise söz konusu çocuğun kendi annesiyle babasının resmi. Veletlere tek tek soruluyor ne gördükleri. Herkes tek tek sincap diye saydırıyor, sıra anne-babasını gören bizim talihsiz sübyana gelince, o garibim de sincap gördüğünü söylüyor. Bu deney 24 farklı çocukla yapılmış, 18 tanesi göz göre göre yalan atarak, sincap gördüğünü söylemiş.

O zavallı çocuk gibi biz de sincap gördüğümüze inanıyoruz. Oysa şu soruyu sormamız gerekmiyor mu: "İyi güzel de kravatlı tosunum, hadi diyelim piyasalar olumsuz etkilendi. Velev ki canı sıkıldı paşanın. O zaman ne olacak?" Tosun bu durumda size felâket senaryolarından bir tane beğenecek, bir sürü kriz edebiyatı parçaladıktan sonra, "Piyasalar olumsuz etkilenirse, en sonunda sen de olumsuz etkilenirsin, ey gerizekalı normal insan," diyecektir. Bu açıklamayı yeterli görenler tabii ki piyasalar tanrısına tapmaya, onu balla bademle beslemeye devam edebilir. Ama her şey bir yana sadece şu soru bile piyasalar söyleminin kâğıttan kaplan olduğunu ortaya sermeye yetecektir. (Normal insanımız biraz kaba, kusura bakmayın.) "Piyasalar etkilenmedi, iyi işledi de ne oldu emuğa goduğum? Yine kriz oldu, giren yine bana girdi."

(Daha yazacaklarım vardı ama ben de piyasalar tanrısına sonsuz bağlılık talep eden akademik dünyadan kopmuş bir yazarım, oyun disiplininden uzak bir insanım ve burası da bir blog. Şu halde, ben en iyisi bu yazıyı burada bitireyim ve Sinsırlı El Kohen'in dediği gibi, kağıttan külahımı tümörlü başıma geçirip dans etmeye devam edeyim.)

Muhasebeci

2011-11-18T20:42:00.004+01:00

Canım nasıl sıkkın, nasıl tatsızım o gün. Uzun süre dışarıya gidince böyle oluyor hep. Döndüğümde işler iyiyse bile kötüymüş gibi geliyor. Suratım mahkeme duvarı gibi.

Tanıştırayım abi, diyor bizimki.

Tanıştır amına koyiim, diyorum. Tanıştırınca ne olacaksa artık. Tanıştır bakalım.

Tanıştırıyor. Oracıkta kanım ısınıyor aslan parçasına. Bizimkinin heyecanlı heyecanlı tanıştırayım abi demesi boşuna değilmiş demek ki. Yazıhanede oluyor bunlar, tanıştığımız da yazıhanede yeni işe giren muhasebeci çocuk.

Ben sorunca, iki yıllık mezunuyum abi, diyor.

Oğlum, diyorum, dört yıllıkları, sekiz yıllıkları da gördük biz. Neden öyle utana sıkıla söylüyorsun. Adam olana tepe gelir lan iki yıl, diyorum.

Hoşuna gidiyor eşek sıpasının. Götünü kaldırdık ya, hemen tahsilat yapacak. Öyle tabii abi, dört yıllıkları cebimden çıkarırım, diyor. Aferin lan, diyorum.

Abi, diyor sorunca, peder ben çocukken kanserden gitti, anam baktı büyüttü bizi. Ben de şimdi kardeşimi okutuyorum, diyor.

Helal olsun lan sana, diyorum. Baksana, Türk filmi gibi çocuk bulmuş bizimki.

Tecrüben var mı lan, diyorum. Var abi, diyor. Son sınıfta Eskişehir’de bir muhasabecinin yanında çalıştım. Buraya gelince, başka bir muhasebecinimn yanına girdim. Altı aydır da nakliyeci Saraçlar’ın defterleri bende, diyor.

Niye ayrıldın lan Saraçlar’dan, diyorum.

Oradaki patronum Kadir abiyi tanırsın herhalde abi, diyor. He, diyorum, tanırım. Tanıyınca ne olacaksa amına koyiim.

Onun kendi yeğeni okulu yeni bitirdi abi, benim yerime onu alacaklardı. Beni de buraya o gönderdi zaten, diyor.

Sever misin lan Kadir abini, diyorum. Severim abi, niye sevmeyeyim, diyor. Yavşak. Sevmiyor aslında da bodosuna söyleyemediğinden lafı dolandırıyor.

Kadir’i arar sorarım ama bak, diyorum.

Sor tabii ki abi, ne olacak ki, alnım ak çok şükür, diyor. Aferin, diyorum.

Başladın mı bakayım ufaktan, diye soruyorum.

Başladım abi, diyor. Sonra efendim, defteri şöyle tutuyorum, hesabı böyle kesiyorum, fiş, fatura, senet, proforma, tır, konteynır; anlattıkça anlatıyor.

Tamam lan tamam, diyorum. Anlatırsın sonra.

Odaya geçiyoruz bizimkiyle, geveze lan bu, diyorum. Geveze abi, diyor. Aferin amına koyiim. İyi ki bellemişsin bunu.

Ama abi, diyor, işi iyi kıvırdı, çok çalışkan çocuk, hem de dürüst, diyor. Aferin lan, diyorum. Bize de çalışkanı, dürüstü lazım zaten. Varsın çok konuşsun amına koyiim, ne olucak ki. Çenesinden eskir eşek sıpası.

Başlıyor anlatmaya sonra. Abi, diyor, şu aradı, öteki sordu, beriki uğradı, Ali mal istedi, Veli borç istedi, Ahmet aktı, Mehmet ekşidi.

Kafam şişti be oğlum, diyorum. Dur bir ara ver hele. Yol yorgunuyum hâlâ.

Çay söyliyim mi abi, diyor. Söyle amına koyiim diyorum, söyle, çay gelince ne olacaksa.

Bizimki çay söylemeye giderken, bıraksam mı lan hepsini diyorum. Kazandığımız üç kuruş para zaten, allahlık iki atölye eskisinde sağa sola fason mal çıkarmaktan başka bir yaptığımız yok. Ama sorsan, havamızdan yanımıza varılmıyor amına koyiim. Çay gelince, şu yeni çocuğu çağır bakıyım, diyorum bizimkine.

Adın neydi senin genç, unuttum, diyorum. Mert abi, diyor. Adın gibi mert misin lan, diyorum. Evelallah abi, diyor. Hoşuma gidiyor böyle eyvallahsız olması. Patronuyla konuşuyor neticede.

Bak, diyorum, bizim işte güven önemlidir. Burada yüz yüze bakıcaz hep, birbirimize güvenmezsek bu iş olmaz, diyorum. Sen bana güveneceksin, ben de sana, tamam mı lan, diyorum.

Tamam abi, diyor, başı dik. Tabii ki öyle olucak abi, diyor. Öyle olacak tabii amına koyiim.

Maaş falan konuştunuz mu bizimkiyle, diyorum. Konuşmadık henüz abi, siz ne verseniz kabûlümdür, diyor. Oğlum manyak mısın, diyorum. Öyle şey olur mu, hakkını almaya bakacaksın bu dünyada.

Doğru söylüyorsun da abi, diyor, ben sizin hakkımı vereceğinize inanıyorum. O yüzden sigortam olduğu sürece siz ne verseniz kabul, diyor. Bak bak bak. Bayağı bildiğin tilki lan bu. Hem alttan alıyor, sadık eleman pozlarında, hem de çaktırmadan pazarlık yapıyor.

Tamam lan, diyorum, sigortanı yapıcaz tabii, eşşek değiliz ya. Estağfurullah abi, diyor. 800 iyi mi lan, diyorum. Gözleri parlıyor. İyidir abi, diyor. Tamam diyorum, nüfus cüzdanını evraklarını falan ver bizimkine, o yaptırır girişini.

Allah senden razı olsun abi, diyor. Senden de koçum, Allah utandırmasın, diyorum. Ayağa kalkıp, elini sıkıyorum kopilin, hoşuna gidiyor. Sağol abi, deyip çıkıyor odadan.

Çayımı içerken, gazeteye bakıyorum. Bir sürü telefon edilecek, evrak imzalanacak, atölyeye gidilecek, sağa sola dert anlatılacak, bankaya uğranacak. Hiç birini yapasım gelmiyor.

Ben eve gidiyorum lan, diyorum bizimkine. Aman abi, diyor. Hiç değilse şu çek işini halletseydik. Adamlar on gündür seni bekliyor, diyor. Hallederiz lan, diyorum. On gün bekleyen, bir gün daha bekler. Bir günün faiziyle iflas mı edecek amına kodumun çocuğu?

Tamam abi, diyor bizimki. Nasıl abi, diyor, tam ben çıkarken, beğendin mi muhasebeci çocuğu?

Oğlum senin akraban falan mı bu lan, niye bu kadar üstüne düştün, diyorum.

Yok abi, diyor, hani ilk kez birini işe almaya ben karar verdim ya, o yüzden diyor. İyi amına koyiim, diyorum. Aferin. Beğendim çocuğu, iş görür. Çalıp çırpmasın diye iyi de para verdim, çalışsın bakalım itoğluit, diyorum.

Tamamdır abi, iyi düşünmüşsün, diyor bizimki. Amına kodumun yalakası.

Kaçtım ben, hadi sabah erken gel de işimize bakalım, diyorum. Çıkıyorum.

* * *

Aradan geçmiş dokuz ay. Yine dışarıdan gelmişim bir gün, sabah yazıhaneye uğramam lazım ama ayaklarım geri geri gidiyor. Dışarısı da soğuk aksi gibi. Nasıl kış mevsimiyse arkadaş, Nisan oldu gitmiyor şerefsiz. Arabayı sıfır yanaştırayım derken, sol aynayı çiziyorum, iyice canım sıkılıyor. Kapıyı çarpıp iniyorum arabadan. Yazıhanenin zilini çalıyorum, çaycı kadın açıyor.

Bizimki nerede, diyorum.

Gelmedi henüz, diyor. Gelmezse gelmesin, diyorum. Gelip de fatmaşanın şeyini mi kesiveriyor sanki bana. Bugün de gelmesin yavşak.

İçeriye giriyorum, bizim muhasebeci çocuk da yerinde yok. Bu nerede, diyorum, çaycı kadına. O da gelmedi daha beyim, diyor. Bu kadın, bu beyimleri, efendimleri nereden öğreniyorsa artık. Televizyonu yasaklayacaksın bu millete abicim. Adanalı toprak ağasıyız sanki amına koyiim.

Cebini arıyorum bizimkinin, kapalı. Muhasebeci yavşağını arıyorum, o da açmıyor. İşkilleniyorum, bizimkinin evini arıyorum. Karısı ağlamaklı, dün geceden beri eve gelmedi, ben de sizi arayacaktım, polise de haber verdim, diyor.

Kasayı açıyorum, boş. Internet’ten banka hesabına bakayım diyorum, şifre geçersiz, diyor. Bankayı arıyorum, bu hesapla ilgili bilgi alma yetkiniz yok, diyor kevaşenin teki. Sen benim kim olduğumu biliyor musun hanımefendi, diye bağırmaya başlıyorum. Bağırıp çağırdıktan sonra, telefonu duvara fırlatıp parçalıyorum.

Allak bullağım, esaslı bir dayak yemiş gibi. En çok da muhasebeci ibnesinin yaptığı koyuyor. Hadi öteki, yalakanın, düztabanın tekiydi, biliyorduk da; muhasebeci çocuğa gerçekten kanım ısınmıştı, güvenmiştim ibneye.

Karısı gelmiş bizimkinin, benle bağlantıya geçerse size haber vereyim mi abi, diyor. Ver amına koyiim, ver. Haber verince ne olacaksa…

* * *

Sonradan öğreniyorum, yavşak muhasabecinin abisi bizimkinin çocukluk arkadaşıymış. Anne-baba hikâyeleri falan komple yalan. Saraçlar’a da aynı yalanı söylemiş godoş. Yıllardır bunu kolluyordu herhalde dürzüler. Hesapta, kasada ne var ne yoksa, hepsini indiragandi yapıp toz olmuşlar. Ne duyan var ne gören. Polis arayacak bulacak da paraları geri alacağız amına koyiim. Nah alırsın!

Kendi kendine işi gücü bırakmayı düşünüp, hırsına yenik düşer de bırakmazsan, aha böyle zorla bıraktırırlar adama. O zaman para ederken satıp savmadın da ne oldu amına kodumun şaşkını? Şimdi yok pahasına elden gitti hepsi, sıfıra sıfır elde var sıfır amına koyiim.

Vikici

2011-11-18T14:01:00.005+01:00

Sıtarasız Jimmy, yardım yapacağımız varsa bile senin sıfatını görünce vazgeçiyoruz oğlum. Resimli yapma şu "Allah rızası için" duyurularını. Başka bir formül bul be, üzme vikicileri...

Viki deyince, Almanca'da "şiki miki" diye bi sıfat var, çok seviyom. Böyle trendi gibi son moda gibi manası var ama daha ziyade dalga geçmek için kullanıyorlar, azıcık müstehzi bir havası da var. Hepimiz şiki mikiyiz.

Korku atmosferi budur

2011-11-16T14:58:00.001+01:00

Film: Kiralık Ev
Slogan: Odanın birinde dede oturuyor

Berlin'de Kuşku

2011-11-16T00:06:00.001+01:00

Berlin’in yeraltında vızır vızır ilerleyen sarı vagonlar, taşımacılık işlevleri bir yana, Berlinlilerin ruh sağlığını da dengeleyerek şehrin büsbütün şirazeden çıkmasına engel oluyorlar. Bir kollektif kuşku hissi var ki bu şehirde, özellikle kış aylarında bir köpük gibi kabarıyor, şehrin en olmayacak mahallerinde, en beklenmedik köşelerinde bir öcü gibi karşınıza dikiliveriyor. Kocalar, karılarından; karılar kocalarından kuşkulanıyor. Yerliler yabancılardan kuşkulanıyor, ihtiyarlar gençlerden, gençlerse kendilerinden. Herkes herkesten, en yakınından bile kuşkulanıyor; su katılmadık, saf bir güven hissinin özlemine kış güneşi bile nüfuz edemiyor. Havalar soğumayagörsün, sokaktaki insanların bakışları değişiyor, kasiyerler, otobüs şoförleri, gece bekçileri, banka memurları, barmenler ve kiralık katiller size az sonra bıçağı çekip dalaklarını yaracakmışsınız da fırsat kolluyormuşsunuz gibi bakmaya başlıyorlar. Boyunsuz Erhardt’a sorarsanız Nazi dönemi bilim adamlarının Almanya’ya ve insanlığa bıraktıkları tek önemli miras, kuşkunun derecesinin metrekare başına düşen insan sayısıyla ters orantılı olduğunu saptamış olmaları. Naziler’in bu saptama doğrultusunda insanları dar bir alana sıkıştırmak için ilk akıllarına gelen şey ise binlerce kişinin katıldığı yürüyüşler ve toplantılar. Günümüzde ise işte bu sarı yeraltı vagonları kurtarıyor şehri, toplu bir paranoyanın kıskacına kapılmaktan. Öyle ki, çocuk kitaplarına periyi bırak cadı kontenjanından bile giremeyecek denli perilikten çıkmış bir perinin dolduruşuna gelerek Sonjalar’dan intikam almaya adadığım bu gecenin en rahatlatıcı kısmı sarı vagonun içindeki bu yolculuk olacak herhalde. Fare tıynetli Berlinlilerle birlikte yıllardır süren birbirimizden gözlerimizi kaçırma idmanlarının neticesini artık yavaş yavaş almayı başardığımız bu gece yolculuğu, unvan maçına çıkan boksörün kendisine ayrılan odadaki son motivasyon denemesi yerine geçiyor. Birazdan kopacak kıyametin yankısını 74 Zaire’yle kıyaslayacak yerel tarihçiler.

Gardaşımı geri ver Alamanya

2011-11-04T01:17:00.001+01:00

Kaynak: Koşan adam E. ve onun eski öğrencisi. Sağolsunlar.

Yürekli kız

2011-11-03T17:48:00.003+01:00

Dış görünüşe kanmayın sağdeçlerim.

Ayıptır söylemesi köfteciye gittim bugün. Siparişimi vermiş beklerken böyle çıtı pıtı, sıska, şık trençkotlu, tiki gözlüklü bir hanım kızımız girdi mekâna. Hani meslek tahmini sorsanız ya mimar derim, ya da halkla ilişkiler uzmanı falan. Ben de insan sarrafıyım ya, kendi kendime diyorum, bu kızımız şimdi ya salata sipariş eder ya da en fazla hellim peynirli sandviç falan ister. Sen öyle san!

Geldi böyle yavaş yavaş tezgâha. Sonra düzgün bir Türkçe'yle, "Ben bir ekmek arası yürek alabilir miyim?" dedi. Yürek be oğlum, bildiğin yürek lan! Onu yiyecek kız. Hem de ekmek arası. Ben o mekâna sürekli giden adamım, yürek sattıklarını bile bilmiyorum. Neyse ki yürek gelmemiş bugün de kızımız uzun süre düşündükten sonra köftede karar kıldı.

İşte kimsenin işine yarmayacak bu anımı burada sonlandırıyor, ekmek arası yürek sipariş eden çıtı pıtı genç kızlarımızın sayılarının artmasıyla birlikte toplumdaki kadın-erkek eşitsizliğinin de bir nebze azalabileceğine dair belli belirsiz bir umut beslediğimi de açık etmek istiyorum. Kurban Bayramı yaklaşıyor şimdi, aynı kızımız mesela bayram sabahı allı pullu, kınalı bir kuzuyu tek hamleyle yere yatırıp, yeni bilenmiş Bursa bıçağını da boğazına çalıverse; hoş olmaz mı? Tamam canilik manilik ama mezbahalarımızda görmek istediğimiz hareketlerden biri olduğu muhakkak.

Gel babaya

2011-11-03T00:27:00.002+01:00

Arzu ederseniz hediyem olarak size bir selam gönderirim.

İki Yüz Doksan Bin Mark

2011-11-02T19:33:00.001+01:00

İki yüz doksan bin mark kardeşim. İki yüz doksan bin mark. Sen bir arada gördün mü o parayı? İki yüz doksan bin mark kaptırdım ben bu dinini siktiklerime.

Ne sövmeyecekmişim yahu? İki yüz doksan bin mark diyorum, iki yüz doksan bin mark. Altmış altıda geldim ben bu memlekete. Sıfırla geldim, sıfır. İt gibi çalıştım kardeşim. Yeri geldi bir iş yetmedi, ikinciye girdim, o da yetmedi haftasonları pazarcılık yaptım, o da yetmedi elâlemin bokunu temizledim. Hayatımı verdim ben bu memlekete. Ne için? Üç beş kuruş kazanıp dünyalığımızı yapalım diye. Çoluk çocuk rahat etsin, eloğlunun eline bakmasın diye. Vakti gelip de memlekete döndüğümüzde rahat edelim diye. Gidip köyüme camiî değilse bile, bir minare, bilemedin bir şadırvan yaptırayım; hiç biri olmuyorsa iki halı alıp yere serdireyim de cemaât kuru betona alnını koymasın diye. Ama ne oldu? Dini, ahlâkı, Allah’ı ağzından düşürmeyen aldı gitti bizim dünyalığı, biz de kaldık böylece ayazda kalmış bekçi yarrağı gibi.

Türkiye'de ırkçılık yok ki... (2)

2011-10-24T16:43:00.001+02:00

Kaynak: Emrah Göker

Türkiye'de ırkçılık yok ki...

2011-10-22T02:12:00.003+02:00

Kaynak: Roni Margulies, "Bugün Pazar Yahudiler Azar", Kanat Y.

Tang için, pamuk helva yiyin

2011-10-21T01:03:00.007+02:00

- Biliyorum üstünden çok zaman geçti ama duyuyorum yine de sağda solda. Steve Jobs şöyle dahi, böyle datlı, öyle hakikatlı, bambaşka vizyoner, akıl almaz bir yiğido, kalender bir peygamber yarısı diyenler; neden böyle yapıyorsunuz? Ayıp olmuyor mu?

- Ben pek bilmiyordum, Edward Kienholz şahane bir sanatçı ağabeyimizmiş meğer. Güzel eserler bırakmış bize, bir portatif savaş anıtı olsun, bir bastır koşum yollar doçun olsun; şahane şeyler değil mi? Bakın buyrun. Doçla ilgili şu yazı da iyi.

- Eğer baban salmazsa / Yalandan hastalan gel

- Görsel mi? 16 Kasım 1955, Milliyet gazetesi. Boş zamanlarımda Milliyet arşivinde dolanıyorum, zevkten zevke koşuyorum. Entel youpornu vallahi.

- Kaddafi'nin ölümü ve "resim yoksa ölü yok" anlayışı üzerine, Che'nin öldükten sonra dağıtılan resimlerine bağlayarak: Hurda...

- Manganelli'nin "Centuria"sını okumayan hata eder ama. Daha önce okuduğum hiçbir şeye benzemiyordu.

- Schwarzkopf var ya kozmetikçi, bıyıklı erkekler için badem yağı çıkarsa piyasaya. Sloganı mesela "von Schwarzkopf, für Schwarzkopf" olsa, eğlensek...

- Kuzey Kore'nin lideri var ya Kim İl Jong muydu neyse, Güney Kore medyası onun torununun feysbuk, tivitır şeylerini ele geçirmiş. Oğlan pek moderen, pek değişik çıkmış. Feysbukta millete diktatörlük mü iyi demookrasi mi diye sorduktan sonra kendisi de ben demokrasiden yanayım diyesiymiş. (Eee hadi "diyesiymiş"i başka dile çevir.) (Gereksiz ikinci parantez. Benim bi çok kral abim var Mesut adında. Kendisi Bavyera kırsalının en çok kitap okuyan, en yakışıklı, en kalender adamıdır. İşte bu Mesut Abim, içinde "neden sonra" bağlacının geçtiği kitapları okumuyor, kitabın ortasında bu bağlacı görürse anında bırakıyormuş kitabı. Gıcık oluyor adam o bağlaca, ne yapsın.)

Nihayetinde Hilmi Yavuz dakika ve skor versin, dağılalım:

saat geldi, ondan artık eminim;
o tekinsiz ve o irinli saat,
çalınca, bilirim, yollar cerahat
gibi akacaktır kalbime benim...

Şiirse şiir, sanatsa sanat - BİS

2011-10-19T01:24:00.002+02:00

KARL

2011-10-18T18:01:00.000+02:00

Karl, cebindeki son yirmiliği de tek kolluya kaptırdıktan sonra yerinden doğruldu. Yavaşça ayağa kalktı, sandalyenin arkasındaki montunu alıp giydi, kapüşonunu başına geçirip, sağına soluna hiç bakmadan çıktı casinodan. Çıkar çıkmaz sert bir rüzgârla sersemledi, montunun fermuarını çekti. Yürüdü. İstasyonun önünde dört-beş genç toplanmış hiç konuşmadan bira içiyorlar, geleni geçeni kesiyorlardı. Onların uzağından geçebileceği halde, gözlerini en iri görünenine dikerek, inadına onların dikildiği yöne doğru ilerledi. Gençlerden iri yarı olan değil ama bir başkası ona laf attı. Adımlarını yavaşlattı, ama cevap vermedi. Tam önlerinden geçerken, bu kez iri yarı olan bir şeyler söyledi. Karl durdu. Başını çevirip iri yarı olanın gözlerinin içine baktı. Hiçbir şey söylemedi. Bira içen gençler de bir şey söylemediler. Karl bunun üzerine, başından hafifçe düşmüş olan kapüşonunu iki ucundan tutup gözlerine kadar indirdi ve hızlı adımlarla yoluna devam etti.

Yaşadığı apartmanın kapısının önüne geldiğinde, orada dikilmekte olan bir grup başka genç adama başıyla hafifçe selam verdi. Eve girdi, asansörü beklerken, gözlerini aynı noktaya dikip hiç kıpırdamadan durdu. Asansör geldi. 17. kata çıktı. Yaşadağı dairenin kapısını açtı. Evin daracık salonunda sarmaş dolaş televizyon seyretmekte olan babasıyla, onun sevgilisi olan kadına bakmadı bile. Onlar da zaten ses çıkarmadılar. Odasına girdi, üzerindeki montu çıkarmadan yatağına uzandı. Gözlerini kapadı, beş dakika kadar öylece yattı. Sonra hiç doğrulmadan, yatağın altındaki ucuz viski şişesine uzandı. İçmeye başladı. Sızdı.

Uyandı. Dışarıdan gelen sesleri duyunca, saatin henüz erken olduğunu düşündü. Yeniden uyumaya çalıştı. Sesler kesilmedi. Güçlükle kalkıp masada duran saate baktı, öğle vaktiydi. Babasının ve sevgilisinin çoktan işe gitmiş olmaları gerekiyordu. Kalktı. Seslerin geldiği mutfağa yöneldi. Mutfakta babasının sevgilisi Sarah kahvaltı yapıyordu. Sıcak kahve teklifi ve kızarmış ekmek Karl’ın aklını çeldi. Hiç niyeti olmadığı halde, nefret ettiği Sarah’yla birlikte kahvaltı masasına oturdu. Karl sormamıştı, ama Sarah o saatte neden hâlâ evde olduğunu açıklama gereği duydu. Temizlik firmasındaki işinden kovulmuştu. Karl neden kovulduğunu, bundan sonra ne yapacağını falan sormadı. Sarah, son dilim tereyağlı ekmeğini de yedikten sonra, İş Bulma Merkezi’ne gitmesi gerektiğini söyleyerek masadan kalktı. Karl ona şans dileyecekti, vazgeçti.

Karl, kahvaltı masasını topladıktan sonra tekrar odasına gitti. Yüzer tane mekik ve şınav çekti. Sonra ellerini başının arkasına alıp, yatağa uzandı. Tavanı seyretti. Tavanı seyrederken koltuk altlarından gelen kokudan rahatsız oldu. Duş almaya karar verdi. Duşun altındayken hiç planlamadığı halde mastürbasyon yaptı. Duştan çıkıp bir gün önceki kıyafetlerini giydi ve evden çıktı.

Apartmanın kapısındaki gençlere yine selam verdi. Manni’yi aramak için cep telefonunu eline aldı, sonra vazgeçti. Önce Manni’yle sürekli takıldıkları bara bakmaya karar verdi, onu bulamadı. Marketten bir Sternburg alıp, barın karşısındaki parka gitti. Birasını açtı, bankta bulduğu üç gün öncesinin tarihini taşıyan B.Z.’ye göz gezdirdi. Birası bitmek üzereyken Manni’yi aradı. Manni, nerede olduğunu söylemedi, lafı eveleyip geveledi. Karl sinirlendi, telefonu kapadı.

Manni’nin nerede olduğunu tahmin ediyordu. Marketten, biranın depozitosu olan sekiz centi aldıktan sonra, onu bulmak üzere yola koyuldu. En iyi arkadaşının son zamanlarda sıkça takıldığı, Karl’ın ise özellikle uzak durduğu bara doğru giderken, aradığı adam yarı yolda karşısına çıktı. Manni, yanında Uwe’yle birlikte ona doğru yürüyordu. İri yarı, orta yaşlı, sürekli deri montla dolaşan ve başında saç olmayan Uwe, mahallenin gençleri arasında sevilen, sevilmese bile korkulan bir adamdı. Bar işletiyordu, başka karanlık işleri ve ilişkileri vardı, aynı zamanda partinin ileri gelenlerinden biriydi. Karl, karşısında Manni’yle Uwe’yi görünce hiç sevinmedi. Uwe’yle kayıtsızca el sıkıştı, Manni’yle ise kendi geliştirdikleri usûlle selamlaştılar. Uwe, Manni’yi inşaat işi yapan bir arkadaşıyla tanıştıracağını, isterse birlikte gidebileceklerini söyledi. Karl, hiç istemediği halde, Uwe’den çekindiği için bu teklife hayır diyemedi. Brilikte yürümeye başladılar. On beş dakikalık yürüyüş boyunca Uwe konuştu, Manni onayladı ve destek verdi, Karl ise sustu. Uwe ona, artık yaşının ilerlediğinden, böyle işsiz güçsüz ve verimsiz bir yaşamın Karl’a yakışmadığından, Karl’ın zekasını ve gücünü kuvvetini ziyan ettiğinden dem vurdu. Dayanışmanın önemini vurguladı, bağlantıları sayesinde hayatını kurtardığı diğer gençlerden söz etti. Tıklım tıklım dolu bir dönercinin önünden geçerlerken, Türklerin zenginliğiyle ilgili sert bir yorum yapan Manni’ye müdahale etti. Önceliklere, alınması gereken tavırlara ve seçtikleri kelimelerin önemine ilişkin Karl’ın doğru dürüst takip etmediği birkaç cümle söyledi. İnşaat işi yapan adamın bürosuna girmeden önce Karl’a dönüp, onun çevresindeki hiç kimsenin sırtının yere gelmeyeceğini söyledi.

Karl; inşaat işi yapan adam, Uwe ve Manni’yle konuşurken sessizce dinledi. Sorulduğunda, kısaca kendini tanıttı. Görüşmenin sonunda tıpkı Manni gibi o da adama telefon numarasını verdi. Uwe, orada biraz daha kalacağını söyleyince, Manni’yle ikisi bürodan çıktılar. Güneş batmak üzereydi. Bir süre hiç konuşmadan yürüdüler. Manni sonra, Uwe’nin ne kadar kıyak bir adam olduğundan söz etti, Karl tepki vermedi. Sonra, arkadaşının Uwe’nin barına gitmek istediğini bildiği için eve gideceğini söyleyerek ondan ayrıldı. Ayrılırken Manni’yi uyarmak, onu bekleyen tehlikelere dikkatini çekmek geldi içinden, ama yanlış anlaşılacağını düşünerek sustu.

Karl, eve gitmedi. İlk gördüğü marketten iki şişe Sternburg aldı. Birini açtı, diğerini de montunun cebine koyarak tramvay durağına gitti. Tramvaya biletsiz bindi. Dört durak sonra inip, boşalan şişeyi yol kenarına bıraktıktan sonra çakmağıyla cebindeki diğer şişeyi açtı ve o civardaki en büyük alışveriş merkezine doğru yürümeye başladı. Birasını bitirip, şişeyi bir ağaç dibine bıraktıktan sonra, alışveriş merkezinin hemen yanıbaşındaki büyük Burger King’e girdi. Çalışanlara göz gezdirdi, en soldaki sıraya girdi ve beklemeye başladı. Sıra ona geldiğinde, tezgâhın arkasındaki kızdan beklediği tepkiyi alamadı. İki tane hamburger sipariş etti, hafifçe eğilerek kıza mesaisinin ne zaman biteceğini sordu. Kız cevap vermedi. Karl tekrar sordu. Kız yine cevap vermedi. Karl hamburgerlerini alıp, Burger King’ten çıktı. Kapıdaki açılış ve kapanış saatlerine baktı. Sonra iki hamburgeri çok kısa süre içinde bitirip, çevrede ucuz bira satan bir market aramaya koyuldu.

Karl, Burger King’in kapanış saatine kadar iki Sternburg daha içti ve personelin kullandığı arka kapıda, eski kız arkadaşı Meike’yi beklemeye başladı. O beklerken aynı kapıdan takım elbiseli bir adam çıktı. Karl’ı tepeden tırnağa süzüp, orada ne işi olduğunu sordu. Karl, gözlerini onun suratına dikerek, elindeki sigarayı, adamın ayaklarının dibine fırlattı. Orada ne işi olduğunu söylemedi. Takım elbiseli adam da üstelemedi zaten. Elinde taşıdığı paltoyu alelacele üstüne giydikten sonra arabasına binip uzaklaştı.

Takım elbiseli adamdan beş dakika sonra aynı kapıdan çıkan Meike de Karl’a orada ne işi olduğunu sordu. Karl, onu beklediğini söyledi eski sevgilisine. Meike, bu durumdan hoşnut olmadığını, aralarında artık hiçbir şey kalmadığını söyledi. Karl’ın kalın kafasına girmesi için, tüm bunları daha kaç kez tekrarlaması gerektiğini sordu. Sonra hızlı adımlarla tramvay durağına doğru yürümeye başladı. Karl da onun arkasından.

Kısa süren yürüyüş boyunca Karl ona yalvardı, hatalarını fark ettiğini, bir şans daha istediğini söyledi; Meike ise sürekli aynı şeyleri tekrarladı. Karl, Meike’nin itirazına rağmen onunla birlikte tramvaya bindi. Tramvayda da tartışmaya devam ettiler. Dilediği özürlerin ve yakarışlarının hiçbir işe yaramadığını gören Karl, öfkelendi. Meike’ye bağırmaya başladı. Kendini kime siktirdiğini bildiğini söyledi. Tramvaydaki yolculardan bazıları o tarafa döndüler. Karl, şöyle bir etrafı süzdükten sonra başlar yeniden öne eğildi. Karl, başını öne eğmeyen ve kınayan gözlerle onları seyretmeye devam eden yaşlı bir kadına dönüp, “sana ne” dercesine bir el hareketi yaptı. Bunun üzerine o kadın da başını çevirip, dışarıyı seyretmeye başladı. Karl, yakası açılmadık hakaretlerini sürdürdü. Meike hiç ses çıkarmadı, ona hiçbir karşılık vermedi. Meike’nin ineceği durağa geldiklerinde, Meike yine hiçbir şey söylemeden kapıya yaklaştı, Karl’ın kendinden utanması gerektiğini söyleyerek trenden indi. Karl, olduğu yerden hiç ayrılmadı. Orospu, diye bağırdı Meike’nin arkasından.

Karl, Meike tramvaydan indikten sonra boş bulduğu ilk koltuğa oturdu. Yanına kimse oturmasın diye sol elini, yanındaki koltuğa koydu ve o koltuktan hiç kalkmadan tramvayın son durağına kadar gitti. Tramvaydan indi. Ters yöndeki diğer tramvayı bekledi ve gelince ona bindi. Lichtenberg durağında tramvaydan indi. İlk gördüğü büfeden bir Sternburg alıp, büfenin önündeki banklardan birine oturdu ve Manni’yi aradı, nerede olduğunu sordu. Manni, Uwe’nin barında olduğunu söyleyerek, Karl’ı da oraya davet etti.

Karl, elindeki Sternburg’u bitirine kadar oturduğu banktan kalkmadı. Etrafını seyretti, şişenin ambalajını çıkarıp elinde top haline getirdikten sonra sokağa fırlattı, iki tane sigara sarıp içti ve birası bitince önce saatine, sonra cebinde kalan paranın miktarına bakıp Uwe’nin barına doğru yürümeye başladı.

Basübadelmevt

2011-10-18T01:05:00.005+02:00

Almak isteyen buyursun...

Vesile oldu, anlatayım. 18 yaşımayım, memleketteyim, yaz tatili, dışarısı günlük güneşlik, millet sokaklara atmış kendini, devlet dairelerinde iş verimi yerlerde, çekirdekçiler, fındıkçılar, yeşil nohutçular satış rekorları kırıyor, ben evde Diriliş okuyorum. Kahramanın roman boyunca devam eden arayışını takip ediyorum, o sıcakta 600 sayfalık torik gibi cildi deviriyorum, sonunda ne mi oluyor. Bizim şaşkın kahraman, aradığı şeyi dinde buluyor. Rahmetli Tolstoy'a okkalı bir küfür sallayıp en yakın mesire yerine atıyorum kendimi. Böyle dirilecektiyse adam, baştan hiç öldürmeseydin keşke be Tolsti.

Bala, bekmeze, reçele gereken önem verilmiyo

2011-10-17T17:34:00.002+02:00

bana galırsa, bala bekmeze reçele gereken önem verilmiyo gahvaltılarda.. sonra her zaman, her sofrada olmayan enteresan başka gahvaltılıklar da var.. mesela fıstık ya da fındık ezmesi.. ekmeğin üstüne sürcen, üstüne bal ya da reçel, çok datlı olur.. mesela sarelle, mesela bak helva.. helvayı ekmek arası yapcen ama.. pazar ekmeği alcen özel, arasına sürüp, gine reçel ya da bal ilavesiynen yeycen.. çayınan datlı olur.. bi de köylerde falan gahvaltıda çorba içilir ki, ben pek bu alışkanlığı edinemedim.. bizim peder mesela gahvaltıda tarhana çorbasına bayılır.. bi de tuhaf bi gahvaltı alışkanlığım da şudur, evde diyelim hamsi pişmişse akşamdan ve birazı galmışsa, sabah ben onu gahvaltıda çaynan yimeyi çok severim.. tiksinmeyin de bi deneyin bak, çay ve hamsi şahane ikilidir.. ama hamsi soğuk olcek.. o şart.. bunun dışında tabii çocukluğumuzda ayda bir felan gahvaltıda sucuk olunca nasıl sevinirdik, götümüz düşerdi.. şindi sucuk daha bol ama ben hâlâ gahvaltıda sucuk olunca, çocukluğumdaki gibi mutlu oluyom.. hele böyle üşenmeyip salçalı malçalı tost yaparsam daha da bambaşka oluyo.. bunun dışında tabii yumurta da vazgeçilmez bir haftasonu gahvaltısı unsuru.. yağda olsun, gaynanmış olsun, sucuklu olsun, her türlü yinir yumurta gahvaltıda.. bi de bizim ibo'nun galabalık gahvaltılarda illa ki yapıp önümüze goyduğu patatesli yumurtalı zebzeli bi yimak vardır, o da nefis olur.. ama bu yimağın özelliği hiçbir zaman yetmemesidir.. hep tavanın dibini süpürene gadar yinir, gine de kimse doyamaz.. bi de şindi salam sosis gibi şeyler gonuyo gahvaltıda ama ben o konuda eski kafalıyım, mecbur galmadıkça ağzıma bile sokmuyom o gayış gibi salamları sosisleri.. yapay bi yiyecek bilader, sucuğun yeri ayrı ama.. bunun dışında tabii peynir, zeytin, tereyağ ve domatı saymıyom.. benim için üç temel unsur, gahvaltının üç olmazsa olmazı var: yağ, peynir ve eppek.. bunlar olmadan gatli zevk alamam gahvaltıdan.. ama eppeğin de bi şekilde gızartılması şart.. bunun çeşitlemeleri de olur tabii.. bizim orda yuka eppeğinden yapılan muskanın dadına doyaman mesela.. sonra bazlamadır, bükmedir, bürektir, hele bunlar varsa gahvaltıdan hiç kakası gelmez insanın.. gine enteresan bi gahvaltı unsuru da, en azından bizim aile özelinde gahvaltıda gaburga yimektir.. genellikle gurban bayramının ikinci günü sabah gahvaltısında, bizim evde mutlaka guzunede nar gibi gızarmış guzu gaburgası yinir.. böyle çayın yanında yağlı yağlı sıyırırsın o gaburgaları, etli yeri denk gelsin diye uğraşırsın.. keza kimi haftasonu gahvaltılarında gavurma yimek de caiztir.. üstüne yımırta gırıldığı da olur gavurmanın emme ben tercih etmem bunu.. gavurma sade olmalı, yağına eppek banılmalıdır arkadaş.. baldan bekmezden girdik nerelere geldik görüyon mu.. hadi bakam iyi bakın kendinize, bala bekmeze reçele gereken önem verilmiyo, bu konuyu da yeniden bi düşünün..

Şiirse şiir, sanatsa sanat

2011-10-14T00:51:00.001+02:00

Demirdöküm

2011-10-13T17:16:00.000+02:00

Bugün 6 Ağustos, hava çok güzel. Ben bohem hayatımın son günlerini yaşadığıma inandığım için, hemen hemen her gün dışarıya, sevdiğim kafelere atıyorum kendimi. Genellikle aynı yerlere gidiyorum. Bisikletle ya da yürüyerek gidilebilen, müdavimlerinin olduğu, turist patırtısından uzak, kendimi rahat hissettiğim, ucuz ve güzel kahve yapan yerler bunlar. Bu mekânlara genellikle tek başıma gidiyor, yanıma okunacak bir kitap ya da dergi ile bilgisayarımı alıyorum. Çoğu zaman ilk kahvemi mekândaki gazetelerden birinin eşliğinde içiyorum. Sonra bilgisayarımı açıyorum. Eğer elimde herhangi bir iş varsa, ki sık sık oluyor, onunla cebelleşiyorum. İş yoksa ya da benim iş yapasım yoksa, bir şeyler yazıyorum. Genellikle öyküler yazıyorum. Fena olmayan öyküler yazdığımı düşünüyorum. İnsanın öykü yazarak hayatını kazanabileceği bir dünya hayal ediyorum kimi zaman ve sonra kendi kendime gülüyorum. Öykü yazmaya beni iten etkenler arasında üzerine parmağımı koyup, işte suçlu budur hakim bey diyebildiğim bir tanesi var ki, bu sebeple öykü yazmak beni mutlu ediyor. Ateş başında hikâyeler anlatan bir dede, bir nine gibi hissediyorum kendimi. Kitaplardan, filmlerden, resimlerden, ailemden ve arkadaşlarımdan oluşan bir dünyanın gamsız ve tasasız bir sakiniyim ben. Bu dünyanın dışındaki her türlü eylemim, başkaları için aslında. (Bir de tabii şöyle küçük bir ayrıntı var, hayatımı kazanmam gerekiyor.) Yazı yazarken kimi zaman kendimi kaybediyor, dilin o büyüleyici, tahrik edici, sarhoşluk verici sularına bile bile bırakıyorum kendimi. İşte o zaman, hiç hesapta olmayan kallavi kelimeler, kocaman kocaman cümleler, tumturaklı benzetmelerle boğuşurken buluyorum kendimi. Böyle zamanlarda kendim için ya da ateş başında ağzını açmış hikâye bekleyen çocuklar için değil de yazının kendisi için yazıyormuş gibi hissediyorum kendimi. Eğer varsa yeteneğimi (ki doğuştan gelen yeteneğe inanan biri değilim) yazıya rehin vermişim ve hiçbir zaman geri alamayacakmışım gibi geliyor. Kimi zaman önceden hesap ediyor, tasarlıyorum yazacaklarımı. Kafamda evirip çeviriyor, taslak halinde not alıyorum sağa sola. Ama kimi zaman da, ki bu daha sık oluyor, nereden geldiğini sonradan kesinlikle anımsamayacağım tek bir cümlenin boyunduruğuna giriyor ve azgın bir nehir gibi akıyorum o cümlenin arkasından. Sanıyorum bu yöntemle yazdıklarımdan daha çok zevk alıyorum. Bir sonraki cümlemin ne olacağını hiç bilmemekten, dilediğim yerde noktayı koyup bitirme özgürlüğünden, kaderleri dilediğim gibi düzleyip bozmaktan. İşte bazen de böyle, sıcak bir Cumartesi günü, mahallemin hızla mutenalaşan sokaklarından birinde yeni açılan bir cafenin sokağa atılmış masalarında, kahvemle cigaramı içerken bunları yazasım geliyor.

Çay çorba

2011-10-12T17:54:00.004+02:00

- Medellin'de çok güzel Pablo Escobar turu var. Evini, mezarını, vurulduğu yeri gezdiriyorlamış. Şuradan bakıla.

- Element of the Crime diye grup var, onun has adamı Sven Regener'in "Herr Lehmann" diye romanı var, anglosakson alemlerde "Berlin Blues" diye geçen. Pek muhabbetşinas, pek oyuncu, pek Berlin ruhlu bir roman çıktı, ayıla bayıla okudum Allah sizi inandırsın. Sonra işkembecide otururken, "Onun filmi de var ağabey," dediler. Kütüphaneden şeettim, Sakallı İbrahim'in dediği gibi, "inceliycem" yakında. Fragman burada.

- Zaytung'un en güzel yeri "son dakika" kısmı hele. "Kızların ilgisinden bunalan Kıvanç Tatlıtuğ, gördüğü ilk makine mühendisliğine sığındı..."

- Marx, polemikli yazılarında nasıl coşuyor, nasıl kendinden geçiyor bilsen. Şehvet sızıyor resmen yazdıklarından, gergef işler gibi küfrediyo herif.

- Bir de bu var, fantastik:
http://internetkhole.blogspot.com/

You can watch with binoculars work...

2011-10-12T00:03:00.005+02:00

Mart 2010'dan Kapadokya hatırası.

(Bir de anımı anlatayım bari Zeki Müren gibi. Kapadokya'ya giderken Konya-Aksaray arası bir yerlerde mola verdik, benzinliğe girip, "Gaste var mı abi?" diye sordum. Abi koltuğunda yaslanıp, anasına sövmüşüm gibi suratıma bakarak, "Gaste miiii?" diye sordu. Hemen kaçtım.)

Aha da size şahane Google Translate İngilizcesi:

7 ölümcül günah ve kombinasyonları

2011-10-11T18:18:00.002+02:00

Sefa

2011-10-10T17:03:00.002+02:00

Yırtık, dışadönük, konuşkan ve sıcakkanlı bir adam olan Sefa, Brunnen Caddesi'ni iyi bilir. Cadde esnafını tanır, onlara selam verir, kapanan dükkânlardan da, tadilatlardan da, yeni açılacak olanlardan da ilk önce onun haberi olur. Sefa, kendisi de Brunnen Caddesi'nde dükkân açmış, o esnaflardan biri olmuştur ama kısa süren bu tecrübesinden söz etmeyi pek sevmez. Bu girişiminde Brunnen Caddesi ona iyi davranmadığı halde, o yine de küsmez caddesine. Başka bir işi yoksa – ki şu sıralar işsiz olduğu için yoktur – zamanının büyük bölümünü caddede geçirir. Birkaç onarımdan geçmiş olmasına rağmen o civardaki en döküntü apartman dairesinden hâlâ çıkmamış olması da biraz bununla ilgilidir. Zira Sefa, evini yalnızca geceleri uyumak için kullanır. Evinde en son yemek 1983'te pişmiş, en son mobilya ilk geldiği zaman Türk akrabalarından almış olduğu ikinci el yatağın kırılması yüzünden 1997'de mecburen alınmış, evine en son gelen misafir ise 2001 yılında gelip yalnızca bir gece kaldıktan sonra kaçarcasına burayı terk etmiştir. Almanya sınırları dahilindeki en eski buzdolabı Sefa'nın evindedir ve hâlâ çalışır durumdadır. Bu buzdolabından tereyağı, beyaz peynir, zeytin, ayva reçeli, salatalık turşusu ve zor günler için saklanan yarım şişe rakı hiç eksik olmaz. Evde içki içmeyi sevmeyen, bira kapağını açmaya bile üşenen Sefa, rakısını suyla karıştırılmış olarak saklar. Rakının hiç bitmemesi de bununla ilgilidir. Kırk yılın başı bir bardak rakı içti diyelim, içtikten sonra şişeye içtiğinin yarısı kadar su ekleyip yerine bırakır. Rakı gitgide seyreliyormuş, tadı bozuluyormuş, umursamaz. Hattâ rakıyı hayatından tamamen çıkarın, onu da umursamaz. Onu tanıyanları şaşırtabilir ama Sefa'nın aslında alkolle pek arası yoktur. İçiyorsa muhabbete ortak olmak, ortamı bozmamak için içiyordur. Ya da sıcak bir yaz günü diyelim, canı serin bir içecek çekmiştir. Gidip çocuk gibi kola fanta falan içemeyeceğine, takıldığı Alman mekânları da henüz ayran satmaya başlamadığına göre tercihini buz gibi bir biradan yana kullanır. Humboldthain Parkı'nda Olaf'la yaptıkları en sönüğü üç saat süren, o epik masa tenisi maçlarından sonra mesela, en büyük zevkleri karşıdaki bakkaldan birer Berliner Pils alıp, bakkalın önündeki banklarda yavaş yavaş biralarını yudumlayarak, az önce biten maçın kritiğini yapmaktır.

“Servisim hâlâ zayıf, ama eskisinden daha çok risk alıyorum.”

“Ben savunmadan şaşmam kardeşim. Ortaya vur, hata bekle.”

“Senin hayata bakışın da böyle zaten. Ortaya vur, hata bekle.”

“Öyle de, hayattaki rakipler senin kadar hata yapmıyor, sorun orada.”

Acı soslu kızıl Sonja

2011-10-09T17:44:00.000+02:00

Patates Klaus'un yakası açılmadık beyanatına hedef olan acı soslu kızıl Sonja'nın meyhanenin önünden kırıtarak geçişinin her gün tekrarlanan bir aktivite halini alması, emeklilik ikramiyeleri karşılığında heyecanlanma yetilerini devlete devredip, biteviye tekdüzeliğe fit olan bizim ihtiyarlar açısından ferahlatıcı bir gelişmeydi. Bense bambaşka bir radyonun dalgasıydım o yıllarda, bir gün Patates Klaus’un iddiasının doğru olup olmadığını kontrol etme bahanesiyle, masadaki açılmamış sigara paketimi de alarak ardına düştüm acı soslu kızıl Sonja’nın. Sonjaların en körpesi, en cilvelisi, en şeytanîsi parke taşlı ara sokaklara saptı, işlek ana caddelere girdi, balkonu çiçek dolu evlerin önünden geçti ve mahallemizin göbeğini bir çıban gibi işgâl etmiş olan alışveriş merkezinin kapısında durdu. O güne kadar sadece bizim meyhanedeki ihtiyar kadınların içtiğini sandığım, uzun boylu sigaralardan birini ağzına götürdü, etrafına baktı ıslak ıslak, sonra yaktı sigarasını. Tarih kitaplardan değil, yaşayarak öğrenmeyi tercih eden kuşağın bir mensubu olarak gurur doluydum o anda. Berlin Blokajı denen şey tam da bu olmalıydı. Acı soslu kızıl Sonja’nın gözlerini, duruşunu, sigarayı içişini, etrafını süzüşünü; sıkıcı bir sanat filminin orta yerinde patlayıveren vahşi bir sevişme sahnesi gibi seyrederken tamamıyla bloke olmuş durumdaydım. Bırakın hava köprüsünü, uzayın derinliklerinden kement atsalar beni o blokajtan kurtaramazlardı. Meyhanede şimdi adını unuttuğum ihtiyarlardan birinin buz gibi bir Kasım gecesinde birdenbire serpiştirmeye başlayan kara bakarak söylediği gibi, “Kadının cilvelisi kutup karı gibi gözlerini kamaştırır adamın. Kalakalırsın öylece.” Öylece kalakalmıştım.

Eva, Petra, Ben...

2011-07-27T17:56:00.001+02:00

Eva’nın Bal Rengi Saçları

Eva o gün bal rengi saçlarını bağlamamış. Max’ın doğumgünü partisindeyiz. Alelâde bir taç var başında ve üstünde de alelâde giysiler. Ben salonun dışarıya bakan penceresinin önünde durmuş belirgin bir can sıkıntısıyla dışarıya bakarken, gelip yanıbaşımda duruyor. Hiçbir şey söylemiyor, ben de söylemiyorum.

Mannheim’da henüz on beş yaşında bir gençken, yine bir arkadaşımın doğumgünü partisinde aynı sahne yaşanmış, ben yine pencerenin önünde durmuş dışarıya bakarken yanıma yaklaşan bal rengi saçlı bir kız hiçbir şey söylemeden yanıbaşımda durmuştu. O gece sessizliği bozan ben oldum ve gece, bal rengi saçlı kızın “Stefan sen bir domuzsun!” heyheylenmesiyle sona erdi. Stefan’ın bir domuz olduğuna dair yaygın inanışın bal rengi saçlı kız tarafından da tasdiklenmesi o an etrafımda bulunanlardan kimisini neşelendirmiş, kimisini de şaşırtmış olsa da, bu hakaret benim hayata bakışımı herhangi bir biçimde sekteye uğratmadı. Sonraki yıllarda domuzluktan vazgeçmeyi değil ama yerine ve zamanına göre domuzluğumu törpülemeyi öğrendim. Bir domuz olduğum gerçeğinin yüzüme vurulduğu anlarda, bundan belli belirsiz bir gurur payı çıkarmayı bile başardım. Ama bu gerçeği kimi zaman farklı kelimelerle de olsa yüzüme vurmaktan hiç vazgeçmeyen karşı cins mensuplarının içinde, o ânı en dolu dolu yaşayan, domuzluğuma yönelik hıncını en kanırtıcı biçimde dışa vuran kişi hiç değişmedi. Mannheim’daki doğumgünü partisinin sonunda ilk cinsel deneyimimi yaşamak için hedef seçtiğim Petra, hakaretin hakkını vermeyi biliyordu.

Eva’yı yan gözle süzerken bal rengi saçlarından çok bakışları dikkatimi çekiyor. Zaten kadınların saçlarına yönelik özel bir ilgim de yoktur. Saç rengi ve şeklinden karakter tahlili konusunda uzmanlaştığını sanan eski bir arkadaşım koyu kızıl düz saçlı kızlara asla güvenilmeyeceğine dair teziyle yıllarca başımızı ağrıttıktan sonra tam da böyle bir kızla evlenerek, umut vaât eden parlak bir kariyeri çöp tenekesine göndermiş, bekârlığa veda gecesinde konuyu açma cüreti gösteren bir başka arkadaşımızı ise susturana kadar akla karayı seçmiştik. Evdeki onca insan dururken, bu bal rengi saçlı kızın yanıbaşıma gelmesini de kendimden çok evin manzarasına yoruyorum zaten ve bütün domuzluğumla aşağıya bakmayı sürdürüyorum. Eva da hiç ses çıkarmadan aynısını yapıyor. Hiç tanışmayan iki insanın sessizce yan yana durmasında erotik bir yan olduğunu bilmeyecek denli saf bir kıza benzemiyor Eva. Hattâ böylesi gerilimlere özellikle davet çıkaracak türden biri bile olabilir. Yalnızca yan gözle birkaç kez kestiğim bir kız hakkında böylesi cüretkâr çıkarımlarda bulunmam ise benim peşin hükümlülüğümle açıklanabilir muhtemelen. Ben tam da söz konusu peşin hükümlülüğün de üzerime yapışan domuzluğun bir parçası olup olmadığına kafa yorarken Eva bana dönüyor ve “Ne kadar güzel bir manzara,” diyor.

Cevap veriyorum:

“On dakikadır burada dikiliyorsun, bunu mu söyleyebildin?”

Normal koşullar altında, Eva’nın bu cümleye karşılık olarak bir domuz, su katılmamış bir göt ya da gün yüzü görmemiş bir yavşak olduğuma dair acı gerçeği bir kez daha yüzüme vurduktan sonra olay yerini hışımla terk etmesi gerekiyor. Ama öyle olmuyor.

“Senin daha iyi bir cümlen var mı?”

On beş yaşımdayken, Mannheim’da daha iyi bir cümle bulamadığım için Petra’nın beline sarıldığım günden beri, iç ceplerimde her duruma uyacak “daha iyi cümleler” taşıyorum, ama o akşam nefes kesici Berlin manzarasının karşısında dilim tutuluveriyor. Gerçekten de daha iyi bir cümlem yok ve dışarıdan gelen ışıkta bal rengi saçlarını belli belirsiz fark ettiğim Eva en hassas yerimden vuruyor beni. Daha iyi bir cümlem yok.

“Daha iyi bir cümlem yok,” diyorum.

Eva bunun üzerine çaçaron bir sokak kızı edasıyla yaka silkerek, “O zaman kapa çeneni de manzarayı seyret,” diyor ve istifini bozmadan dışarıya bakmaya devam ediyor. Tehlikeli bir dönemecin başında olduğumu o anda anlıyorum aslında. Arkamı pencereye dönüp, kalabalık salonda Petra’yı arıyorum gözlerimle. Göremeyince yeniden önüme dönüp, adını soruyorum bal rengi saçlı kıza. “Eva,” diyor. Hiç sektirmeden, “Eva,” diyorum, “sen tam bir domuzsun!”

Petra’nın Gerizekalı Arkadaşları

Petra’yla birlikte yaşama, çocuk yapma ve belki evlenme planlarımız ciddiye binmeden önce, ona hiç göstermediğim bir resme başlamıştım. Hâlâ da göstermedim zaten. Ailemin Mannheim’daki evinin garajında bir köşeye atılmış duruyor. Henüz tamamlanmamış olan yağlıboya tablonun arka fonu siyah. Resmin sağ yarısında kocaman, bembeyaz bir yatak, yatağın önünde ise bedenleri insanı, yüzleri hayvanı andıran figürler var. İç içe geçmiş bu figürlerin yüzü resme bakana değil, yatağın üstünde kocaman memeleri ve beline kadar inen ince telli, süpürgeyi andıran saçlarıyla bir bereket tanrıçası gibi davetkârca uzanmış yatmakta olan şişman kadın figürüne dönük. Resmin sol yarısındaki siyahlığa vuran çiğ, boz ışık; tanrıçanın bulunduğu yatağa kadar erişmiyor. Petra’yla ikinci kez karşılaşıp çıkmaya başlamamızdan altı ay kadar sonra yapmaya başladığım bu resmin adı ise, diğer resimlerimin aksine en başından belliydi: “Petra ve Gerizekalı Arkadaşları.”

Bir insanın başka bir insanı otuyla çöpüyle, her türlü kusuru, her türlü yanlışıyla bir bütün olarak kabul etmesi, İsa babamızın bile kaş çatacağı türden bir genişgönüllülük olmalı. Bunu bir gün Petra’ya söylediğimde, hayatta en iyi yaptığım şeyin kendi domuzluklarımı rasyonalize etmek olduğunu söylemişti. Tespit doğruydu, karşı çıkmadım. Böyle olduğum için gurur duyduğumu ise ne Petra’ya, ne de bir başkasına açık ettim. Petra’ya bunu söyleten, kesintilerle dört gün kadar sürdükten sonra ayini andıran bir sevişmeyle sona eren büyük kavgamızdı. Kesintilerle dört gün kadar sürdükten sonra ayini andıran bir sevişmeyle sona eren büyük kavgamızın çıkış sebebi ise Petra ve onun gerizekalı arkadaşlarıydı. Mannheim’da birlikte yaşadığımız küçüçük evimize birkaç günlüğüne kalmak için gelen söz konusu arkadaşlardan üç tanesini, daha ilk gecelerinde kovmaktan beter etmiş, Petra’nın kaş göz çabalarına, mutfaktaki yakarışlarına, şantaja varan karşı çıkışlarına aldırmadan o eve ayak bastıklarına pişman etmiştim onları.

Petra’nın bütün arkadaşları gerizekalı değil elbette ama ben kıskanç bir domuzum. Hepsine bir kulp takmayı beceriyor, benle tek ortak yanları Petra’ya yönelik iyi hisler beslemek olan bu aptal sürüsüne tahammül etmek için en ufak bir çaba göstermiyorum. Petra’nın arkadaşları arasında, kız ya da erkek oldukları fark etmeksizin özellikle nefret ettiklerim ise şunlar:

1) Son görüşmelerinin üzerinden bir gün bile geçmediği halde yeniden görüştüklerinde Petra’ya sarılanlar.
2) Petra’nın arkadaşı oldukları için Petra’nın sevgilisine de en az Petra kadar yakın olabileceklerini varsayanlar.
3) Petra’yla özellikle benim olmadığım ortamlarda buluşmayı tercih edenler.
4) Petra aracılığıyla bana mesaj gönderenler. (“Resimlerine bayıldım.” Bayıldıysan yüzüme söylesene kevaşe!)
5) Sevgilileriyle yaşadıklarını Petra’ya anlatan kız arkadaşları. (Anlatılan her şeyi [her şeyi mi?] Petra da bana anlatıyor ve ben en çok bu anlarda kendimi savunmasız hissediyorum. Öyle ki, kimi zaman annemi, daha da kötüsü babamı özlediğimi fark edip ürperiyorum.)

Petra’nın üzerinde, onun gerizekalı arkadaşlarını belli bir mesafede tutacak kadar etkim var; bunu biliyorum. Ne var ki Petra son derece arkadaş canlısı bir insan ve benim püskürttüklerimi yenileriyle ikâme etmekte hiçbir zaman zorlanmıyor, hattâ bundan özel bir zevk bile alıyor.

Eva’nın Çıplak Omuz Başları

Eva’nın dirseğine kadar gelen siyah, ince kumaştan eldivenleri var. Omuzları çıplak. İnsan alkollüyken, herhangi bir kadının yuvarlak, çıplak omuz başları üzerinden yeni bir dünya kurgulayıp, geri kalan yaşamını o dünyanın yegâne sakini olduğu hayaliyle yaşayabileceğine yürekten inanıyor. İnsan yeteri kadar alkollü değilse, herhangi bir kadının çıplak omuz başlarına bakıp tahrik oluyor sadece. Ama Eva herhangi bir kadın değil, o tam bir domuz ve Eva’yla ikinci karşılaşmamızda onun çıplak omuz başları üzerinden yeni bir dünya kurgularsam, bütün bir ömrümü üzerine kurduğum ideallerim iskambil kâğıdından kuleler gibi tek fiskeyle yıkılacak. Ama aksi gibi Eva’yla ikinci karşılaşmamızda Eva’nın omuz başları çıplak.

Petra’nın gerizekalı arkadaşlarından biri Max’ın doğumgünü partisinde Max’la arkadaşlık kuruyor. Max benim arkadaşım olmasa bile, iyi geçinmem gereken bir sanat simsarı. O yüzden Max’a yakın arkadaşımmış gibi davranıyorum. Petra’nın gerizekalı arkadaşı, bir grup başka gerizekalı arkadaşıyla birlikteyken Max’la karşılaşıyor. Hazır Max’la birlikteyken Petra’yı arıyorlar. Petra beni durumdan haberdar ediyor. Normal koşullar altında Petra’nın arkadaşlarından gelen herhangi bir davete icabet etmem kıyamet belirtisi sayılacakken, Max’ın da orada olduğunu duyunca yelkenleri suya indiriyorum. Doğumgününden sonraki ikinci karşılaşmamız bu Max’la. Petra’nın arkadaşlarıyla hiç muhattap olmayıp, Max’ın yanıbaşına oturuyorum. İkinci biradan sonra, sanki hiç umurumda değilmiş, sırf konuşacak bir şey olsun diye soruyormuşçasına onun doğumgünü partisinde tanıştığım Eva hakkında bir yoklama çekiyorum. Onu sevenlerin kibarca “içgüdülerinin güdümünde bir adam”, benimse “aklına ilk gelen şeyi yapan koca bir salak” olarak tanımlamayı seçtiğim Maximillian, “Eva buraya yakın oturuyor, dur onu da çağıralım,” diyerek cep telefonuna sarılıyor. Domuzluğuyla ilgili ifşaâtımdan sonra bana hiçbir şey söylemeden manzarayı seyretmeye devam eden ve benim pes edip süklüm püklüm geri çekilmemden sonra aramızdaki irade savaşını da kazanarak dengemi tamamıyla bozmuş olan Eva’yı yeniden görecek olmak, şiddetini ayak parmaklarımda dahi hissettiğim bir heyecana neden oluyor tofuyla, mevsim sebzeleriyle ve hafif uyuşturucularla ince tutmaya gayret gösterdiğim bir deri bir kemik kalmış bedenimde.

Eva gelene kadar, Eva’nın mimarlık okuyan bir üniversite öğrencisi olduğunu, yarı-aristokrat bir aileden geldiğini, Berlin’in sanat ortamlarında keskin bir gözlemci olarak nam saldığını, ama – eğer varsa – kendi ürünlerini herkesten sakladığını, Prenzlauer Berg’te yeni onarımdan geçmiş, şıkır şıkır bir çatı katında yaşadığını öğreniyorum Max’dan. Simsarlık hem evrensel, hem de zamansız bir meslek. Ayrıca, belli bir konuda uzmanlaşan başarılı bir simsar, zaman içinde her konunun simsarı kesiliyor. Max’a sorsanız benim Eva’ya ilgi duyduğumu anlamak için insan simsarı olmak gerekmiyor. Ama iyi bir simsarın âlâmet-i fârikası da bu olsa gerek. Öyle kestirme yargılarda bulunmalı, değer biçerken öyle rahat davranmalısınız ki; insanları bunun dünyanın en kolay işi olduğuna inansın. Platon’un idealar dünyasını bilmem ama, benim yaşadığım metalar dünyasında güven böyle sağlanıyor.

İnsan simsarı Max’ın kimseye hissettirmeden yaptığı masa ayarları sonucunda, Eva’yla yan yana düşüyoruz. Eva’nın çıplak omuz başlarıyla aramdaki mesafe Petra’nın gerizekalı arkadaşlarının artan kahkaha sesleriyle doğru orantılı olarak azalıyor.

“Son görüşmemizde bana bir domuz olduğumu söylemiştin.”

“Sen de bana çenemi kapamamı söylemiştin.”

“Söyleyeceğin şeyi tahmin etmiş olmalıyım.”

Bir kadının karşısında kendimi bu kadar çaresiz hissettiğimi hiç hatırlamıyorum. Ne söylesem ters tepecek, ne yapsam felâkete yol açacakmış gibi geliyor. İnsan bütün ömrü boyunca kendisini felâkete götürecek olan o kadını arıyor. Kaderde onu hiç bulamadan ölmek de var, bulduktan sonra uçurumun eşiğinden dönmek de. Üçüncülerin ibretlik hikâyelerini ise ucuz gerilim filmlerinde, sallanan sandalyelerinden hiç kalkmayan tek gözü kör ihtiyarlar anlatıyor.

Petra’nın gerizekalı arkadaşlarını da, Max’ın hiç kapanmayan çenesini de, Eva’nın yüreğimi dağlayan umursamazlığını da unutmuş, tablolarıma ve tasarılarıma dalmışken; Eva yalnız gecelerde insanın yakasına ansızın yapışan bir korku gibi yanıbaşımda bitiyor ve “Yakında sergi açacak mısın?” diye soruyor. Birdenbire idealar dünyasından çıkıp, Eva’nın, Max’ın, Petra’nın ve onun gerizekalı arkadaşlarının ikâmet ettiği metalar dünyasına geri dönüyor ve Eva’ya, “Sergiyi beklemene gerek yok. Atölyemi ziyaret etmelisin bir gün,” diyorum.

Eva dirseğine kadar gelen siyah eldivenlerini çıkarmış, konuşurken masaya boylu boyunca uzattığı sol kolu zarif bir Çin porselenini andırıyor. Bir antika uzmanı olmalıydım o anda. Az bulunan, narin bir parça olduğu belli olan bu porselene dokunmalı, onu incelemeli, evirip çevirmeli, ceket cebimdeki monoklumu takıp ona yakından bakmalıydım.

Petra’yla Sevişirken Aklımdan Geçenler

Petra’yla sevişirken başka kadınlarla sevişiyor olduğumu düşünmek vicdanımı rahatsız etmek şöyle dursun, bana iyi bile geliyor. Son kertede, o anda gerçekten zihnimden geçen kadınlarla da sevişiyor olabilirdim. Bana sorarsanız Petra da bundan ötürü bana duacı olmalı ama bu konuyu henüz onunla konuşmadım, ömrümün sonuna kadar da konuşacağımı sanmıyorum. Kutsal kitapları tüm zamanların best-seller kitapları yapan da bu zaten; konuşulacak şeylerin bir ömre sığmıyor oluşu, bazı şeylerin hep ertelenmek zorunda oluşu. Kafalarında bir öbür dünya hayali olmasa, nasıl rahat edecekti bunca insan, canlarına kıymadan nasıl geçireceklerdi koca bir ömrü? Petra’ya bu düşüncelerimden de hiç söz etmedim. Yalnızca Petra’ya değil, hiç kimseye söz etmedim aslında bunlardan. Zira kendini ateist olarak tanıtan birinin ağzından çıkınca inandırıcılıklarını yitiriyorlar ve benim gözümde inandırıcılığımı yitirmek bir uzvumu kaybetmek gibi. Petra, kesintilerle dört gün kadar sürdükten sonra ayini andıran bir sevişmeyle sona eren büyük kavgamız esnasında, “En bariz yalanı söylerken bile inandırıcısın,” dediğinde içimin yağları erimişti. Çıkaran ben olmasam oracıkta bitirebilirdim büyük kavgamızı.

Acaba Petra’yla sevişirken istesem bile başka kadınları düşünmeyi başaramadığım, kendimi tamamıyla bıraktığım, anlık bir bilinç ve hafıza yitimiyle kendimden geçtiğim bir zaman oldu mu gerçekten? Yoksa aradan geçen onca yılın tortusunda kıvranıyor, ihtiyarlara özgü budalaca bir iyimserliğin ve yersiz bir nostaljinin tuzağına mı düşüyorum?

Merak ettiğim bir şey daha var: Acaba Petra da kendi kendine – farklı kisvelerle de olsa – aynı soruları soruyor mu?

Eva’yla ikinci buluşmamızın gecesinde Petra’yla sevişirken Eva’yı düşünmeye çalıştığım halde, yüzünün bir türlü gözümün önüne gelmeyişi, bunu kafaya takıp inat ettikçe konstrasyonumu tamamıyla yitirişim ve son derece coşkulu başlayan sevişmenin küçük çaplı bir faciayla sonuçlanışı; uykusuz bir geceyle ve hiç hesapta yokken birdenbire ortaya çıkıveren karanlık bir eskizle sonuçlanıyor.

Ertesi sabah söz konusu eskize bakarak ürküyorum. Meslek hanemde sanatçı yazmasına rağmen, insanların kafasındaki sanatçı prototipine uyduğum söylenemez. Sanatçılara – özellikle de ressamlara – atfedilen o ilham atakları, üretememe sancıları, atölyede kendini yiyip bitirmeler, çılgınlıklar, sıradışılıklar, tabu kırmalarla pek ilgim yoktur. Resimlerimin konuları ve biçimleri önceden belli olduğu gibi, birkaç istisna haricinde hepsi belli bir takvime bağlı kalarak yapılmıştır. Max’ın çevresindeki diğer ressamları şaşırtacak ve kıskandıracak kadar çok siparişli iş almamın da bu disiplinli yaklaşımın bir ürünü olduğunu saklayacak değilim. Hiç hesapta yokken uykusuz bir gecenin sabahında birdenbire ortaya çıkan eskizi ürkütücü bulmamın da.

Eva’nın Boş Bakan Gözleri

Eva bomboş bakan gözleriyle atölyemdeki eskiz ve tablolara bakarken, onu bir kez daha Petra’yla karşılaştırmış olduğum için kendi kendime kızıyorum. Petra’nın gözleri çok canlı, hep anlam dolu, uykudayken bile pırıltılarını yitirmiyorlar. Oysa Eva bomboş bakıyor her şeye. Bana, resimlerime, hayata. Eva’dan oracıkta soğumama, notunu verip onu Petra’yla-sevişirken-akla-gelirse-düşünülebilecek-iri-göğüslü-kızlardan-biri dosyasına yerleştirmeme yetecek olan bu gözlemin beni ona daha çok yaklaştırması ise yaklaşan felâketin bir başka habercisi. İnsan bile bile kendi felâketinin peşinde koşar mı? Normal insanlar koşar ama benim koşmamam lâzım. Eva’yı tersleyecek, kendimden uzaklaştıracak bir fırsat arıyorum ve fazla beklemem gerekmiyor:

“Bunlarda ustalık ve yaşından beklenmeyecek bir olgunluk var ama özgünlük bulamıyorum. Sanki böyle savaş sonrası Avrupa’da yolunu bulmaya, her şeyi baştan kurgulamaya çalışan ama ince işçiliğin kıskacından çıkamamış, gelecek vaât eden genç bir ressamının atölyesinde gezer gibiyim.”

Normalde olumsuz eleştiriye hemen cevap vermem. Durup düşünürüm, ne söyleyeceğimi ince ince tartarım ve sonuçta muhatabıma hiçbir zaman hak vermeyip, onu polemik batağına çekecek en uygun karşılığı bulmaya çalışırım. Bu kez öyle olmuyor:

“Ben de kendimi henüz yolunu bulamamış, üçüncü sınıf bir Clement Greenberg’le konuşuyormuş gibi hissediyorum.”

Eva hiç istifini bozmuyor. Dönüp bakmıyor bile yüzüme. Bomboş bakan gözleriyle on dakikadır süzdüğü, şaheserim saydığım “Kızıl”a üç beş saniye daha baktıktan sonra yüzünü kapıya dönüp, “Bu fena değil,” diyor ve başka hiçbir şey söylemeden atölyemden çıkıp gidiyor.

Petra’nın Hiç Bitmeyecek Olan Sinema Yapma Hevesi

Petra bugünlerde kendini film yapımcısı olarak tanıtıyor. Oysa onunla ikinci karşılaşmamızda kendini müstakbel bir sinemacı olarak tanıtmıştı. Berlin’e gelişimizi onun hiç bitmeyecek olan sinema hevesine borçlu olduğumu saklayacak değilim, ama o Berlin’de kalışımızı benim buraya geldikten sonra serpilen sanat kariyerime borçlu olduğunun farkında mı bundan emin değilim. Mannheim Üniversitesi’nin en babacan film profesörü Werner, onu canından bezdiren, hayattan soğutan, hiç kimsenin seyretmediği, unutulmuş filmlere bakarak akla hayale gelmeyecek analizler patlatan, film manyağı öğrencilerinden bıkmış olacak, o bölümdeki öğrencilerin hepsinden daha çok konuşan, daha çok hareket eden, daha çok canlılık gösteren Petra’nın bir dediğini iki etmiyor. Petra, Werner’in güdümünde başladığı yüksek lisans çalışmalarını yarıda bırakıp, yine Werner’in referansı sayesinde Berlin’deki bir yapım şirketinde bulduğu staja gitmek istediğini bana söylediğinde iyimser bir günümdeyim. Söz konusu staj olanağının Profesör Werner Braun’un evinde geçirilen bir gecenin ardından alınan o sağlam referans sayesinde kazanılmış olabileceği gerçeğini kulak arkası etmeyi başarıyorum ve hiç ardını arkasını sorgulamadan Berlin’e taşınmayı kabul ediyorum.

Ama Petra’nın stajları, orada burada bulduğu geçici işler ve hiçbir zaman gerçeğe dönüşmeyen büyük film ve belgesel projeleri bitmek bilmiyor ve ben hiç utanmadan, hiç sıkılmadan, bir hiç uğruna annemi terk edip daha genç bir kadınla evlendikten sonra ilk gençlik yıllarımızda beni ve kızkardeşimi ayda bir zoraki ziyaret eden babama benzediğimi bile bile, günü belli olan evliliğimize ilişkin düzenlemelerle meşgûl olan Petra’dan ayrılmak için bahane biriktirmeye çalışıyorum.

Petra’nın filmcilik kariyeri umurumda değil aslında. Berlin’e gelmemizle birlikte işlerimin açılmış olması bir yana, avukatlık kariyerinin son dönemecinde mâli konulardaki uzmanlığının meyvelerini tomar tomar Alman markı olarak toplamış olan babamın bir ayağının çukurda oluşu da para sıkıntılarımı azaltıyor. Ama Petra’dan gerçekten ayrılacaksam, onun hiç hissettirmediği halde başarılara, diplomalara, sertifika ve ödüllere tapılan küçük dünyasında, benim gözümde pek de önemi olmayan bu başarısızlık parlak bir ayrılık gerekçesi olarak kullanabilir.

Petra’yla henüz evlenme kararı almamışken, Mannheim’da pırıl pırıl bir bahar gününde kırlara vuruyoruz kendimizi bisikletlerimizle. Bir göl kenarında mola verip, Petra’nın evde kendi elleriyle hazırladığı peynirli ve salamlı sandviçleri beyaz şarabımız eşliğinde yerken şimdi hatırlamadığım bir konu yüzünden tartışmaya başlıyoruz. “Sinsiliğin ve hesapçılığın beni korkutuyor,” diyor Petra. “Aksine bunlar beni, senin gözünde daha çekici kılıyor,” diye cevap veriyorum onun yüzüne bile bakmadan. Böylesi bir saptamanın doğruluk payı yüzde birlerde bile seyretse dürüst ve müdanasız bir muhatapın sesini kesmeye yeter. Öyle de oluyor. Baba ve oğul ve kutsal ruhu razı edebilirsem kutsal kitaba yapacağım ilavelerden biri de şu: “Hasmınızın kılıcına karşı kendinizi kalkanla değil aynayla savunun.”

Eva’nın Telefonda Okyanuslar Ötesinden Gelen Buğulu Sesi

Petra bütün günü ve belki geceyi de bir televizyon dizisinin setinde geçireceğini söyleyerek evden çıkıyor. Benim o gün kılkuyruk bir galeri sahibiyle görüşüp kendimi sevdirmem, günün geri kalanında da yaklaşan kişisel sergime yetiştirmem gereken bir resimle cebelleşmem gerekiyor. Eva’nın atölyemi ziyaret edişinin üstünden bir hafta geçmiş ve ben nadiren yaşadığım o kendi kendini sorgulama nöbetlerinden birinin içinde kıvranıyor, çalışamadıkça kendime daha çok kızıp güneş batmadan içmeye başlıyorum. İki darbe fırça, üç kadeh şarap ve dört boş geçen saatin ardından Max’ı arayarak Eva’yı sergiye çağırmak istediğimi söylüyor ve telefon numarasını istiyorum.

“Eva Meyer.”

Eva’nın telefonda okyanuslar ötesinden gelen buğulu sesini duyar duymaz, telefonu tutan ellerim aklı beş karış havada bir yeniyetmeninkiler gibi titremeye başlıyor.

“Merhaba Eva, ben Stefan. Nasılsın?” diyebiliyorum en sonunda. İlk anda ses gelmeyince, uzun süren sessizliğim yüzünden telefonu kapatmış olabileceğini sanarak kendi kendime lanet okuyorum. Telefonu kapatmadığını ise Eva’yı Eva yapan bir cevap sayesinde anlıyorum:

“Hangi Stefan?”

Kendimi sevdiğim anlardan biri. Daha önce hiç hazırlamadığım halde birdenbire, “Domuzsever Sanatçılar Birliği’nden Stefan,” diyorum.

Eva’nın okyanuslar ötesinden gelen buğulu sesiyle belli belirsiz güldüğünü duyuyor ve titreyen elimi artık umursamadığımı fark ediyorum. Eva, “Domuzseverim ama sanatçı olmadığım için birliğinize katılamam herhalde,” diyor. Eva gibi gözlemci kadınlarla konuşurken şakaları tadında bırakmalı. Zira onlar, “damarı bulmuşken yürüyeyim” zihniyetindekileri kendi bol kıvrımlı beyinlerindeki idealar dünyasının sakinlerine anında deşifre edip, adamı dımdızlak ortada bırakıverirler. Bu bakımdan lafı hiç dolaştırmıyorum:

“Yok ben birliğimize katılman için değil senden özür dilemek için aradım.”

“Ne için özür diliyorsun,” diyor Eva, okyanustan esen kuru bir rüzgâr sesindeki buğuyu alıp götürmüş sanki.

“Seni kıskanç bir ressama değil, Greenberg gibi bir eleştirmene benzettiğim için.”

Eva bu kez kupkuru sesiyle kupkuru bir kahkaha atıyor ve “Özrünü kabul etmiyorum,” diyor.

Ben yine içgüdülerime güvenerek sonradan pişman olacağım bir karşılık veriyorum. “Özrümü kabul etmen için ne yapmam gerekiyor?”

“Mesela benimle liseli aşığınmış gibi konuşmaktan vazgeçerek başlayabilirsin.”

O anda uçurumun ucundayım. Vazgeçip geri dönebilir, telefonu kapatabilir, Eva’yı unutabilir, Petra’yla evlenip dünyaya birkaç tane çocuk getirebilir, babam öldükten sonra ondan kalacak parayla Petra’yla hep hayalini kurduğumuz gibi iklimi güzel, kendi güzel San Fransisco’dan bir ev alıp oraya taşınabilir ve saçları bal renginde, omuz başları çıplak, gözleri boş bakan ve buğulu sesi okyanuslar ötesinden gelen Eva’yı, viskiyi fazla kaçırdığım bir gece torunlarıma anlatabilirim.

Ama düşüyorum.

“Tamam o zaman. Seninle bir kahve içmek istiyorum.”

Eva keşke beni o uçurumun dibinde bıraksaydı:

“Yarım saat sonra müsait misin?”

Petra’yla Yarım Kalan Sevişmemiz

Oda karanlık sayılır, yatağın başucundaki masa lambasının kör ışığı vuruyor Petra’nın saçlarına. O hâlâ pencerenin önünde. Ben de hâlâ yanındayım. Hiçbir şey söylemeden öylece duruyoruz. Bir adım geri çekiliyorum. Petra’yı arkasından sarıp, o küçücük göğüslerini iki avcumun içine alıyor, yoğururcasına okşuyorum. Onun herhangi bir itirazına meydan vermemek için sağ elimi alelacele eteğinin altına sokup külodunu dizine kadar indirikten sonra, kendi pantolon ve boxerımı da aynı hızla indiriyorum. O anda Petra’nın arkadaşlarından biri odaya giriyor ve beleren gözleriyle şeytan görmüşçesine bize baktıktan sonra, bir çığlık atıp odadan çıkıyor. Ben henüz ne yapacağıma karar verememişken Petra külodunu yukarı çekip, üstüne başına çekidüzen verdikten sonra bir katilin elinden kurtulmuşçasına koşarak odadan çıkıyor. Onu evin kalabalık salonunda yakalıyorum. Petra herkesin içinde gözlerime bakarak, “Stefan sen tam bir domuzsun!” diye bağırıyor.

Sekiz yıl sonra ortak bir arkadaşımız sayesinde yeniden karşılaşıyoruz Petra’yla ve göğüsleri dışında onun her şeyinin büyüdüğünü, değiştiğini görüyorum. Ortak arkadaşımızın evinde geçirdiğimiz o gecenin sonunda, laf ister istemez sekiz yıl önceki o geceye ve yarım kalan sevişmemize geliyor. İkinci kez domuzlukla suçlanmak pahasına Petra’nın kulağına eğiliyor ve yarım kalan işi tamamlamayı teklif ediyorum. Beş dakika sonra o evin tuvaletinde buluşuyor ve yarım kalan işi tamamlıyoruz.

O gece Petra’yla çıkmaya başlıyoruz. Ben üç ay sonra üniversiteyi bitirerek bir yıllığına San Fransisco’ya gidiyorum. Petra’yla neredeyse her gün telefonlaşıyor, birbirimizi ne kadar özlediğimizden dem vuruyoruz. San Fransico’daki dördüncü ayımda Petra bir sürpriz yaparak ziyaretime geliyor ve hayatımızın en güzel iki haftasını birlikte geçiriyor, Amerika’nın batı kıyısında girilmedik delik, içilmedik madde, yapılmadık seks, dahil olunmadık eğlence bırakmıyoruz. San Fransisco’dayken ne aileme, ne memleketime, ne de Mannheim’daki hayatıma dair hiçbir şeyi özlemezken, Petra’yı gerçekten özlüyor, Mannheim’a dönmeyi iple çekiyor ve dönüşümde de onun cesaretlendirmesi sayesinde sanatçılığı tam-zamanlı bir meslek olarak benimsemeye karar veriyorum. İkimiz de çalışmadığımız halde, sırf birlikte yaşamak için Mannheim’da küçük bir daire kiralıyor, Petra’nın gerizekalı arkadaşlarının rahatsızlık vermediği gecelerde en heyecanlı hayalleri birlikte kuruyor, en baygınlık verici filmleri hiç sıkılmadan birlikte seyrediyor, en saçma sapan kavgaları birlikte yapıyor, sonra ömrümüzün en beyin çatlatan sevişmeleriyle kendimizden geçiyoruz. Mannheim’daki soğuk kış günlerinde kimi zaman günlerce dışarıya adım atmıyor, çalan telefonlara bile yanıt vermeden kafese kapatılmış bir çift kaplan gibi birbirimizin orasını burasını yalayarak mutlu oluyor, bir kafesin içinde olduğumuzu unutuyor, idrarımızla çizdiğimiz çemberin efendileri olarak bitimsiz bir hoşnutluk içinde yaşayıp gidiyoruz. Öyle ki, o anda zamanı ve dışarıda akıp giden dünyayı durdursalar haberimiz bile olmayacak. Arada sırada dışarı çıktığımızda hiçbir şeyin hareket etmediğini görüp olan biteni fark etsek bile omuz silkecek, caddenin başındaki ucuzcu pastanenin stokları tükenene kadar bu olağanüstü gelişmeyi hiç kafaya takmadan yaşamaya devam edeceğiz.

Atölyeden telefon edip, akşam yemeğini her zamanki pizzacıda yemeyi teklif ediyorum Petra’ya. Bu bizi yemek hazırlama, masa temizleme, bulaşık yıkama gibi suflî saydığı zahmetlerden kurtaracağı için balıklama atlıyor teklifime. Ben makarnamı, o pizzasını beklerken; incelikli planımı işletip yemekten sonra bir yerlerde bir şeyler içmeyi teklif ediyorum. Tam da beklediğim gibi Petra, o akşam arkadaşlarına sözü olduğunu ve onları da çağırıp çağıramayacağını soruyor. “Hayır efendim, çağıramazsın,” diye şarlıyorum kendimi bile şaşırtan bir öfkeyle. Petra’nın suratı bombok oluyor birdenbire. “Neden böyle davranıyorsun? Neyin var senin?” diye soruyor. Gerçekten neyim olduğunu söylesem beni oracıkta boğacağını bildiğim için incelikli planımı işletmeyi sürdürüyorum ve daha önce de farklı biçimlerle sarf etmiş olduğum o cümleyle karşılık veriyorum:

“Bıktım senin arkadaşlarından. Ben yalnız kalmak, seninle yaşamak ve birlikte olmak istiyorum. Onlarla değil.”

Petra beklenmedik bir şekilde yumuşayıveriyor birdenbire. “Peki o zaman, niye bunu bu kadar büyütüyorsun ki?” diyor. Bu esnada onun enginarlı pizzasıyla benim fesleğen soslu makarnamı getiren garsonun işini bitirmesini beklemeden, “Sen öyle istiyorsan, bu akşam yalnızca ikimiz oluruz,” diye devam ediyor. Ey garson efendi, Stefan’ın müthiş bir zeka örneği olan incelikli planının oracıkta baltalandığını düşünerek sırıtıyor, halime acıyorsun ama yanılıyorsun. Stefan’ın kontratak futboluna yatkın olduğunu bilmiyorsun:

“Ben bu geceyi kast etmiyorum Petra. Evlendikten sonra ne olacak?”

Yemeklerimizi yiyor, yakındaki bir barda bir şişe şarap içiyor ve sonra eve gidip sabaha kadar kavga ediyoruz müstakbel karım Petra’yla. Mevzimi öyle bir adanmışlık ve konsantrasyonla savunuyorum, tezlerimi öyle bir tutkuyla ortaya koyuyorum ki; Petra en sonunda geri çekilmek, yumuşamak, kazanılmış bazı mevzileri geri vermek, bazı toprakların idaresini de bana bırakmak zorunda kalıyor. Gel de asıl şimdi doya doya sırıt Stefan’ın haline, yavşak garson. İncelikli planımın taşa çarptığı an işte bu andır. Zira Petra’nın her bir tavizi, olası bir ayrılığı taşıması beklenen köprünün ayaklarının dibinde bir dinamit; attığı her geri adım evlilik ülkesine giden yola açılan yeni bir gizli geçit oluyor. Gece şiddet dolu bir sevişme ve kâbuslarla bölünen rahatsız bir uykunun böğründe eriyip giderken ben Eva’nın çıplak omuz başlarını aklımdan çıkaramıyorum.

Eva’yla Yarım Kalan Sevişmemiz

Eva’yla benim atölyemin olduğu Kreuzberg yerine onun evinin bulunduğu Prenzlauer Berg’teki bir kafede buluşmayı kabul ediyorum. Berlin üzerindeki gökyüzü, birkaç gün önceki sıcakları baharın ilk günleri olarak yorumlayan şaşkınlardan intikam almak istercesine nemrut ve öfkeli o gün. Prenzlauer Berg’de, turistlerin keşfedemeyeceği ara sokakların birinde, pek de iddialı görünmeyen bir kafe seçmiş Eva. Girer girmez görüyorum onu. Kahverengi ceketini oturduğu sandalyenin arkasına asmış, duvar dibindeki bir masada kaybolmak istercesine etrafına bakıyor boş gözlerle. Beni görünce sağ elini hafifçe kaldırıp gülümsüyor. Siyah-beyaz, enine çizgili, göğüs dekolteli, bütün sıradanlığına rağmen onun üzerinde çok şık görünen bir elbise var üzerinde. Elbise dizlerinin hemen üzerinde bitiyor. Siyah külotlu çorap ve siyah, tokalı ayakkabılar tamamlıyor beyaz elbiseyi. Ben masaya yaklaşana kadar ayağa kalkmıyor, kalktıktan sonra da belirgin bir kayıtsızlık içinde yanağını uzatıyor bana. Hoşbeş esnasında çıkarımlarımın sağlamasını yapıyorum. Saçları gerçekten bal renginde, gözleri boş bakıyor, omuz başları birer golf topu gibi küçük ve yuvarlak, göğüsleri iri, kolları Çin porselenleri gibi narin ve sesi gerçekten okyanuslar ötesinden geliyormuşçasına buğulu. Kahvelerimizi ısmarladıktan sonra, kollarını masaya koyup gözlerimin içine bakıyor ve soruyor:

“Neden benimle kahve içmek istedin?”

Kahve içmeyi sevdiğimi ama yalnız içilen kahveden tat almadığımı söylüyorum. Yine hafifçe gülümsüyor ama bu gülümseyiş, “espri yapmaya çalışan erkeğin gururunu kırmama” renginde. Eva’nın her bir gülümseyişi başka renkte aslında. Suratsız denecek bir kız olmasa da nadiren gülümsüyor ve her bir gülümseyişi bir öncekinden farklı. Ağzının kıvrılma biçimi, gözlerinin aldığı ifade, gülümsemenin süresi, gülümsemeye eşlik eden jestler her seferinde değişiyor, çeşitleniyor. Sorusuna doğru dürüst cevap vermediğim halde üstelemiyor Eva ve her nedense İtalyanlar’ın kahve içme alışkanlıklarından söz etmeye başlıyor. Ağzımızın dibindeki İtalya’ya dönük bu gereksiz egzotikleştirme çabalarını, gençliğine ve İtalya’yı yakın zaman içinde ziyaret etmiş olmasına veriyorum ve yarım karış kadar açtığım ağzımla onu dinliyorum. Farklı ülkelerdeki kahve içme alışkanlıklarıyla ilgili birkaç gereksiz cümle daha sarf ediliyor ve önceden tasarlamadığım halde, onun da resim yaptığından emin olduğumu söylüyorum soran gözlerle. Eva’nın yüzündeki gülümseme bu kez “geleceğin büyük gizemli sanatçısı rolünü oynuyorum, ama bu dünyanın en kötü eskizlerini bile yapıyor olsam onları övgülere boğacağın gerçeğini değiştirmiyor ve benim de buna ihtiyacım olabilir” renginde. Bu rengi tutturmanın kolaylığını bilirim de, tuvale atmaktır en zoru. Eva bunu da başarıyor ve “Gerçekten merak ediyorsan evdeki bazı çizimlerimi gösterebilirim,” sana diyor. O anda dokuz yaşındayken Mannheim’daki evimizin bahçesinde oyun oynadığım komşu kızının onların evine gitmeyi kabul edersem eteğinin altındakini göstereceğine dair söz verdiği andaki hissiyatıma bürünüyorum. Ama oyunu kurallarına göre oynamak, biraz da atölyenin intikamını almak için yarı-ilgisiz bir tavır takınmaya çalışıyorum.

Eva boş bakan gözlerini dışarıya çevirerek, “Hayır hayır, evim müsait, hemen şimdi gidebiliriz istersen,” diyor.

Kahvelerimizi bitirdikten sonra Eva’yla ilk karşılaşmamızda olduğu gibi yan yana ama hiç konuşmadan yürüyor, Eva’nın gayet zevkli döşenmiş çatı katına gidiyor, Eva’nın ikram ettiği nane çaylarımızı içerken, Eva’nın gösterdiği eskizlere ve birkaç bitmiş tabloya bakıyor, sonra Eva’nın belli ki bir designer mobilya dükkânından deve yükü para karşılığında satın aldığı gayet rahatsız ikili kanepesine yan yana (önce ben oturuyorum, sonra o yanıbaşıma oturuyor) oturuyor ve resimlerden, sanattan, havadan, hayattan, paradan ve Berlin’den konuşuyoruz. Eva muhtemelen özel konukları için beklettiği Bordo’yu açmaya gittiğinde, ben de ayağa kalkıyor ve övgülerimde çok ileri gidip gitmediğimi tayin etmek için etrafımdaki nesneleri, eskizleri, resim ve mobilyaları bir kez daha, bu kez alıcı gözle süzüyorum. Eva elinde şişe ve kadehlerle salona girerken, kayıtsız bir tutum takınmaya çalışarak yeniden yerime oturuyor ve “Çok etkileyici,” diyorum. Az önce eskizlere yeniden baktığımı gören Eva, heyecanına engel olamayarak, “Hangisi?” diye soruyor yeni kestirdiği saçının ya da yeni satın aldığı tayyörünün övgülere boğulması üzerine kendinden geçen orta yaşlı bir devlet dairesi çalışanı gibi.

Eva’nın ve “cool”luğu bir eda değil, bir meslek olarak benimsemeye çalışan cümle gencin gardlarını düşürmenin yolu da bu zaten. Orta yaşlı “cool”lara ilişmemek gerekir, hele de sonradan olma orta yaşlı “cool”lara. Onların gardını düşürmek, Kreuzberg’de mesaili bir işte düzenli olarak çalışan bir insan evladı bulmaktan bile daha zor. Ama orta yaşlı bir “cool” emeklisi olarak, genç “cool”lara bulaşmak, onları zırhlarından sıyırmak, muntazam çıkarılmış bir balık kılçığı gibi tabağın orta yerine bırakıvermek hoşuma gidiyor. Tıpkı Eva gibi bir çoğu Prenzlauer Berg’i mesken edinmiş olan bu “cool”lar huysuz yarış atlarını andırıyorlar. Onları terbiye etmenin yolu ise egolarından yakalayarak çekiştirmekten geçiyor. Bir avcı edasıyla kendilerine en çok güvendikleri ânı beklemeli ve kementi birdenbire atmalısınız.

Eva’ya, “etkileyici” olanın eskizler ya da tablolar değil de bizzat kendisi olduğunu söylemek geçiyor içimden ama susuyorum. Bir başka seçenek de gördüklerimin genel olarak etkileyici olduğunu söylemek ama benim bildiğim Eva bu yalanı kuyruğundan tutup sallayarak tekrar yüzüme çarpıverir. Yakın bir akraba ya da arkadaşın en az ortalama bir Alman şansölyesi kadar çirkin olan bebeğini övmeye çalışmak gibi olacak, sahte iltifatlar ağzımdan salya gibi akacak. Bu yüzden, gördüğüm işler arasında en çok beğendiğimi değil hepsinin ortalaması yerine geçecek olan vasat bir eskizi seçiyor ve önümdeki defterden ilgili eskizi bulup çıkararak, “Bu mesela çok etkileyici,” diyorum. Eva hayal kırıklığına kapılmış bir çocuk gibi dudaklarını büzerek, “Onu beğenmiş olman çok ilginç aslında,” diye cevap veriyor. “Bence sana gösterdiklerim arasında en vasat olan işlerimden biri,” diyor. Bu yaştan sonra avcıyken av olmanın sıkıntısını kaldıramayacağım için Eva’nın attığı can simidine sarılıyor ve “Bana göstermediklerin de mi var?” diye soruyorum.

Bu kez ikili kanepeye değil, en az onun kadar rahatsız görünen plastik kaplama turuncu tekli koltuğa oturan Eva, kaygısız, kösnül bir sokak karısı gibi bacak bacak üstüne atıp, bal rengi saçlarını da sol elinin işaret parmağıyla kulağının arkasına aldıktan sonra, “Henüz sana göstermediğim çok şey var,” diyor. Cevap veriyorum:

“Seninle bu yüzden kahve içmek istedim zaten. Bana göstermediğin şeyler beni çok heyecanlandırıyor.”

Eva’nın yüzünden sahici bir gülümsemenin geçip gittiğini görüyor, belki de vehmediyorum. Gelip geçen o hayalet gülümsemeyi, boş bakan gözlerini dolu bakan gözlerime dikerek söyledikleri takip ediyor:

“Sorumu hiç cevaplamayacaksın sanmıştım.”

“Bu cevabı o anda versem hakkımda kötü şeyler düşünebilirdin.”

“Hakkında baştan beri kötü şeyler düşünüyorum zaten.”

“Kadınların hakkımda kötü şeyler düşünmeleri beni memnun ediyor. Bunu da her kadına söylemem.”

“Kendimi ayrıcalıklı saymalıyım yani?”

“Ayrıcalıklı olduğunu telaffuz edersen ayrıcalığın sona erer.”

“Resimlerin kadar flört taktiklerin de vasat ve sıradan. Bunlarla beni yatağa atabileceğini sanman ise büsbütün acınası.”

“İki inatçı domuz düşün. Farklı çiftliklerden. Biri erkek, diğeri dişi. Çayırda karşılaşıyorlar. Konuşma yetenekleri olsaydı, böyle şeyler konuşurlardı herhalde.”

“Sana ikinci kez hakaret ediyorum ve verebildiğin karşılık bu mu?”

“Evet öyle.” Zira daha iyi bir cümlem yok.

Eva hiçbir şey söylemeden ayağa kalkıyor ve pencerenin önüne gidip duruyor. Ben bunu bir davet olarak algılıyorum. Ayağa kalkıyor, yavaşça arkasından yaklaşıp, boynunu örten bal rengi saçlarını iki elimle havaya kaldırıp, boynuna tek bir öpücük konduruyorum. Tepkisini ölçmek için birkaç saniye kadar duruyor, Eva’nın hâlen pencerenin önünde, sırtı bana dönük ve hareketsiz halde durduğunu görünce sağ elimle onun belini sarıyorum. O âna kadar hiçbir tepki göstermeyen, hattâ o pencerenin önüne giderek olacaklara davet çıkaran Eva, uçuruma düşmeme razı gelmiyor. Bir hışımla ellerimden kaçıp kurtulduktan sonra, dimdik durarak, hiç titremeyen bir sesle, sanki garsona sipariş verir gibi, “Lütfen evimden gider misin?” diyor. Hiçbir şey söylemeden çıkıp gidiyorum.

Petra’yla Dillere Destan Evliliğimiz

Eva’yla buluşmaya giderken kapattığım cep telefonumu onun çatı katından kovulduktan sonra yeniden açıyor ve Prenzlauer Berg’in arka sokaklarında ormanda kaybolmuş şaşkın bir avcı gibi dolaşırken Petra’nın öfke dolu sesli mesajlarını dinliyorum. İlk gördüğüm tütüncüye girip bir paket Fransız sigarasıyla bir adet çakmak satın alıyor ve tütüncü dükkânın önündeki yüksek iskemlelerden birinin üzerine tüneyip paketteki sigaralardan birini yakıyorum. Dışarıdan bakan biri bende önemli bir yol ayrımının eşiğinde olan, her şeyi etraflıca düşünüp taşındıktan sonra nihaî bir karar vermesi gereken bir adamın halini seziyordur belki ama benim o anın bilinçsizliği içinde tek yaptığım, hazmetmeye çalışmak. Reddedilmek ya da evden kovulmak değil de, bu sıska, aptal bakışlı, yuvarlak omuz başlı, çocuk yaştaki kızın domuzlukta beni alt etmiş olması koyuyor. Sigaramı içerken pejmürde kıyafetleri, kir pas içindeki saçı sakalı ve ondan beş dakika önce gelişini haber veren korkunç vücut kokularıyla bir sokak serserisi yaklaşıyor yanıma ve para istiyor. “Para yok,” diyorum. “Sigara ver o zaman,” diyor. Henüz üç dört nefes çekmiş olduğum, yanan sigarayı ağzımdan çıkarıp ona uzatıyorum. Birdenbire gözleri ateş gibi parlıyor, o ana dek italik duran vücudu dimdik oluyor. Ben gerçekten anlamaz gözlerle, şaşkın bir çocuk gibi ona bakıyorum. O ateş saçan gözlerle, dünyanın en aşağılık insanına rast gelmişçesine beni süzüyor. Dünyanın en aşağılık insanıyla dünyanın en gururlu sokak serserisinin, değme western filmine taş çıkartacak bakışmasını bozan da o oluyor: “Domuz herif! İstemem senin sigaranı.”

Yarısı içilmiş sigaramı reddeden gururlu sokak serserisi yavaş adımlarla uzaklaşırken, keyfim yerine geliyor yeniden. Sokağın karşısında bir çiçekçi görüyorum. Petra’nın çok sevdiği orman güllerinden kocaman, görkemli bir buket yaptırıyorum. Taksiye atlayıp eve gidiyorum. Evin ziline basıyorum ama Petra muhtemelen bana kızgın olduğu için kalkıp kapıyı açmıyor. Kapıyı anahtarımla açıp içeriye giriyor, elinde kalın bir kitapla tekli televizyon koltuğunda somurtmuş oturmakta olan Petra’nın yanına gidiyor, elimdeki buketi ona uzattıktan sonra, “Davetiyeler için şahane bir fikir geldi aklıma,” diyorum.

Davetiyeler basılıyor, davetli listeleri hazırlanıyor, giysiler seçiliyor, hem kilise, hem de şatodaki törenin en kusursuz biçimde gerçekleşmesi için gereken tüm ince ayarlar yapılıyor ve düğünden iki ay önce hamile olduğunu öğrenen Petra ile Petra’nın karnındaki çocuğun babası dillere destan bir törenle evleniyorlar.

domuz 2.0

Artık karnı burnunda olan Petra, sergimin açılışı için düzenlenen partiye katılamıyor. Çok sayıda insanın tebriğini kabul ediyor, resimlerimle ilgili çok sayıda açıklama yapıyor, çok miktarda alkollü içecek tüketiyorum. Gecenin sonuna doğru serginin en çok ilgi çeken tablolarından biri olan domuz 2.0'ın önünde durmuş, engel olamadığım ve olmak da istemediğim bir yabancılaşma hissiyle kendi resmime bakarken, bir kadın yanıma yaklaşıyor. Başımı çevirip bakmıyorum kim olduğuna. O hiçbir şey söylemiyor. Ben de söylemiyorum. Öylece, büyülenmiş gibi, ıssız, korkutucu bir ormanda birdenbire karşımıza çıkıveren vahşi bir hayvana bakar gibi tabloya bakıyoruz. Sessizlik bu kez dayanılmaz bir hal alıyor. Bir sinir mücadelesinin içinde olduğumuzun farkındayız. İnsan tam da böyle anlarda mağara kovuklarında yaşayan atalarıyla bir hissiyat ortaklığı duyuyor, kuşku duyulmayacak o akrabalık bağını belki bir ölçüde anlamlandırabiliyor. Bu da bir çeşit yaşam kavgası aslında, bir çeşit imtihan, kutsal kitaplardan bildiğimiz ibret dolu mesellerin modern, içi boşaltılmış ama dışı özenle cilalanmış bir versiyonu. Pes edecek değillim, o da pes etmiyor. Sağımızdan solumuzdan insanlar gelip geçiyor, konuşuyor, gülüşüyor, kadeh tokuşturuyorlar. Muhtemelen hakkında konuştuğu tablonun bana ait olduğunu bilmeyen bir kılkuyruk, ileri geri yorumlar yapıyor resimlerim hakkında, yanındaki kız arkadaşını etkileyebilmek için. Buna rağmen susuyorum, yanımdaki kadın da bana rağmen susuyor. Sonra şiddetli bir gök gürültüsü ve sağanak yağmur başlıyor. Serinliyoruz.

“Bunu bana göstermemiştin.”

“Her şeyimi herkese göstermem.”

“Ben herkes miyim?”

“Değil misin?”

“Evlenmişsin.”

“Sana inat evlendim.”

“Bak, demek ki herkes değil mişim?”

“Sen hem aptal, hem küstahsın. Gerçekten inanıyor musun sana inat evlendiğime?”

“Bütün kalbimle.”

“Böyle devam et o zaman.”

“Merak etme bir daha karşına çıkmayacağım. New York’a taşınıyorum yakında.”

“Ne yapacaksın orada?”

“Bir galeride staj ayarladım.”

“Hangisi?”

Çantasından galerinin küçük bir broşürünü çıkarıp bana uzatıyor. Gözümü resimden ayırmadan alıyorum uzattığı broşürü.

Son

Petra’nın zor geçen doğumundan ötürü hastanede geçirdiğim birkaç günün ardından biraz olsun dinlenmek için eve gidiyorum tek başıma, üzerimde özel günlerde giydiğim, bordo kadife ceketim var. Eve girerken, önceden hiç tasarlamadığım halde ceketimin iç cebine sıkıştırdığım broşürü çıkarıp, üzerindeki telefon numarasını çeviriyorum. Kendimi tanıtıp, Eva’yla görüşmek istediğimi söylüyorum telefonu açan kadına. Eva’nın telefonda, “Merhaba Stefan, nasılsın?” diyen sesi gerçekten okyanuslar ötesinden geliyormuşçasına buğulu. Eva’nın çıplak omuz başlarını hayal ediyorum konuşurken.

“Buraya yolun düşerse uğra,” diyor Eva. “Uğrarım,” diyorum, “muhakkak uğrarım.”

Bu Havada Maç Koyan Federasyonun...

2011-07-25T16:56:00.003+02:00

Kar topak topak yağıyor. Yol bitmiyor. TRT radyosu bu dağın başında, bu havada bile ara vermiyor yurttan seslere. Bilal Aga'nın yurdunda oysa sese sedaya yer yoktur. Mecbur kalmadıkça konuşmayan Bilal Aga yine susuyor. Ben bu havada maç koyan federasyona küfrediyorum.

Bilal Aga rampalarda kuzu gibi bağırtıyor motoru. Bu havada bu arabayla yola çıkanın aklını sikeyim, diyorum kendi kendime. Direksiyon başındaki Bilal Aga, cigaraları ardı arkasına ekliyor. "Bilal Aga," diyorum, "bu havada maç koyulur mu Allah Muhammed aşkına?" Bilal Aga maça giderken fazla konuşmaz, hava güzel olsa bile konuşmaz. Bana cevap vermiyor. Kar arttıkça Bilal Aga batıyor. Gitgide daha çok gömülüyor koltuğa, bütünleşiyor, kabın şeklini alan su gibi koltukla bir oluyor. Başımı öte yana çeviriyorum, sağ tarafımız olduğu gibi uçurum. Aga iyice yavaşlıyor. "Aga," diyorum dayanamayıp, "yolda kalıcaz bu gidişle, dönsek mi yol yakınken?"

Bilal Aga'nın paketi radyonun altındaki boşlukta duruyor, birini çekerken diğerini hazır ediyor mutlaka. Yurttan sesler sağolsun bizim yurttan bir sese geçince, topak topak yağan karı da, Bilal Aga'yı da unutuyorum bir anlığına. Bilal Aga'nın bir dahaki tur için hazır ettiği cigarayı çekip yakıyorum, yurttan sesler korosunun türküsüne eşlik ediyorum. İçinde iğde ağacı geçen bir türküye eşlik etmeyip ne yapacaksın bu karda kışta. İçinde iğde ağacı geçen bir türkü, Bilal Aga'yı da yener, topak topak yağan karı da, bu havada maçı iptal etmeyen dingiller federasyonunu da. Ben içinde iğde ağacı geçen türküyü mırıldanıyorum, kar gittikçe şiddetleniyor, Bilal Aga motora işkence çektiriyor, dağın başında bizde başka kimsenin cesaret edip çıkmadığı yollarda sürüne sürüne ilerliyoruz.

Türkü bitiyor, sıkılmaya başlıyorum yeniden. "Bilal Aga," diyorum, "bu maç mümkün değil oynanmaz bugün. Kalacak yerimiz var mı orada?"

Bilal Aga, “sus be Allah’ın adamı” dercesine elini sallayıp, cigaradan çatallanan sesiyle, "Hallederiz, dert etme," diyor. Bunu demesiyle freni köklemesi bir oluyor. Hafif kayarak yoldan çıkmak pahasına, iki metre kadar önünde durabildiğimiz adamın, kılığından kıyafetinden, kimbilir kaç gündür jilet yüzü görmemiş sakalından, iki büklüm duruşundan anlaşılıyor bir köylü olduğu. Bir yabancıyla ilk karşılaşmalarında köylülerin ekserisinin suratında yaltaklanmaya benzeyen bir ifade olur ve bir şehirliyseniz o köylünün gerçekten de size yaltaklanmak istediğini sanarsınız. Ama maskedir bu. Köylü o esnada sizi tartıyor, sınıyor, hırlı mı hırsız mı olduğunuzu sezmeye çalışıyordur. Köylülerin ekserisi zaten bu ilk imtihanın sonucunda notunuzu verir ve bu konuda yanıldıklarına da pek az rastlanır.

Bizim köylü de türdeşlerinden farklı olmayan yüz ifadesini takınmış, yarı açtığım camdan başını uzatıp, nereye gittiğimizi soruyor.

Sabahtan beri iki cümle için bana binbir takla attıran Bilal Aga, elâlemin köylüsüne cevap verecek değil ya, ben söylüyorum nereye gittiğimizi. Köylü ezile büzüle, "Beni de atsanız Allah rızası için, şeerde hastam var," deyince, ben Bilal Aga'ya sormadan arabanın içinden uzanıyor ve arka kapıyı açıyorum. Hava bir yandan, ketum yol arkadaşım diğer yandan; ruhumu öyle bir sıkmışlar ki köylüyü arabaya almamız en çok ve – muhtemelen – sadece beni sevindiriyor. Topak topak yağan karı da, yavşak sürüsünden mürekkep federasyonu da, ağzını bıçak açmayan Bilal Aga'yı da unutuyorum. Maça çıkıp çıkamayacağımızı, maç ertelenirse nerede geceleyeceğimizi, evlere nasıl telefon edeceğimizi, kar kesilmezse yarın dönüp dönemeyeceğimizi sorgulamayı da bırakıyorum. Motor bağırıyor, yurttan sesler korusu bağırıyor, köylüyle bense olabildiğince sakin ve düşük bir sesle hoşbeşe koyuluyoruz.

Köylünün köyü küçük bir köy. Yalnızca köy muhtarının evinde telefon var. Muhtarın oğlu sabahın köründe güm güm vuruyor bizimkinin kapısına. Şehirden telefon gelmiş. Şehirdeki hastanede yatan oğlunun fenalaştığını haber veriyorlar telefonda. Köylü garibim de ne yapsın. Hanımı zaten şehirde, hasta oğluna refakat ediyor. Malı maşadı evdeki küçük oğluyla gelinine emanet edip apar topar fırlıyor evden. Köyde “şahsi tomofili” olan tek adam komşusu Medet. Fakat Medet nursuzu, hava kötü diyor, işim başımdan aşkın diyor, lastikler kabak diyor, motor hararet yapar rampada diyor; kısacası allem edip kullem edip geri çeviriyor bizim zavallı köylüyü. Medet soysuzunun ayak sürümesi yüzünden hem vakit kaybeden, hem de sinire kesen köylü bunun üzerine, bir de traktör sahibi ağalara ağız eğmek yerine, ceketini kapıp anayola fırlıyor. Elbet, diyor kendi kendine, bu kar kıyamette bile olsa şu yollardan bir Müslüman evladı geçer.

Köylü arkamda oturduğu için bunları anlatırken bana değil Bilal Aga'ya bakıyor, ama onun pek umurunda değil anlatılanlar. Herhangi bir yorum yapmayı bırakıp, onu dinlediğini gösteren bir baş işaretini bile esirgiyor köylüden. Belli ki köylü de Bilal Aga'nın kendisini dinlememesini umursamıyor. Başından geçenleri ona anlatmaya devam ediyor.

Kar topak topak iniyor. Ben köylüye oğlunun hastalığını sorsam mı diye düşünüyorum. Köylü kasketini çıkarıp terlemiş, dağılmış saçlarını sağ eliyle hafifçe havalandırıp yeniden yatırıyor ve sonra kasketini yeniden başına geçiriyor. İsyan etmek istermiş de neye ve nasıl isyan edeceğini bilemezmiş gibi bir hali var köylünün. O sabah başından geçenleri anlatırken sağ elini sürekli havaya sallıyor, sanki hançer tutarmış gibi. Halinde tavrında sürekli adaletsizliğe uğradığını düşünen insanların ağlaklığından çok, gerçekten sürekli adaletsizliğe uğrayan insanların köz halindeki öfkesi, sabırsızlığı var.

Hikâyesi bitince susuyor, ben hâlâ oğlunun hastalığını sorup sormamak konusunda kararsızım, dışarıda kar devam ediyor. TRT radyosunun da parazitlenmesiyle birlikte yeniden dayanılmaz bir hal alan sessizliği Bilal Aga'nın bozması köylüyü değil ama beni şaşırtıyor: "Geçmiş olsun birader!"

Az önce muhtemelen fazla kafa ağrıttığını düşünerek susan köylü, yeniden cesaret toplayıp, yine Bilal Aga'ya bakarak, "Siz nereye böyle hemşerim?" diyor. "Bu taraftan değilsiniz herhalde?" Cevap vermek bana düşüyor, nereli olduğumuzu söylüyor, maça gittiğimizi anlatıyorum. Sonra başlıyorum iki eliyle bir tenasülü doğrultamayan federasyona sövmeye. Bu saçmalığı, bu bile bile lades durumunu konuyu hiç bilmeyen birine anlatmak, yapılan işin ipe sapa gelmezliği konusunda o kişinin de onayını almak, bir miktar da olsa sakinleşip rahatlamama neden oluyor. Gerçi kendi derdine dalmış olan bizim köylü, çok da umursamıyor anlattıklarımı. Dertli dertli, “Sizin işiniz de zor be hemşerim,” diyor. Bir şey söylemek için söylenmiş sözün bayatlığı var üstünde.

Yola çıkalı beri ilk kez, karın bu denli şiddetlendiğini hissediyorum. “Tipiye çevirmese bari Bilal Aga,” diyorum. Bilal Aga’nın cevap vermesi için bir süre bekledikten sonra, daha fazla dayanamayan köylü, “Çevirmez hemşerim,” diyor. “Çevirse bile burdan sonrasını rahat gideriz, boğazı geçtik geçecez,” diye de ekliyor. Yöreyle ilgili bizim bilmediğimiz gizlere sahip, bir çeşit coğrafya âlimi gibi görünüyor bunları söylerken.

Saat başında, radyoda haberler başlıyor. Bilal Aga elini bu kez cigara çekmek için değil radyonun sesini açmak için uzatıyor. Çıt çıkarmadan haberleri dinliyoruz, yüzünü şöyle bir gösteren tipi uzun etmiyor. Kar yeniden sakinleyip, romantik filmlerdeki gibi topak topak düşmeye başlamışken, Bilal Aga’nın paketini alıp arkaya uzatıyorum. Köylü “Sağol,” deyip kendi paketine davranıyor. Ben artık dayanamayıp, “Hemşerim gizli saklı değilse oğlunun rahatsızlığı nedir?” diyorum. Köylü, yalnızca köylülerin içtiği cigarasından derin bir nefes çekip, “Vallaha biz de bilmiyoruz birader,” diyor.

Ortanca oğlu askere gidip geliyor. Tam everecekler çocuğu, durup dururken bir bilinmez hastalık yapışıyor yakasına zavallının. Gözlerinin önünde iğne iplik gibi erimeye başlıyor dağ gibi oğlan. Koca karısıydı, iğnecisiydi, hekimiydi, baytarıydı çalmadıkları kapı kalmıyor. Kimse bir deva bulamıyor oğlanın tuhaf hastalığına. Bir deri bir kemik kalıyor çocukcağız, görenler, "haftayı çıkaramaz bu çocuk," diyor. Oğlan ağrıdan sızıdan duramaz olunca şehirdeki hastaneye yatırıyorlar. Büyük oğlu şehirde tekstilde çalışıyor. Adam hasta oğluyla ilgilensin diye kendi karısını da şehre gönderiyor, ama masraf bellerini büküyor.

“Yahu,” diyor köylü, “bir deva bulunacağını bilsem, çift çubuk mal maşat helal olsun, hepsini satacam, ama arkası önü görükmeyen bir tünel bu hemşerim,” diyor. Ömrü belli ki böyle tünellerde geçmiş köylünün, alnında beliren çizgilerden anlıyorsunuz bunu. Yarası deşilen her insan gibi artık bizim köylünün de içinde sonsuz bir konuşma, anlatma hevesi var. Deri değiştirir gibi dökecek tüm pullarını. “Büyük oğlan aramış sabah muhtarın evini. ‘Gidici bu sefer muhtar amca,’ demiş. Hekim beye sorsan, ‘İllâ ki İstanbul’a gitmeli, orada tedavi olmalı,’ diyor. Biz İstanbul mu görmüşüz ömrümüzde. Hangi paraylan, hangi imkânlan götürecez biz bu oğlanı İstanbul’a. Geçen sene harmanı daha ekmeden galdırmadan yarı fiyatına elden çıkardık. O da yetmedi iki dene su basar tarlayı gine yok pahasına sattık. İki ineğin gözüne bakar olduk. Büyük oğlan desen, beş boğaza bakıyor. Akşamlara gadar omzu beli çıkıyor oğlanın eve ekmek getirecem diye. Gızım var bi dene, gaçtı gitti uğursuzun tekine. Küçük oğlan desen geçen yaz evlendi, benim elime bakar...”

Böylece devam ediyor köylü. Kar topak topak yağıyor. Yol bitmiyor. Köylünün anlattıkları ruhumu daha da sıkıyor. Çulunu çombalağını, dibini bucağını sikeyim ben böyle federasyonun da, böyle hayatın da.

Köylü artık ağlamaklı olan gözlerini kendine konduramadığı için herhalde bir es veriyor. O esnada Bilal Aga, “Dert etme be biraderim. Her şey yoluna girer bu kavanoz dipli dünyada,” diyor. Köylü birdenbire rahatlamışçasına başını kaldırıyor, “Öyle ya hemşerim,” diyor. “Ağzına sağlık.” Sonra yağan kardan bir teselli bulacakmış gibi dışarıya bakıyor ve gözünü uzaklara dikip, “Su akar yarığını bulur,” diyor.

Biz öylece susuyoruz yine. Radyodan yanık bir erkek sesi geliyor: “Rızasız bahçanın gülü derilmez.” Susup dinliyoruz. Yolda kalacağımıza dair endişem hafiften dağılırken, şehrin ilk evleri de görünmeye başlıyor. Hastanenin yerini soruyorum köylüye. “Lüzum yok hemşerim, siz beni indirin gideceğiniz yerde, ben dolmuşla otobosla giderim,” diyor. Olmaz öyle şey, diyeceğim ama bu konuda karar vermesi gereken kişi Bilal Aga olduğu için susuyorum.

Bilal Aga hiçbir şey söylemeden anayoldan çıkıyor. Ara sokaklardan, kartopu sevdalısı veletlerin bile üzerine basmaya heves etmediği tertemiz karın üzerinde lastiklerimizin sevimsiz izini bırakarak hastaneye varıyoruz. Hastanenin cümle kapısında biriken kar, üzerinden geçen arabalar yüzünden kayganlaşmış. Bilal Aga sabahtan beri ilk kez koltuğunda doğrulup, müthiş bir dikkatle yanaşıyor kapıya. Aga'yla birlikte arabadan inip, geçmiş olsunlarla, Allah şifa versinlerle uğurluyoruz yol arkadaşımızı.

Tekrar yola koyulunca “Yazık be adama,” diyor, Bilal Aga’nın arkasındaki koltukta uyumakta olduğunu sandığımız ikinci yan hakem Sadık. “Sen uyumuyor muydun lan?” diyorum. “Uyutmadınız ki birader,” diyor. Arabayı şehir stadyumuna süren Bilal Aga, paketteki son cigarasını yakıp, “Bu maç siksen oynanmaz bugün,” diyor.

Bay Kayador’un On Yıl Sonra Gittiği Randevusu

2011-07-21T16:56:00.001+02:00

Bay Kayador iyi giyimli, kültürlü, seçkin zevkleri olan, çevresindekilerin "tam bir beyefendi" diyeceği türden bir insan. İşte bu Kayador, bundan on yıl önce yine kendisi gibi iyi giyimli, kültürlü ve seçkin zevkleri olan, ama kimsenin hakkında "tam bir beyefendi" diyeceği türden bir adam olmayan bir dostuyla sabah onda şehrin seçkin pastanelerinden birinde görüşmek üzere randevulaşıyor. Ama Kayador, o sabah, şimdi kendisinin bile hatırlayamadığı bir nedenden ötürü söz konusu randevuya gitmiyor ve sonrasında da dostuna herhangi bir açıklama yapma gereğini duymuyor. Sonraki on yıl boyunca birbirleriyle hiç karşılaşmıyorlar.

İşte bu Kayador, bir Kasım sabahı, her sabah kalktığı saatte yatağından kalkıyor ve kahvesini içerken, içinde bir huzursuzluk, bir çeşit yarım kalmışlık hissediyor. Mutfak masasına oturmuş üzerine reçel sürdüğü kızarmış ekmeği kenarından tırtıklarken gözü duvardaki takvime takılıyor. Birdenbire kafasındaki her şey yerli yerine oturuveriyor. Tam on yıl önce bugün, çok da yakın olmayan o dostuyla randevulaştığını ve şimdi kendisinin bile hatırlayamadığı bir nedenden ötürü söz konusu randevuya gitmemiş olduğunu paldır küldür hatırlıyor. Ona nadiren musallat olan söz konusu rahatsızlık hissinin kaynağının da bu olduğuna hükmediyor. Haber vermeden randevusuna gitmemiş olması, buna rağmen daha sonra dostuna hiçbir açıklama yapmamış olması ve - bundan tam emin olmasa da - sırf bu yüzden bir dostunu kaybetmiş olmanın vicdan azabı olduğuna yoruyor içindeki sıkıntıyı. Bu sıkıntıdan kurtulmak istiyor Kayador. Çok da zengin olmayan kahvaltı sofrasını toplamayı biraz sonra gelecek olan gündelikçi kadına bırakıp, kahvesinden bir yudum daha aldıktan sonra alelacele yerinden kalkıyor ve giyinmek üzere yatakodasına geçiyor. Yatakodasında özel günlerde giydiği elbiselerden biri olan krem rengi takımda karar kılan Kayador, ona uygun bir gömlek ve kravat seçtikten sonra saatine bakıyor ve yeterli vaktinin olduğunu görüp rahatlayarak banyoya gidiyor.

Kayador tiril tiril takım elbisesi ve gri trençkotuyla kapının önüne çıktığında randevusuna henüz kırk beş dakika var. Çok da acele etmeden evin yakınındaki taksi durağına yürürken, sabahtan beri ilk kez randevulaştığı dostunun orada olmama ihtimalini düşünüp, olası tepkisinin ne olacağını ölçüp biçmeye çalışıyor. Kayador elbette budala, hayalci ya da bunak bir adam değil. Tam on yıl sonra gidilen bir randevuda karşı tarafın orada olmama ihtimalinin son derece büyük olduğunu biliyor. Ama iflah olmaz bir realist olduğu da söylenemez Kayador'un. O, ölümünden sonra, çevresindekilerin "hiçbir zaman umutsuzluğa geçit vermezdi" diyerek anlatacağı türden bir adam. Kayador taksiye bindiğinde olumsuz ihtimalleri kafasından silmiş durumda artık, on yıl önceki randevusuna gitmiş olsaydı içinde duyacağı eser miktarda heyecan ve beklentiyle randevusuna gidiyor. Saatine bakıp biraz daha vaktinin olduğunu görünce taksiciden kendisini pastanenin 150 metre kadar berisindeki kavşakta indirmesini rica ediyor. Aptalca bir sohbet girişiminde bulunmak ya da o rezil radyo kanallarından birinin gürültüsüyle başını şişirmek yerine, yolculuk boyunca bir ayin icra ediyormuşçasına suskun kalan taksi şoförünü ödüllendirmek için yüklüce bir bahşiş bıraktıktan sonra taksiden iniyor ve üstüne başına çekidüzen verdikten sonra pastaneye doğru temposuz, kaygısız, aldırışsız bir yürüyüş tutturuyor. Aradan on yıl geçmiş olsa da randevusuna sadık kalmasından kendi kendine bir gurur payı çıkarıyor, kendinden emin, dünya yıkılsa umurunda olmayacakmış gibi bir hali var pastanenin kapısından girerken.

Çok da büyük olmayan pastanenin yalnızca iki masası dolu. O masalarda da tanımadığı insanlar oturuyor. Saatine bakıyor; 9:54. Caddeyi gören masalardan birini seçip oturuyor, trençkotunu dikkatle ikiye katlayıp boş sandalyelerden birinin arkalığına koyuyor. Pastane boş olduğu için o oturur oturmaz garsonlardan biri masasına gelip, hoşgeldiniz anlamına gelecek saygılı bir baş işareti yapıyor ve elindeki menüyü masasına bırakıyor. Kayador saatine bir kez daha baktıktan sonra belli ki bir zamanlar özenle hazırlanmış olan ama uzun zamandır yenilenmediği için yıpranmış görünen menüyü incelemeye koyuluyor. Menüden bir an için başını kaldırıp kol saatine baktığında, randevularının onuncu yıldönümüne tamı tamına üç dakika kaldığını görüyor. Garsonu çağırıp bir kahve sipariş etmek istiyor ama bunun randevulaştığı adam tarafından bir çeşit kabalık olarak görülebileceğinden endişelendiği için bundan vazgeçiyor. Pastaneye gelirkenki aldırışsızlığı yavaş yavaş pasta ve kek kokularına karışıyor, şimdi kendi kendine açıklayamadığı, açıklamaya da çalışmadığı bir heyecan, kaygılı bir beklenti, paslı bir dikenli tel gibi büyüyor içinde, ruhunu çevreliyor. Kayador herhangi bir zaafiyet belirtisi göstermekten hep kaçınmış, içinde kopanların dışarıyı sızmasının birkaç istisna dışında hep önüne geçebilmiş bir adam. Oturduğu sandalyede doğruluyor, üstüne başına çekidüzen veriyor, başını dik tutarak gözlerini tam karşısındaki bir noktaya dikiyor. Pastane boş olmasına rağmen, birini bekleyen bir adam olarak görünmemeye kararlı. Birini bekleyen adamların bekledikleri gelmeyince, başkalarının o adamlar hakkında neler düşünüp, neler konuşacaklarını düşünüp ürperiyor. Saatine bakıyor, elli altı, elli yedi, elli sekiz, elli dokuz, bir sıfır sıfır sıfır. Eliyle garsona işaret ediyor. Kahve ısmarlıyor ve günlük gazeteleri getirmesini rica ediyor garsondan. Garson masadan ayrılıyor ve pastanenin mutfağında kayboluyor.

Kayador gözlerini yeniden karşıdaki noktaya dikiyor. Pastaneyi alışılmışın dışında bir sessizlik kaplıyor ve saat on sıfır birde pastanenin kapısı açılıyor. Kayador'un iyi giyimli, kültürlü ve seçkin zevkleri olan, ama kimsenin hakkında "tam bir beyefendi" diyeceği türden bir adam olmayan dostu yavaş ama kendinden emin adımlarla içeriye giriyor, şöyle bir etrafına bakınıp Kayador'u gördükten sonra, yüzünde yapmacık, sanki bir ressam sonradan kondurmuşa benzeyen bir gülümsemeyle onun masasına yöneliyor. Şaşırdığı halde başarıyla hiç şaşırmamış rolü yapan Kayador zarifçe ayağa kalkıyor ve en az dostunun yüzündeki kadar yapmacık bir gülümseme takınıp, masasına gelen adamın elini sıkıyor. Kayador'dan herhangi bir işaret beklemeden onun karşısındaki sandalyeye oturan adam, geciktiği için özür dileyip, çok bekleyip beklemediğini soruyor Kayador'a. Kayador dostunun pişkinliğine ayak uydurup bu on yıl önceki randevularıymış ve her şey normal seyrindeymiş gibi mi davranmalı yoksa bu olağanüstü buluşmanın arkasını mı yoklamalı karar verebilmiş değil henüz. Bu yüzden dostuna yanıt vermiyor, sorun değil dercesine gülümsemekle yetiniyor. Elinde kahve ve gazetelerle masalarına gelen garson tam zamanında yetişiyor. Kayador'un kahvesini ve gazeteleri masaya bıraktıktan sonra, Kayador'un dostuna menüyü görmek isteyip istemediğini soruyor. Kayador'un dostu hayır anlamında başını kaldırıp, kendisinin de bir kahve istediğini söylüyor. Siparişi alan garsonun ayrılmasından sonra Kayador'la dostu öylece birbirlerine bakıyorlar. Kontralarına güvenen iki boksör gibi, hamleyi karşı taraftan bekliyor ikisi de. Kayador'un dostu nihayet dayanamıyor ve hal hatır sorarak dağıtmaya çalışıyor masayı örten gerilim bulutunu. Kayador yarım ağız cevap veriyor. Yüzü gölgeleniyor. Dostunun nezaketine göstermelik bir karşılık vermek bile zor geliyor. Yeniden susuyorlar. Garson diğer adamın kahvesini getiriyor. Kayador'a oranla çok daha neşeli ve rahat görünen dostu, garsona teşekkür ettikten sonra, gözlerini birazdan onu öldürecek olan bir kiralık katilmişçesine Kayador'un gözlerine dikip soruyor:

"Yanıp tutuşuyorsun değil mi?"

"Ne için?"

"On yıldır her gün bu saatte buraya gelip gelmediğimi sormak için."

"Geliyor musun?"

"Hayır! On yıldır ilk kez geliyorum."

Kayador bu sohbeti sürdürmek istemiyor, canı fena halde sıkkın, kendine öfkeli, ruhu ekşimiş. O sabah randevusuna erken gelerek çok büyük bir hata yapmış olduğunu şimdi şimdi fark ediyor. Karşısındaki adam her gün ya da her yıl aynı gün bu pastaneye geliyorsa bile bunu itiraf edecek değil ve randevusuna erken gelerek onu suçüstü yakalama şansını da kaçırmış durumda. Garsonun ona sanki ilk kez gelen bir müşteriymiş gibi menü isteyip istemediğini sorması da oyunun bir parçası olabilir pekâlâ. Her gün buraya gelen bir adam, buranın şef garsonuna istediğini yaptırabilir, hattâ bu pastanenin sahibi bile olabilir. Kayador hiçbir şey söylemeden masadan kalkmak, arkasına bile bakmadan o pastaneden çıkıp gitmek istiyor. Karşı tarafın ne diyeceği ya da ne düşüneceği umurunda değil ama bunu öncelikle kendine kabul ettirmesi gerekiyor. Şimdi kalkıp gitmesi Kayador açısından çok vahim bir öngörü noksanlığı anlamına gelecek ve bu zayıflık hissi Kayador'un sonraki günlerini, belki de aylarını ve yıllarını ona zehir edecek. Şimdi kalkıp gitmek demek bu randevunun kendisine uç vereceği duyguları öngörememiş olmak demek. Şimdi kalkıp gitmek, hayatına sarsılmaz prensiplerin değil kaypakça içgüdülerin yön verdiği insanların yapacağı bir iş. Gideyim, göreyim, şansımı deneyeyim, olmazsa geri çekileyim. Kayador'un bunu kendine yedirmesi mümkün değil. Kalmaya ve içinde büyüyen öfkeyi kontrol etmeye, edemese bile oklarının yönünü çevirmeye karar veriyor. Gözlerini dikip karşısındaki adama soruyor:

"Nasılsın görüşmeyeli?"

"Teşekkür ederim, iyiyim. Sen?"

"Ben de iyiyim."

"Havalar soğudu değil mi?"

Kayador bu sorunun cevabını beklemeden masadan kalkıyor. Randevulaştığı adamın hayret dolu bakışlarına aldırmaksızın trençkotunu sandalyeden alıyor, masaya en az on bardak kahveye yetecek miktarda para bırakıp, hiçbir şey söylemeden pastaneden çıkıyor. Beyefendiliği haricinde kendisine ürpertici ölçüde benzeyen bu adamla bir pastanede sohbet etmesini gerektirecek hiçbir sebep yok. Kendi kendine öfkeli, yoldan geçen bir taksiyi durduruyor. O pastaneye bir daha asla gitmemeye yemin ediyor.

Fifteen feet of pure white snow

2011-07-08T04:04:00.001+02:00

Yaz ortasında serinlik verir, mahalle bakkalından alınma yerli gazoz etkisi yapar:

Muhterem Usta, dünyanın ilk ışınlanma makinesi ve Selman Abi

2011-06-16T00:19:00.001+02:00

- Dünyayı kurtaracaktık be Muhterem.
- Dünyanın da çok sikindeydi ya...

Bu hikâyeye Uşak Sanayi Sitesi'ndeki atolyesinde dünyanın ilk çalışır haldeki ışınlanma makinesini icat ettikten sonra, deneme amaçlı olarak kıymalı pideciye ışınlanan ve 1,5 kıymalısını yedikten sonra yürüyerek atolyesine dönen Muhterem Usta'nın akıllara durgunluk veren keşif macerasından söz etmek için başlamış olabilirim ama laf Muhterem Usta'dan ve onun Sanayi'deki daracık atolyesinden açılınca, o atolyenin gediklilerinden olan ve yukarıdaki diyalogta gördüğünüz ilk cümleyi günde 27 kere sarf etmedikçe huzur bulamayan Selman Abi'nin anlatılması gerekenler hiyeraşisinde önceliği eline alması kaçınılmaz bir hale gelir. Düşünün, öyle bir muamma, öyle bir acayiplikler bütünüdür ki bu Selman Abi dediğim mahlûk, hikâyesinin dünyanın ilk ışınlanma makinesini bulan adamınkinden bile daha ilginç olabileceğine dair yakası açılmadık fikirler geliştirirken, geceleri döşeğe kafanızı koyar koymaz "bu adam nasıl hâlâ hayatta" diye düşünürken bulursunuz kendinizi. Anlatayım...

Kafa ayarı

2011-06-10T18:27:00.004+02:00

- 28 Nisan'da W'ın dışındaki masalarda otururken, tek başına gelip yakındaki bir masaya oturan kısa saçlı, uzun burunlu, yeşil entarili kızın elindeki kitap:

"Handbuch Tuberkulose / Tüberküloz El Kitabı"

-----------

- 6 Haziran'da W'de ne yazdığımı soran kızın Türkiye'de tatil yaptığı yer:

Güzelçamlı

-----------

- 19 Mayıs'ta W'de yanıbaşımdaki iki orta yaşlı adamın ayıla bayıla içip, övgüler düzdükleri, üste para verseler kursağımdan sokmayacağım, boz çorbanın içinde görünenler:

Karnabahar, sosis ve soğan.

-----------

- 6 Nisan'da F'de, yanıbaşımda oturan ve İspanyolca konuşan iki gencin hararetli sohbetinin konusu:

Troçki.

Kiraz kaybına tahammülüm yok

2011-06-09T04:02:00.004+02:00

Birkaç kasa daha kiraz kaldı elimizde. Onları da kısa zamanda satıp, bir nefes alabilirsek, şu konulara değinebilirim:

- Muratım gelir Potsdam'dan

Bu yazıda, Murat Belge'nin utanç verici Potsdam yazısından sonra kendi kendime bir tabuyu daha nasıl yıktığımdan, içimdeki Murat Belge sempatisinin nasıl paramparça olduğundan söz edeceğim.

- Dead Drop çevrimdışı paylaşım sistemi

Yine Berlin'den çıkıp hafiften bütün dünyaya yayılan, çok acayip bir şeyden, duvarlara monte edilen usb sitikler vasıtasıyla çevrimdışı dosya paylaşımını olanaklı kılan bu sanat akımından söz edeceğim.

- Kar öyküsü

İlk birkaç cümlesini bundan 7-8 yıl önce yazdığım, karlı bir havada yolculuk eden iki ya da daha fazla kişiyi anlatan öyküyü bitirdim. Düzeltmelerini yapıp buraya koyacağım.

- Post-kolonyal zararsız ve şenlikli multi-kulti söylemi

Bu yazıda, Kiran Desai'nin taze okuduğum bir romanından hareketle, Desai'ye fazla bulaşmaksızın, son 15-20 yılın göçmen edebiyatı ve sinemasındaki "tarihsizleştirme, içeriksizleştirme" eğilimlerine çemkireceğim.

- Çılgın Zoe ve Kahraman Amcası

Sürekli çılgınlıklar yaparak başını belaya sokan küçük bir çocukla, her seferinde onu kurtaran ve her maceranın sonunda böyle şeyler yapmaması gerektiğini öğütleyen amcasının hikâyelerini içerecek bir tefrika.

- Lan fikirsiz, bunları yazana kadar, maddelerden birini yazıp bitirecektin.
- Hacı doğru diyosun da, ekmeği böldüm ikiye, çağlaları ikiye ayırıp arasında doldurdum, bastım üstüne de tuzu, nasıl güzel oldu biliyon mu. Bi ısırık al, daha aklına blog mlog gelmez. Sen olursun ayaklı bir blog...

İmajinasyon sevdalısı lüzumsuz bir adam

2011-06-03T01:37:00.004+02:00

Bugünlerde ayıptır söylemesi, kiraz toplamaktan fırsat kaldığı zamanlar, Sait Faik'in evvelden bölük pörçük okuduğum öykülerinin tamamını içeren, YKY'nin 2006'da sınırlı sayıda ve bir kereye mahsus olarak bastığı "sağlığında yayımlanmış tüm öykü kitapları"nın içinde olduğu "Öyle Bir Hikâye"yi okuyorum. Sait Faik sanki, hep adı saygıyla anılan ama öyküleri pek okunmayan ya da bilinmeyen bir adammış gibi gelir bana, üzülürüm. Zira kendisi hakikaten Türkçe'nin en büyük öykü yazarı. Her cümlesinden, her kelimesinden kış güneşi gibi edebiyat lezzeti sızıyor, sarıyor sarmalıyor; bu lüzumsuz adam, basitliği ve rafineliğiyle, iddiasını iddiasızlık üzerine kuruşuyla benim diyen yazar adayını armut ağacı gibi silkeliyor.

Tam da bugünlerde şu videoyu keşfedince deliye dönmez mi insan. Orhan Kemal'in zarafetine bakın, nüktedanlığına, hikâyeyi anlatışındaki içtenliğe ve tabii "imajinasyon" sevdalısı Sait Faik'in realistlere laf sokuşuna.

Bi siktir git be Trier

2011-05-20T17:09:00.007+02:00

Lars von Trier'in Cannes'da "persona non grata" ilan edilmesine neden olan meseleyi biliyorsunuzdur. Ben de tesadüfen bizim Samet'in yazıhanesinde denk geldim. Bir çayını içeyim diye uğramıştım, baktım bütün esnaf televizyon başına toplanmış Trier'in basın toplantısını seyrediyor. Terzi Sabahattin'i gördüm köşede, "Gel birader gel, senin Trier şirazeden çıktı," dedi. "Hayırdır," dedim. Şaşkın ileri geri konuşmuş "ben naziyim demiş, Hitler'i anlıyorum," demiş falan. Çaycının çırağı da bir süre durup olan biteni seyrettikten sonra, "Şah iken şahbaz olacak abi bu gerizekalı," dedi festivalden kovulacağını biliyormuş gibi. Samet de bunun üzerine, "Siktir et onu da ıhlamur nerde kaldı lan bizim?" diyerek meseleye noktayı koydu.

Şimdi diyeceğim şu, ben acayip gıcık oluyorum böyle heriflere. Bugün gazetede gördüm, filmde de oynayan, Trier'in arkadaşı, meşhur Alaman aktör Udo Kier, savunmuş dostunu. "O nazi falan değil, saçmalamayın" diyor. Muhterem, Fassbinder'e benziyormuş da. O da Fassbinder gibi provoke etmeyi seven bir tipmiş de. Fassbinder de zamanında anarşist olduğunu söylemiş falan. İkisi aynı şey sanki. Ben bu provoke etmeyi seven, yırtık dondan fırlar gibi çıkıp ipe sapa gelmez demeç veren sanatçı tipini sevmiyorum arkadaş. Trier'in, bir kısmını benim de sevdiğim güzel filmler yapmış olması ona böyle saçmalama hakkı vermiyor. Bir müzik dergisinde görmüştüm, adını da unuttum ama yeni çıkan "the"lı gruplardan birinin solistinin evinde fotoğraf çekimi yapmışlar. Herifin evinde böyle geyikli duvar halısı büyüklüğünde bir Mussolini posteri vardı. Neymiş, çok cool buluyormuş. Bir başka sersem de mesela giysi seçiminden ve cool duruşundan ötürü Kaddafi hayranı olduğunu söylemişti. Keza sevdiğim bir teorisyen ağabeyim olan Zizek'in de buna benzer bir Stalin takıntısı vardır. Evinde posteri varmış falan. Trier dahil hepiniz bi siktirin gidin arkadaşım. Bırakın bu sıradışı olmaya, cool görünmeye çalışan ergen liseli ayaklarını. Tamam biliyoz sen Nazi değilsin, öteki de Stalinist değil ama; bunların ve bunların kurup büyüttüğü rejimlerin kurbanlarının inim inim inlediği zamanların üstünden çok geçmedi. İnsanların acıları söz konusu olduğunda, sizin o "hiçbir şeyi siklemeyen, nihilist, anarşist, ajan provokatör" sanatçı ayaklarınız, kargaları güldüren "ben aslında ironi yapmıştım" savunmalarınız bana öyle bir dokunuyor, öyle bir yalan geliyor ki, geçmişte verdiğim şiddet aleyhtarı demeçleri unutup Hasan'ın kahveden adam toplamaya gidesim geliyor. Hitler'i anlıyormuş haspam... Ekşi Sözlük'te falan kendini kanıtlamaya çalışan, dünyadan habersiz, neo-faşist ergenler gibi. Bir de böyle eline fuck falan yazdırmış, tam bir gerizekalı.

(Festivalin aldığı kovma kararı başka tartışma konusu yalnız. Bu kararı onayladığım ya da savunduğum sanılmasın.)

Cüneyt'in dediği gibi: "Döverim len seni. Hepinizi döverim."

Bazı fotoğraflar

2011-05-20T13:56:00.004+02:00

"Bazı fotoğraflar (örneğin Virginia Woolf'u yirmi yaşındayken, yandan gösteren şu ünlü fotoğraf gibi) öyle kusursuzdur ki, yansıttığı canlının, salt bu fotoğrafın çekilebilmesi için yaratılmış bir ürün gibi görünmesine neden olur."

Cees Nooteboom, Ritüeller, s.25, Can Y.

Ödül alan Philip Roth ile buna bozulan Carmen Callil

2011-05-19T02:22:00.004+02:00

Üç-dört senedir verilen ve kitaba değil külliyata göre ölçüm yaptıkları Man-Booker'ın beynelmilel ödülünü bu sene sevdiğim bir yazar ağabeyim olan Philip Roth kazanınca aldı beni bir sevinç. Hemen mahalle bakkalına koştum, yarım kilolok pötibör bisküvi aldım. "Yiğenim Bifa veriyim daha ucuz," dediyse de bakkal, kulak asmadım, "Eti olsun abi," dedim. İki paket de kalitelisinden meyve suyu alıp hepsini bi güzel gazeteye sardırdıktan sonra (bakkal gerizekalısı gözcü'ye saracaktı paketi, "hacı ağbi yabana gitcek paket," deyince dolaptan gıcır gıcır okunmamış cumhuriyet ve zaman çıkardı, özel müşteriler içinmiş, ikisine birden sardı, "abi helal olsun," dedim, "huzur ve sükûn ortamını iki dakkada sağlayıverdin"), içine de bir not yazıp paketi Roth'a gönderdim. Eve giderken, Bank Aska 1. Lig play-off müsabakalarının tam tarihini öğreneyim diye iddaa bayiine girmiştim ki, bir de ne göreyim. Maç skorlarının aktığı ekranda bir haber, Man Booker jüri üyelerinden Carmen Callil, ödül Roth'a verilince jüriden çekildiğini açıklamasın mı? Kaynar sular döküldü başımdan aşağı, o şaşkınlıkla Porto-Braga maçına üst verdiğim kuponu bile yatıramadan eve geçtim haberin ayrıntılarını okuyayım diye. (Kuponu yatırmadığım iyi olmuş...)

Carmen abla acayip gider yapmış Roth'a. İleri geri konuşmuş. Diyor ki:

"Her kitabında aynı mevzuyu çiğneyip duruyor. Sanki tepenize oturmuş da nefes alamıyor gibisiniz. Ben onu yazar olarak bile görmüyorum. Listeye almayacağımı da söylemiştim baştan, adını adaylar listesinde görünce şaşırdım. Listede sevmediğim tek isim oydu. (...) Yirmi yıl sonra kimse onu hatırlamayacak."

Böyle gidiyor Carmen ablanın beyanatları. E hadi listedeki diğer isimleri de yazayım da değerlendirmeyi siz kendiniz yapın madem:

Hellooooo

2011-05-18T19:22:00.002+02:00

Bu bira ambalajı konulu yazının altına "zoruna mı gitti yarraaam" yorumunu bırakmak isteyip de kendini kontrol etmeyi başaran o yüce insana hediyemdir...

Rusların sıcak denizlere inme isteği

2011-05-17T15:16:00.002+02:00

Ruslar, evet, sıcak denizlere inmek ister. Soğuk terbiye eder zira, sıcak gevşetir. Soğukta donan su saatleri gibidir o diyarın evlatları da, şöyle okkalı bir yumurtapişiren güneşinin altında fıldır fıldır dönmek isterler. Soğuk, hem, tekdüzedir, hapseder, iflah keser, 'ev hayali'nin buğusu küçük tüpte ısıtılan vicks gibi genzini yakar rusların. Sıcağa inmeli, evden ayağı kesmeli, yalınayak kumlara devretmelidir vücudun yükselen voltajını. Ben ruslar olsam, ben de inmek isterdim sıcak denizlere. Ten teması kesilir soğukta, göz yaşartır, ayak üşütür, alkole başlatır soğuk. Ruhun tesettürü dalga dalga büyüyen, esaslı bir teessüre dönüşür de farkına bile varmazsınız. Disiplinle boşvermişlik bir sarkacın iki ucundadır, sallanır durur buradan o yana, oradan bu yana.

Öte yandan; tepeden bakınca, sıcak denizlerin cümlesinde ‘salıvermek’ namlı sandallar, ‘boşvermek’ bayraklı kotralar, ‘şen şakrak’ takalar görünmekteymiş silme. Sanıyormuş ki ruslar, bir inen, bir daha çıkmak istemeyecek, üstlü altlı kullanım haklarını komple devredip denizler hakimi barbaros'a, daha da uğramayacaklarmış buzlukta unuttukları varoluşlarına. Soğuk zekayı keskinleştirir, ondan kurtulmakmış dertleri biraz da.

Oysa soğuk hayalgücünü de körükler be ruslar, soğuk iyidir. Sen orada öyle iyisin ruslar, ben de burada böyle.

Rio'dan memleket manzaraları

2011-05-17T00:49:00.008+02:00

Özel hayatın gizliliği falan iyi güzel de gençler; ben, canım sıkılınca, hele de kafa tütsülüyse, giriyom gugıl'ın street view şeysine, o diyar benim bu diyar senin dolaşıyorum. Bunlar da kışa doğru, havalar iyice kötülemişken attığım Rio turu esnasında denk geldi. Bunu dinleyin, bunlara bakın, daha da kesmezse Aslı Erdoğan'ın Türkçe'de yazılmış en güzel şeylerden biri olan "Kırmızı Pelerinli Kent" romanını okuyup Rio'da bir gringo olmanın tadına varın.

Bu da burjuva bonusu:

Sefirin Kızı

2011-05-15T23:25:00.002+02:00

Malın miktarı, parası pulu, teslimat koşulları, yakalanma durumunda verilecek ifadeler; hepsinin pazarlığı yapılmış meğer. Bizim şef yalnızca soğuk savaş döneminin casus hikâyelerine değil, kadınlara ve balıklara da düşkün. Arjantin sefirinin 22 yaşındaki süt gibi kemancı kızına çarpılmış, dünyasını şaşırmış. Süt gibi Latin olur mu demeyin, bildiğiniz Latinler'den değil bu; saçlarından bal akıyor, gözlerinden Pasifik Okyanusu gelip geçiyor, burnu Boğaziçi Köprüsü. Ah o memeleri hele, memeleri yok mu. İmparatorluklar kurup dağıtırsın engebeli coğrafyasında, uçlarında nice beyliklere cenk eder, hutbeler okutursun dilim dilim didiklerken incir kokulu kıyılarını. Yalnızca Şef olsa neyse, hiç birimiz kendimizde değiliz ki, arapkavuran sıcaklarında şirazeyi yitirmişiz olduğu gibi. Şaşkınları da son anda yakalıyoruz, mayışmanın İspanyolca-Türkçe sözlükteki tarifine model olmaya beş kalmışken.

Bizim yapacağımız casusluk da bu kadar olur zaten. Alışveriş bitmiş, teslimat yapılmış, gizlice çekimiş bir fotoyla Arjantin sefirine bahar ayları ısmarlıyorum, muz hevenkleri, baldıran özleri, hayat ayraçları, şimşir kaşıklar ve gül lokumu... Bol bol...

Ak Gürültü

2011-05-14T00:47:00.006+02:00

White Noise / Don DeLillo

Ölüm korkusu üzerine yazılabilecek en eğlenceli kitaplardan biri olsa gerek. Bay Don DeLillo (50'li yılların edebiyat eleştirileri böyle genelde, "Bay Nurullah Ataç son yazısında..." falan diyolar, çok şirin) Amerikan banliyosunu, sıkıcı üniversite kasabasını, kaygılı Amerikan psychesini, üst-orta sınıf ve üst-orta yaşlılarının yakasına sülük gibi yapışan angstı katran karası bir mizah duygusuyla anlatıyor.

Şu da var zaten; Updike, Roth, Mailer, DeLillo gibi çağdaş Amerikan edebiyatının has romancıları "adabına uygun" kitaplar yazıyorlar. Süte su katmıyorlar. Gerek gelişmiş sinema kültürü, gerek yayınevlerinin dayattığı sıkı, tavizsiz, sokulgan editoryal süreç, gerekse de bütün bu "yaratıcı yazarlık" terbiyesi; hikâyenin ve kurgunun her daim kaya gibi sağlam olmasını sağlıyor. Teğelleri atmıyor adamların yazdığı romanların, hikâyenin kıçı başı oynamıyor. Kötü Kundera ya da Woolf imitasyonları okumaktansa, yüzeyde onlar kadar derinlikli görünmediği halde hikâyesini dürüstlükle anlatan bu adamları yeğlerim ben. Roman, aklınıza gelen her şeyi içine sokuşturabileceğiniz bir potlaç merasimi, bir hediye kolisi, bir Karamürsel sepeti değil ki, ekleyerek değil eksilterek yazılıyor meret...

Romanın akademisyen kahramanlarından Elliot Lasher'in, meslektaşı Alfonse Stampanato'ya yönelttiği ahiret sorularıyla bitireyim:

Who was the greatest influence on your life?

Did you ever spit in your soda bottle so you wouldn't have to share your drink with the other kids?

How old were you when you first realized your father was a jerk?

Did you ever get an erection from a dental hygienist rubbing against your arm while she cleaned your teeth?

When you bite dead skin off your thumb, do you eat it or spit it out?

Do you ever close your eyes while you are driving on a highway?

How much pleasure did you take as a kid in imagining yourself dead?

Semaver hep kaynasın

2011-05-12T03:58:00.001+02:00

"Semaver, ne güzel kaynardı. Ali semaveri, içinde ne ıstırap, ne grev, ne de kaza olan bir fabrikaya benzetirdi. Ondan yalnız koku, buhar ve sabahın saadeti istihsal edilirdi."

Sait Faik Abasıyanık, "Öyle Bir Hikâye", YKY, s.13.

Birader orası rezerve yalnız

2011-05-06T19:25:00.002+02:00

Bira ambalajı

2011-05-04T19:12:00.004+02:00

Ben bira ambalajı koleksiyonu yaptığımı sanıyordum, Avustralya'da 500 bin parçalık koleksiyonu olan manyağı keşfedince titreyip kendime geldim. Adamdaki parçalara baksana:

Beş Kere Beş

2011-05-02T16:05:00.002+02:00

MUAMMER:

Bandocu’nun şaraba asılmasıyla şişenin dibini görmesi bir oldu, biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Geceleri, feleğin bakkal defterine yazdırıp veresiye almaya başlamamıştık o zamanlar; ne yapar eder bir yolunu bulur, birini daha indiragandilerdik çocukca bir neşeyle. Bandocu’nun babasından kalma kaşe paltosunun iç cebine sığardık hepimiz, soğuk havalarda bilhassa, bayram yerine dönerdi bizim evdeki Paşabahçelerin rengi atmış dipleri, dipçikleri. Ercan abinin soba borusundan çıkıp faziletli sözleriyle gecemizi ısıttığı zamanlar hele, ortalığı birbirine katardık, kubura kaçasıca iştahımızı söndürmeye Ayşa Ayşa'nın dedesinin dönüm dönüm bağları da yetmezdi. O zamanlar Ankara'nın gecesinden Salihli'nin kuşluğuna troleybüs kalkar, gidiş-dönüş bilet alanların dönüş biletini Ayşa Ayşa'nın sundurmadan mürekkep yaşlı dedesi katmerine katık edip hapır hupur yutardı – hem de barakadan hallice bir mesken döküntüsüydü Bandocu’nun babasından kalma kaşe paltosu, her dökülen düğmeye bir ton fazla linyit yazardı rahmetli babası. Sonra C. Efendi'nin topukları Ayşa Ayşa'nın dedesinin bile bile nadas diyerek kaderine terk terk ettiği dağ tarlalarını andırır, kadeh kadeh götürse iç sıkıntısını basamazdı Ömer'den yadigâr tariflere iliştirdiği meze göllerine. Şimdi vermez olasıca felek bize bir gece daha vermiş veresiye, şarabın dibinde görecek Bandocu o gecelerin telvesinde kaybettiği nota defterlerini. Nah görürsün, diyesimiz var Ayşa Ayşa'yla ama Ayşa Ayşa yok ki burada.

BANDOCU:

Muammer Ankara'ya geldi, beni tanıdı. Muammer, İstanbul'dan Ankara'ya göçmek zorunda kalan diğer çocuklar gibi değildi ki, o yüzden önce beni tanıdı belki de. Ben o zamanlar Ankara'nın meşhur bir oteline yolu düşen meşhurlara müzik yapan bir cazbandın has adamıydım. Babamdan kalan sobalı bir dairem vardı Esat'ın küçülüverdiği mıntıkada, cazbandımla birlikte en cazgır soloları attıktan sonra gecelerin en kör vaktinde evime döner, sobaya iki kürek kömür atmaya bile üşendiğim için dizi dizi battaniyelerin altına sığınır, ilişemediğim sevgilileri düşünerek uyuyakalırdım. Sonra bir gün Muammer çıktı geldi İstanbul'dan. Geceleri otelden dönüşte salonda boş şarap kadehini, dolu küllüğü, açık radyoyu ve kanepede uyuklayan Muammer'i görmezsem içim rahat etmez, gözüme uyku girmez, C. Efendi'nin tablolarındaki karabasanlardan karabasan beğenirdim kendime. Arkadaşım mıydı bu çocuk, ev arkadaşım mıydı, evladım mıydı, tozunu almayı unuttuğum klarnetim mi yoksa; bir türlü bilemezdim. Bunu Salihli'nin en güzel kızı olan Ayşa Ayşa hayatımıza girince öğrendim. O zamanlar hâlâ şarabı kadehten içerdik, C. Efendi'yi tanımazdık ve Ömer'i de bir dipçik darbesine kurban vermemiştik.

AYŞA AYŞA:

C. Efendi, nereye gitsek, beni “Salihli'nin en güzel kızı” olarak tanıtırdı. Oysa Salihli'ye hiç gitmemişti. Beni gerçekten güzel buluyor muydu, onu da bilmiyorum. O hocamdı, ustamdı, rol modelimdi. Bir baba şefkatiyle yaklaşıp da gerçek niyetini sonradan belli eden teneşirlik zamparalardan biri değildi. Öyle ya, Salihli'nin en güzel kızını bırak, ona sırılsıklam aşık olan Ankara'nın en güzel kızının bile yüzüne bakmıyordu. Karısı öleli beridir bu işlerden eli eteği çektiğini biliyordu herkes, bense gerçeği. Muammer ve Bandocu’yla onu ben tanıştırdım. Benim onlarla tanışmam ise, bir dipçik darbesine kurban verdiğimiz Ömer sayesinde oldu.

ÖMER:

Ben ölüyüm. İşkencede öldürüldüm. İyi kalpli bir adamdım yaşarken, karıncayı incitmeyen türden değil ama, kötülük de geçmezdi aklımdan. İşimde gücümdeydim, işim gücüm de devrimdi. Anam babam şaşardı bana, sürekli ortalığı karıştırmama. Peder sonradan batmış da olsa, basbayağı zengin çocuğuydum. Ankara'nın en şık muhitlerinde büyüdüm, en seçkin okullarında okudum. İçim rahat değildi, durduğum yerde duramazdım, soranlara “içime devrim kurdu” kaçtı derdim. Bir de yumuşak karnım vardı bazı devrimci arkadaşlarımın hoşuna gitmeyen, tek dostlarım onlar değildi. Devrimci olmayanlar da vardı çevremde, onlardan biri de Ayşe. Salihli'den yeni gelmiş bir taze balıktı ben onu tanıdığımda. Dedesinin üzüm bağlarını anlatırdı uzun uzun, eskizlerini gösterirdi, ara sıra eylemlere katılır ama ileriye gitmekten ürkerdi. Bir de Bandocu vardı. Babasından kalma kaşe paltosuyla, babasından kalma dairesinin, babasından kalma kahverengi kadife kılıflı koltuğunda otururuken sevdiğim bir adamdı o. Babası bizim sonradan taşındığımız o mahallenin en kıyak amcası, Bandocu ise en kıyak abisiydi. Bandocu’yla haberleşirdik, ailelerimiz üzerinden. Bir akşam o taraflarda afişlemeye çıkmıştım yalnız başıma, iş bitince canım sıkıldı, okulun yurduna dönmek gelmedi içimden. Hâlâ o evde oturduğunu biliyordum; çaldım kapısını, çıktı karşıma. Hava soğuktu, evde kaşe paltosuyla oturuyordu. Salondaki kanepede uyuklayan çocuğun adı ise Muammer'di. O gece, en kıyak çocukluk arkadaşımla yeniden arkadaş olduk.

C. EFENDİ:

İtiraf ediyorum, hayatımın o dönemecinde gençlerle zaman geçirmeyi özellikle ben istedim. Yüzüme gülüp arkamdan ileri geri konuşacak olmaları; onlara ayak uyduramadığım zamanlarda bana düşkün bir ihtiyar muamelesini reva görecek olmaları umurumda değildi. Ayşe'yle birlikte Bandocu'nun görmelere seza evine ilk kez ayak bastığım gün, karabasan serisine başlayalı bir yıl, karım öleli beş yıl, son kişisel sergimi açalı yedi yıl, topuklarım çatlamaya başlayalı on yıl olmuştu. Bu gençler olmasa bugün, "İnzivaya çekileli dört yıl oldu," diye başlayacaktım her şeyi anlatmaya.

MUAMMER:

Bandocunun şaraba asılmasıyla şişenin dibini görmesi bir oldu, biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Geceleri şekerlendirmeden Bandocu’yla, kadehlerin dibinden kurum kurum olmuş genç ölülerini toplar, Ayşa Ayşa'ya kolyeler, bilezikler, küpeler ve gerdanlıklar işlerdik bunlardan. C. Efendi neresinden çıkardığını bilemediğimiz kâğıt parçalarına akımlardan akım yakıştırır; akıyla bokunu bir türlü ayırt edememekle suçladığımız Ömer ise ayıkken kitaplardan, sarhoşken kitap gibi kadınlardan söz ederdi. Şimdi şişesiyle götürürken şarabı ve en kristal Paşabahçelerimiz evin en dip dolaplarında Bandocunun babasının antikalarıyla hasbıhâl ederken, ne “cam çürür mü lan?” diye sorabileceğimiz bir Ömer, ne “şarap rengi bir gece çizsene bize” diye gönül koyabileceğimiz bir C. Efendi ne de şarap damlacıklarından sehpanın üstüne krokisi şaşmış bir Salihli haritası konduruverecek bir Ayşa Ayşa var aramızda. Bandocu’nun da nefesi kısılmış aksi gibi, yoksa bir klarnet solosuyla dağıtırdı bu şarap bungunluğunu.

BANDOCU:

Az tanıyanlar çekingen bir çocuk olduğunu düşünürlerdi Muammer'in, oysa evime girip çıkanların, dostluğumu kazananların içinde en girişkeni, en arsızı oydu. İstanbul'dan buraya taşınmasından kısa süre sonra, yanıma taşınmayı kendisi teklif etti. Öyle cüretkârdı ki, kendisi için bir şey istemiyordu, hesapça beni çekip çevirecek, hayatımı düzene sokacaktı. Bu yolda ilk ve belki de tek ciddi icraâtı; o evde babamdan kalan her şeyi bir tarihî eser telakki edip, gözüm gibi bakmama aldırmadan evin sobasını değiştirmek oldu. Sobayı değiştirmek yerine, kat kaloriferi konusunu açsa ona da razı olacaktım ama, o nedense bunu daha uygun buldu. Gecenin geç saatleri otelde saksafon üflemekten döndüğümde onu da ayakta bulurdum kimi zaman. Birer kadeh şarap doldurup havadan sudan konuşur, konuşurken de kulağımız evde yaşayan huysuz bir nine gibi kendi halinde tıngırdayıp duran radyoda olurdu. Bu soba değiştirme eyleminin müessibi de zaten bir dönem koca şirketin reklam bütçesini tamamıyla TRT radyolarına hibe eden Ercan abimiz oldu. Ercan abiyi tanımıyorduk elbette, ama sürekli açık olan radyomuzda yarım saatte bir yayınlanan reklam kuşaklarında tok, dingin, tüfek gibi patlayan sesiyle “Kovalı sobada Ercan!” diyerek bizi kendimize getiren seslendirme sanatçısının bizzat Ercan abi olduğunu düşünmek ve onun ürettiği sobalardan birini satın almak fikri öyle çekiciydi ki... Bizim hayalimizdeki Ercan abi, sobaların üretiminde bizzat rol alıyor, kimi zaman o davudî sesiyle çalışanlarına sesleniyordu: “Kovayı doldurun da şunu bir kontrol edelim.” “Eyvallah Ercan abi.” Ömer'in beklenmedik ziyaretinin gerçekleştiği gece Ercan markalı sobamızı henüz satın almış, yakmaya kıyamadığımızdan değil üşengeçliğimizden evde paltolarla oturuyor, elektrikli sobanın tek çubuğuyla ısınmaya çalışıyorduk.

AYŞA AYŞA:

Akşamüzeriydi ve canım sıkılıyordu. Takvime gelen bahar henüz bizim kampüse uğramamış, tam da o günlerde arkadaş, eş dost dediğim insanlardan sıtkım fena halde sıyrılmıştı. Çalışmam gereken sınavları, yapmam gereken ödevleri, buna benzer her türlü sorumluluğumu erteleyip dışarıya attım kendimi. Amaçsızca dolaşırken Ömer'le karşılaştım. Beni görür görmez fark etti sıkıntımı, “Hayırdır neyin var?” dedi. Nasıl bir ruh halinde idiysem artık, bu lafın üstüne iki damla gözyaşı bile dökebilirdim oracıkta. Sonra ne olduysa oldu ve o günün gecesini Bandocu'nun evindeki bir çekyatta geçirdim. Sonraları kendi yatağımmış gibi benimseyeceğim bir çekyattı bu. Kahverengiydi ama üstünde hep kırmızı, kenarları siyah püsküllü, battaniyeden bozma bir örtü olurdu. Çarşafım, nevresimim, yorganım hep içinde olurdu. Yatak haline getirilirken, “biraz daha oturun, uyumayın” diye nazlanırcasına gıcırdardı paslı demirleri.

ÖMER:

Ben ölmeden önce kimseye kötülük yapmadım. Siyasî tartışmalarda ne kadar celallendiysem de, gazetelerin deyimiyle “karşıt görüşlü” gruplarla göğüs göğüse geldiysek de, ilkelerinden şaşan arkadaşlarımı görüp kudurduysam da; kimseye bile bile kötülük yapmadım. Çok az insanın kalbini kırmış, çok azını incitmişimdir. Ölmeseydim o karakolda yine kötülük yapmayacaktım ama kararlıydım; birilerinin fena halde kalbini kıracak, canını acıtacak, gerekirse iki de tokat ekleyecektim. Bu patlamadan, bu kasırgadan nasibini daha çok alan Bandocu mu yoksa Muammer mi olacak henüz bilemiyordum ama; yine de asıl sorumluya dokunmaya elim yine varmayacaktı, bunu biliyordum.

C. EFENDİ:

Bir insanın, hele de yaşlı bir insanın hayatını vakfettiği işte düşündüğü kadar yetkin olmadığını fark etmesi hakîkaten acıklı, sarsıcı bir şey. Bu keşfin sarsıcılığı ise bunu fark etmiş olmaktan çok, o güne kadar fark etmemiş olmaktan kaynaklanıyor. Bütün bu hesaplaşma sürecinde ironik olan tek şey ise, bu keşfi karabasan serisi olarak adlandırdığım bir dizi resimle cebelleşirken yapmış olmam. İşte bu keşfi hayatımın ikinci büyük sırrı olarak karabasan serisindeki tuvallere yansıtmaya çalıştığım günlerde daha sık gider oldum Bandocu'nun evine. Hem öğrencim, hem dostum olan Ayşe çok ısrar etti; ayaküstü tanıştığımız bu iki adamın, karabasan serisinin ilk tablosunu hatırı sayılır bir ücret ödeyerek satın almalarından sonra en görünür yerine astıkları evlerini görmeliydim. Gittim gördüm. Onlar benden ne öğrendi bilmiyorum ama ben Bandocu'yla Muammer'den önyargısız, gamsız ve iddiasız olmayı; onlar aracılığıyla tanıştığım Ömer'den doğruluğu, dürüstlüğü, mertliği; Ayşe'den ise kararlılığın ne demek olduğunu, kırılıp da yıkılmamayı, çatlayıp da parçalanmamayı öğrendim.

MUAMMER:

Bandocunun şaraba asılmasıyla şişenin dibini görmesi bir oldu, biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Beş taş oyunundaki taşlar gibiydik; şarabı fazla kaçırdığı zaman babasının kaşe paltosunu bir günahtan kurtulurcasına çıkarıp bir kenara fırlatan Bandocu'nun kadere inanacağı tutar, dört taş havadayken yerde kalan tek taşın kim olacağına ilişkin yakası açılmadık tahminler savururdu. C. Efendi'nin üzümlü tuvallerini birlikte boyadığımız geceler, oy birliğiyle sanatın ne sanat ne de toplum, bizzat Ömer için olduğuna karar verir; heykel tuncu duruşunu zedeleyen gözlerinden ertesi günün hava durumunu çıkarmaya çalışırdık. Hattâ Salihli'den kalkan son troleybüse yetişebildiği geceler Ayşa Ayşa'nın sundurmadan mürekkep dedesi de gelir, kimseye sormadan oturduğu baş köşeden Bandocu'yla beni imtihana çekerdi. Ölmeseymiş Ömer bildirecekmiş imtihanın neticesini, yumruklarını barem niyetine kullanarak; bunu sonradan C. Efendi'nin telefonda topukları gibi çatlayan sesinden duymuşuz. Felekten son kredimizi kullanarak, binbir nazla aldığımız bu gecenin hava durumunu ise Bandocu veriyor benim önümdeki şişeye uzanarak. Görüş mesafesi gitgide daralıyor ve bu şarap pusunun ne zaman dağılacağını bilen tek kişi var bu âlemde: Ayşa Ayşa...

BANDOCU:

Bir çocukluk arkadaşımla yıllar sonra yeniden can ciğer arkadaş olabileceğimize gözüm kesmezdi, Ömer'in bize uğradığı gece sorsalar. Evde Muammer'in İstanbul'dan getirdiği yılışık duruşla, benim Ankara'da yaşadığım muhitten alışık olduğum mesafeli duruşun şahane bir terkibine ulaşmış; eski Ercan'a kömür taşımaya üşendiğimiz geceler bu terkibi yakar olmuştuk sobamızda. Böyle bir gecede uğradı Ömer; Muammer'le benden daha çabuk kaynaştılar. İkinci kadehin ardından tatlı tatlı takışmaya başlamış, “bohem mi olsam / solcu mu olsam / götoş olunmalı oğul” diye türkü bile yakmışlardı. Sonra sıkça uğrar oldu; eylemlerden, toplantılardan ve derslerden vakit buldukça. Ayşa Ayşa'yı eve getirdiği gece ise yalancı bir bahar akşamıydı. Çıkınlarında ekmek, şarap ve balık vardı. Haber vermeden gelmişlerdi, içeriye girerlerken Ömer her zamanki kestirmeci, bodoslama tavrıyla, “Bu Ayşe, okuldan arkadaşım,” dedi. Meğer C. Efendi onu, “Salihli'nin en güzel kızı” olarak tanıtırmış her yerde, bunu sonradan öğrenecektik.

AYŞA AYŞA:

C. Efendi'nin bana olan düşkünlüğünün güzelliğimle ya da kadınlığımla bir ilgisi olmadığını daha tanıştığımız gün anlamıştım. Bunun sağlamasını yapmak içinse Bandocu'nun evinde, şarabî çayırlarda koşup meze göllerinde serinlediğimiz gecelerden birini beklemem gerekiyormuş. O ev hepimiz zihninde kış mevsimiyle ve Bandocu'nun kaşe paltosuyla özdeşlemiş olsa da; C. Efendi'nin tarihî ifşaatını vıcık vıcık bir yaz gecesi işitmek nasip oldu. Yalan yok, bu ifşaâtın ilk bana yapılmış olmasından en az o yaz mevsimi kadar boğucu bir gurur payı da çıkarmadım değil. Evin mutfağındaydım, Bandocu sarhoş olmuş, Muammer ise uyukluyordu. Ömer yoktu o gece. Gecenin sonunun geldiğine hükmedip, Bandocu'nun babasından kalma şarap kadehlerini yıkamaya gitmiştim mutfağa. Paytak adımlarla yaklaştı C. Efendi, hiçbir şey söylemeden arkamdaki sandalyeye oturdu. Derin derin iç çekti, piposunu yaktı. Sonra duyulur duyulmaz bir sesle, “Sen büyük sanatçı olacaksın Ayşe,” dedi. Afalladım, “Teşekkür ederim hocam,” diyebildim. Sonra yine sessizleşti. Salonda açık olan radyonun sesi geliyordu usul usul. Gece vakti caz parçalayan erkek şarkıcıyı biz yalnızca bir uğultu olarak duyabiliyorduk. O anda lavabonun önünde durmuş öylece bekliyordum sanki arkasından ne geleceğini hissetmiş gibi. Sonra C. Efendi, gözlerini boş boş bakan suratıma dikip eşcinsel olduğunu söyledi bana. Aptallaştım. Boş bulunup, “Ama karınız...” diyecek oldum. “Karıştırma orasını, sonra anlatırım,” dedi. Dönüp yüzüne baktım, “Bu haytalara bir şey söyleme!” dedi ve kalkıp gitti. Ben daha bunu atlatamamışken odasına yatmaya giden Bandocu'nun da mutfağa uğrayacağı tuttu. Tıpkı C. Efendi gibi o da sessizce sokuldu ve bana aşık olduğunu söyledikten sonra yüzüme bile bakmadan çekip gitti odasına.

ÖMER:

Özeleştirim güçlüdür, ölüyken bile önceki davranışlarımı tartıp bazı konularda doğru davranıp davranmadığıma kafa yoruyorum. Militanlığımdan, aşırılığımdan, ölümüme neden olan gözükaralığımdan hiçbir zaman pişman olmadım. Nedense dönüp bakınca, beni daha çok arkadaşlarla olan ilişkilerimde aldığım tavırların yorduğunu görüyorum. Bu bağlamda hep kafama takılan şeylerden biri de Ayşe'yi Bandocu'nun evine götürdüğüm o gecedir. Benim yerimde başka biri olsa öngörebilir miydi sonradan yaşanacakları kestiremiyorum ama onunla kampüste karşılaştığımız o gün, onu Bandocu'nun evine götürmemeliydim. Kendimi büsbütün pişman hissetmesem de meseleyi dert etmediğim bir günüm de olmuyor. Hele ölüyken düşünmekten başka yapacak bir şeyinizin olmadığını da hesaba katarsanız.

C. EFENDİ:

Açık konuşayım, Muammer'e baştan beri kanım ısınmadı. Bir çiğlik, bir olmamışlık, içten pazarlıklı bir hâl seziyordum o çocukta. Bandocu'yla aralarından su sızmıyordu, içimizde en çok Bandocu severdi onu. Ama bana sorarsanız onu da kullanıyordu Muammer; kendine bir sığınak, biraz sıcaklık aradığı bir dönemde karşısına çıkıveren bu kaşe paltolu hayalperest çocuğa sarılabildiğince sıkı sarılmıştı ama bu ihtiyaç ortadan kalktığı anda ne yapacağını hiç birimiz bilemezdik. Önceleri hiçbir şeye karışmıyor, kaşımı hiç kaldırmıyor, huysuz ihtiyar rolünü üstlenmekten özellikle kaçınıyordum. Ama çok sonra dayanamadım, Ayşe'ye olan bağlılığım ağır basınca onu Muammer'in yılışıklığından sakınmaya çalıştım. Ama hayatta iyi niyetle giriştiğim her eylem gibi bu da ters tepti, hiç bitmeyecekmiş gibi görünen karabasan serisine bir seri daha eklendi Ayşe'nin ilk kez bana karşı sesini yükselttiği gece.

MUAMMER:

Bandocunun şaraba asılmasıyla şişenin dibini görmesi bir oldu, biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Bandocu'nun kaşe paltosunun iç cebinde yepisyeni şehirler kurup dağıtır, kimsenin bilmediği ülkeleri keşfeder, sonra Ayşa Ayşa'nın perçemlerinden toplardık Ömer'in anlam veremediğimiz dobralığının tortusunu. C. Efendi'nin karabasanlarından eksik olmayan bir arsızlık timsaliydim ben. Bandocu, Ayşa Ayşa'nın ürkek eskizlerine klarnetiyle kömür taşıyan bir hamaldı. Ayşa Ayşa, salonun baş köşesine bütün ihtişamıyla kuruluveren Ömer heykelinin omzunda dinlenen bir sığırcık, Ömer ise Bandocu'nun kaşe paltosunun iç cebine yuva yapan bir atmaca. C. Efendi neydi peki? Bakırı çıkmışlara kalaycı ustası? Ayarsızlara sarraf, ölçüsüzlere terazi, içten pazarlıklılara panzehir, söküğünü gizleyemeyenlere eskimiş ceketten yelek? Felekle aramızdan su sızmazken, piposunun dumanıyla mesajları gönderirdi C. Efendi yalnızca benim anlayabileceğim. Şimdi ne felek eskisi gibi geniş gönüllü, ne Salihli'ye troleybüs kalkıyor Ankara'nın kuşluğundan, ne de Ercan abi sürekli gizlendiği soba borusundan ara sıra çıkıp iki gıdım fazilet üflüyor kulaklarımıza. Bandocu'yla ben, birbirimize bakıyoruz, donakalmış Ömer heykelleri gibiyiz. Bu kez o benim hep uyukladığım koltukta, ben de onun kadife kılıflı kahverengisindeyim. Günlerden bir Şubat dongunu, şarabı şişeden içiyoruz, Ercan mahzun oturuyor onu bıraktığımız köşede. “Üşüdük be Bandocu...”

BANDOCU:

Ayşa Ayşa'ya aşık olduğumu tam anlamıyla ne zaman fark ettim, onu her gördüğümde boğazıma oturan yumrudan kurtulmaya ne zaman karar verdim hatırlamıyorum. Zaten bunun gibi fark edişler, karar verişler, özümseyişler bilinçli, planlı olarak gerçekleşmez ki. Annemi bu konuda ikna edemesem de o kadarını bilecek denli yaşam tecrübesi edinmişimdir yıllar içinde. Bir gece sarhoştum, o zamanlar aslında her gece sarhoştum. Sözde evdeki muhabbeti kaçırmamak, özde ise Ayşa Ayşa'dan ayrı kalmamak için yalvar yakar izin koparmıştım otelden. O gece korkak bir köpek gibi, ezilerek, yaltaklanarak, aldatıcı bir gelecek hayalinden güç alarak mutfakta bulaşıklarla uğraşan Ayşa Ayşa'ya yaklaştım ve sanki su ister gibi, saati sorar gibi, dünyanın en olağan şeyiymişçesine ona aşık olduğumu söyledim. Çok sonra C. Efendi'yle telefona konuşuyorduk, Ömer'in acısı henüz tazeydi, “Keşke daha kuvvetli olsaydın, daha kararlı, daha gür çıksaydı sesin,” dedi. Hep dedesinden duyduğu bir laf varmış, onu aktararak konuyu kapattı: “Ak köpeğin pamuk tarlasına zararı olurmuş!”

AYŞA AYŞA:

Belki aralarındaki tek kadın olmamla, belki saflığımla, kırılganlığımla, belki de zaman içinde kişiliğimin yapıtaşı haline gelen kuruntularımla ilgiliydi, bilemiyorum. Hattâ belki yalnızca ben değilimdir böyle hisseden ama ne zaman ki Bandocu'nun evine gitme sıklığım arttı, ilişkiler çetrefilleşti, sınırlar muğlaklaştı; o evdeki herkese karşı, farklı farklı nedenlerle de olsa kendimi borçlu, sorumlu, eksikli ve suçlu hissetmeye başladım. Bu dört hissiyatın oluşturduğu ezikliğin terkibi kişiden kişiye, hattâ kimi zaman günden güne değişiyor olsa da bu ruh halinden bir türlü çıkamıyordum. Öncelikle en temiz, en dostça, en artniyetsiz haliyle beni bu ortama sokan Ömer'e karşı, Muammer'in deyişiyle “ah be heykel Ömer”e karşı... En güzel mezeleri yapan, en güzel kitapları okuyan, en güzel hayalleri kuran, en güzel sessizliklerin sahibi Ömer. Her şeyin içine eden ben olmadığım halde, beni her şeyin içine etmekle suçlayacağını düşünüyor, karşısına çıkmaktan korkuyordum. Sonra C. Efendi; onun kalbini kırmak zorunda olmadığımı kalbini kırdığım anda da biliyordum aslında. Hiç değilse dinleseydim diyordum, ama dinledikten sonra onun söylediklerini yapmak zorunda kalacaktım, bunu o zaman da biliyordum. Bandocu'nun durumu farklıydı. Belki kendimi acemice temize çıkarmaya çalışıyordum ama Bandocu, onu tanıyan herkesin kalbinde bir faça, her an iltihaplanmayı bekleyen bir yaraydı zaten. Heyhat bu, suçlulukların en katmerlisini ona karşı hissetmeme engel değildi. Sonuncuyla ilgili hislerimi ise Batıkent'teki evin öteki Muammer'i bizzat ele versin, ağzından soba dumanı kokulu bir küfür gibi dökülüveren şu sözleriyle: “Ben on iki yaşımdan beri ilk kez ağlıyorum. (...) Senin yüzünden ulan!”

ÖMER:

Dünyadan habersiz kimi şaşkınlar benim gibi militan solcuların, aşktan meşkten, romantizmden habersiz yaşadığımızı sanırlar. Devrim nikahı, bacılık, sosyalist ahlâk falan gibi müesseselerin hâlâ geçer akçe olduğunu düşünür, karşı cinsle ilişkilere dair her türlü hissiyatın kullanım hakkını tamamıyla onlara devrettiğimizi varsayarlar. Bu yüzden olsa gerek, Bandocu'nun evinde toplanan benim dışındaki dört kişinin arasında olup bitenleri, aşkları, tutkuları, sırları, ifşaâtları kimse benimle paylaşmadı. Ama mızrağın çuvala sığmadığı bir an geliyor hep. Ölümümden bir ay önceydi. Yüksel'de bir eyleme katılmış, akşam okula dönmek içimden gelmediği için Bandocu'yu aramıştım. Ne zamandır uğramıyordum. Sahne günüymüş o akşam, “Dinlemeye gelsene,” dedi. “Evde beklesem,” dedim. “Evde kimse yok boşver, iş bitince beraber eve geçeriz,” dedi. Yüksel Caddesi'nde memleket burjuvazisine sayıp sövdüğümüz bir eylemden çıkıp, Kavaklıdere'deki lüks bir otelde söz konusu burjuvaziyle birlikte caz dinlemeye gitmek neresinden bakılsa tuhaf bir durum olacaktı. Ama Bandocu'nun onun adını vermem durumunda kılığımın sorun olmayacağı konusunda beni ikna etmesi ve onu grubuyla birlikte hiç canlı dinlememiş olduğumu düşününce gitmeye karar verdim. Programı bittikten sonra, “Canım eve gitmek istemiyor be Ömer, burada oturalım mı biraz?” dedi. “Abi sen beni provoke etmeye çalışıyosun herhalde,” dedim, gözlerini kısarak güldü. Sonra anlatmaya başladı ve o gece bir daha gülmedi. Muammer Batıkent'e taşınmıştı. Ayşe'yle birlikte yaşıyorlardı. C. Efendi bu durumu onaylamadığı için ikisiyle de muhabbeti kesmişti. Muammer'in taşınmasından önce Bandocu'yla ikisi yumruk yumruğa kavga etmişler, Bandocu ona “ne ölüme gel, ne ölüne geleyim,” demişti. (Sonra ikisi birden, ayrı ayrı da olsa, benim ölüme geldiler.) Bandocu da Ayşe'ye sırılsıklam aşıktı. Ayrıca C. Efendi eşcinseldi ve bana yönelik platonik bir ilgisi vardı. “Her şeyin içine sıçmışsınız bravo,” diyerek otelden çıktım. Ölmeden önceki son görüşmemizdi Bandocu'yla.

C. EFENDİ:

Karabasan serisinin en güzel tablosunu, torunum yaşında ve olmayan torunumdan çok sevdiğim bir kız tarafından terslendiğim gece boyadım. Her bakımdan çalkantılı bir zamandı, Bandocu'nun evine artık gitmiyor, hiçbirini arayıp sormuyor; okuldan arta kalan zamanların tümünü evimin arka odasına kurduğum mezbelelikten beter atölyemde geçiriyordum. Gazetelerde, televizyonlarda o günlerde şiddeti artan öğrenci olaylarıyla ilgili haberleri ne zaman izlesem Ömer düşüveriyordu aklıma. Ama elim varmıyordu telefona nedense. Belki karşılaşırız umuduyla kampüste avare avare dolanıyordum ama yine de rast gelmiyorduk birbirimize. Ömrüm boyunca hep olduğu gibi gürül gürül yanan kurunun yanında, içten içten köz bağlayan yaşa aldırış etmemiş; bir fiske darbesiyle çıkarıvermiştim hepsini hayatımdan. O gece atölyede, tıpkı gençliğimdeki gibi kan ter içindeydim; kendimi kaybetmiş, o gün tutturduğum küfür karasıyla gece kızılını birbirine karıyordum. Sonra Bandocu aradı: “Ömer ölmüş!” Ben de öldüm. Karabasan serisine noktayı o gece koydum.

MUAMMER:

Bandocu’nun şaraba asılmasıyla şişenin dibini görmesi bir oldu, biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Çizgileri Afrika memleketlerinin sınırları gibi dimdik, kaskalın, pervasız ve tavizsizce çizilmiş masumiyet haritamız, Salihli troleybüsünden inen emekli bir kadastrocu tarafından seyirhidrografiveoşinografi dairesine peşkeş çekilmeden önce yani. Doğal kaynakları kurumuş, beşerî kaynakları ise hiç gelişmemiş olan üniformaya özerk bölgesinde yaşayıp da kendi zavallı varoluşlarının devletlü hıncını bizim sfenks Ömerimizden çıkaran heykel düşmanları, kaşe paltomuzu tersyüz etmeden önce yani. Rengâhenk ülkesinin malacıbaşısı, en renk körü talebelerin başöğretmeni, ihtiyarlığının pasını kirini eflatun paltolarla değiştokuş eden C. Efendi; kaşe tuvalimizin orta yerine Musa'nın bile içinden çıkamayacağı mavilikte bir Kızıldeniz attırmadan önce yani. Ben bile bile, Bandocu'ya rağmen, Ayşa Ayşa'ya aşık olmadan ve onun kanına girmeden önce. Bandocu, iyi niyet ve saflıkla yapılmış bir açıklamayı dinlemek yerine yakama yapışıp beni evinden kovmadan önce. Ercan abi selamı sabahı kesmeden, C. Efendi bize küsmeden, Ömer ölmeden, Ayşa Ayşa beni ağlatmadan önce. Biz bu mereti oysa kadehten içerdik evvelce. Şimdi kadehler dolapta, Ercan yanmaya korkan sıska kalorifer peteğinin önünde kötü bir şaka gibi duruyor, Bandocu'nun klarneti tozlanmış, kaşe paltoyu annesi bir ihtiyaç sahibine bağışlamış, Ayşa Ayşa'nın çok sevdiği koltuk örtüsü ise tıpkı onun gibi haritadan tamamıyla silinmiş. “Cevat Hoca'yı arayalım mı Bandocu?”

BANDOCU:

Ayşe'yi tanıdığımız günlerde, şimdilerde adını bile hatırlayamadığım tuhaf bıyıklı bir şarkıcı, o zamanlar çok popüler olan bir Arap şarkısına Türkçe söz yazıp meşhur olmuştu. Muammer'in caz ve klasik çalan radyolardan sıkıldığı zamanlarda, ağrı kesici niyetine başvurduğu o özel radyonun nöbetçi DJ'i de bu yorumu çok beğenmiş olacak, özellikle geceleri en az üç kere döndürmezse içi rahat etmezdi. Tuhaf bıyıklı şarkıcı, adı geçen şarkısının nakaratında “Ayşa Ayşa” diye içli içli bağırdıkça biz de bağıra çağıra ona eşlik etmekten özel bir zevk alır, günlük hayatımızda da ünlem işareti yerine kullanırdık onu. Artık ne Ayşa Ayşa var, ne bu lâkabı hiç beğenmeyen ve asla ağzına almayan Ömer, ne de telefona çıksın diye dualar ettiğimiz C. Efendi.

AYŞA AYŞA:

Bandocu'nun bana aşık olduğunu anlamıştım zaten, o yüzden şaşırmadım bunu duyduğum gece. Ona hiçbir zaman karşılık vermedim, o da konuyu bir daha hiç açmadı. Muhtemelen benden bir işaret bekliyordu, hâlâ bekliyor olduğundan da kuşkulanmıyor değilim. Sonraki günler eve gidip gelmeye devam ettim ama ne ben rahat olabiliyordum ne de Bandocu. Sonra bir gün ne yapmam gerektiğini danışmak bahanesiyle Muammer'i aradım ve Tunalı Hilmi'de bir barda buluştuk. Aynı gece Bandocu'yla Muammer gözümün önünde yumruklaştılar ve Muammer'le birlikte, onun Batıkent'teki bir arkadaşının evine sığındık. (Altı ay sonra onu gözyaşları içinde arkamda bırakarak terk edeceğim evdi bu.) C. Efendi olanları duyunca üçümüze de çok sinirlenmişti, bir gün dersten sonra beni çağırıp akıl vermeye kalkınca, çıkmaz bir yola saptığının bilincinde olduğu halde bunu kabullenmek istemeyen her insan gibi öfkeye kapıldım. Kapısını çarpıp çıkmam, Muammer uğruna, Muammer haricindeki tüm dostlarımı hayatımdan çıkarmam anlamına gelecekti; gözümü bile kırpmadım!

ÖMER:

Cenazem beklendiği gibi olaylı geçti ve tüm dünya tarafından izlendi. Sağolsunlar yalnızca dava arkadaşlarım değil, memlekette vicdan sahibi ne kadar adam, ne kadar kadın varsa hepsi oradaydılar. Orada olmayanlar da vardı, orada oldukları halde orada olmayanlar da. Salihli'nin en güzel kızı, şu hayatta onun üstüne ailesinden bile daha çok titreyebilecek olan tek dostunun cenaze törenini kendi yüzleşme korkularına kurban etmiş, gelmemişti. Yıllar sonra yeniden can ciğer olduğum çocukluk arkadaşım Can Karbakır – nâm-ı diğer Bandocu – elbette oradaydı ama bütün tören boyunca gözleriyle onları, düşmanlarını aradı. Yine de hakkını yemeyeyim, ablamın yaptığı duygusal konuşmayı dinlerken kendinden geçerek iki damla gözyaşını benden esirgemeyen de oydu. Bandocu'nun can düşmanı Muammer, arkalarda bir yerde tek başına, soğuktan üşüyen bir köpek gibi kuyruğunu kıstırarak izledi cenaze törenimi. Başını bir an için bile kaldırmadı, birileriyle göz göze gelmekten korktuğu için olsa gerek. Efendilerin en efendisi, Akademi’deki hocaların en kalenderi Cevat Efendi de yoktu. Neyse ki iş sitem etmeye gelince diğerlerine fazlasıyla eli açık davranmıştım, ona bir şey kalmadı.

C. EFENDİ:

Ömer'in ölümüyle birlikte, yenilediğimi sandığım hayatıma ve baştan yaratacağımı düşündüğüm sanatıma ilişkin bütün yalancı umutlarım da onunla birlikte Cebeci Asri Mezarlığı'na gömüldü. Cenazeye gitmedim, dayanamazdım. Bandocu hariç diğerlerini bir daha aramadım. İntihar, istifa, inziva gibi seçenekleri ise, uygulamayı bırak, değerlendirecek kadar bile cesaretli değildim. Beş yıl daha aynı üniversitede çalıştıktan sonra İstanbul'da yeni açılan bir özel üniversitede dekan olan eski bir arkadaşımın teklifini kabûl ederek İstanbul'a taşındım. Karabasan serisini ilk kez İstanbul'da sergiledim, Bandocu'nun Esat'taki evinin duvarında asılı olan parçanın yerini boş bıraktım ve boşluğun altına “Bu Ömer içindi” yazdırdım. Sergiden birkaç ay sonra, gecenin üçünde telefonum çaldı. Muammer bir iş için Ankara'ya gelmişti, sarhoş olup Bandocu'nun kapısını çalmıştı, Bandocu onu kapıda görünce dayanamayıp boynuna sarılmış, içeriye davet etmişti. Şarap içiyorlardı, kalorifer evi Ercan abileri gibi ısıtamıyordu ve sesimi duymak istemişlerdi. “İstanbul'a gelin bir ara, misafirim olun,” dedim. “Peki Efendim,” dedi Muammer. Onlar cesaret edip soramıyordu, ben sordum: “Ayşe'den haberiniz var mı çocuklar? Ne yapıyormuş?”

Berlin'in İhtiyarları

2011-04-06T03:42:00.001+02:00

Berlin'de gece ilerledikçe metrekare başına düşen ihtiyar sayısının azalması, özellikle de bu soysuz Friedrich Caddesi istasyonunda daha dikkat çekici, daha ürkütücü, daha aptallaştırıcı bir hal alıyor. İhtiyarlar şehri normalleştiriyor, çekilir kılıyor. Sonjalarla onların sevgililerinin, kocalarının, çocuklarının ve kuzenlerinin hiçbir işe yaramayan uçarılıklarının karşı kefesine löp et gibi kuruluyor ihtiyarlar. İhtiyarları hepsini toplayıp götürsek şehirden, Berlin içine helyum doldurulmuş minik, gri bir balon gibi havalanıp gidecek ve atmosfere karışarak infilak ettiğini Almanya'nın ve dünyanın diğer şehirleri anlamayacak bile. İhtiyarlar geceleri banliyo istasyonlarından, onların içinde vızır vızır işleyen sarı ve kırmızı trenlerden ve dumanlı sokaklardan eli eteği çekince, şehir yaramaz, oyuncul ama kof bir hissiyata bürünüyor, yabancıları azgın bir sarmaşık gibi saran bu boşvermişlikten ancak sabahın ilk ışıklarıyla birlikte sökün eden ihtiyarların sokakları o kendilerine has tempolarıyla dövmeye başlamaları sayesinde kurtulabiliyorsunuz.

Nehir

2011-04-05T18:04:00.001+02:00

Nehrin öte yakasında olup bitenlerden hiç birimizin haberi yoktu.

Seva anlatmıştı, bir gece nereden icap ettiyse okkalı bir cıgaralık sarıp, tahta köprüye uzanmış, geçmek değilmiş niyeti öte yana. Kendisi de bilmiyor neyini nasılını, uyandığında öte yakadaymış, köprü de berhava olmuş gözlerinin önünde. Düşe kalka ilerlemeye çalışmış, daha üç adım atmadan bir çukurda bulmuş kendini. El yordamıyla sağını solunu yoklayınca, çukurun bir adam boyu olduğunu fark etmiş, ürpermemiş, merak etmiş daha ziyade kime kazıldığını içine düştüğü mezarın. O mezardan çıkmaya çalışırken, bir başkasına düşmüş Seva, boylu boyunca uzanıp her şeyi unutmaya çalışmış sonra. Becerememiş ayağa kalkıp yürümüş mezarın içinde, daha üç adım atmadan bir kez daha düşmüş. Yine bir mezarmış bu düştüğü, bir an ömrünün geri kalanını boş mezarlara bata çıka heba edeceğini düşünmüş, o zaman ürpermiş. Daha yapacağı şeyler varmış çünkü, kiraz yetiştirecek, en parlak taşı bulacak, çam özünden merhem yapacak, hayvanlara konuşmayı öğretecekmiş. Seva, bir mezardan diğerine düşe kalka ilerlerken, ilerleyişinin yüzeyde değil, dibe doğru gerçekleştiğini ilk kez fark ettiğinde heyecanlanmış. Kiraza, elmaya ve üzüme can veren şeyi keşfedebileceğini düşünmüş bir an, sonra üzüm çekmiş canı, iri, etli, kırmızı bir salkım üzüm. Bir salkım üzüm için ölebilirmiş o anda ve bir mezardan diğerine düşerken bir salkım üzüm uğruna ölmeyi denemek geçmiş aklından. Uzanıvermiş son düştüğü mezara, gözlerini kapamış ve beklemiş.

Oysa nehrin bu yakasında, geceleri evimizden çıkmazdık biz.

Helmuth Amca'nın Emekli Olduktan Sonra Yaptığı 10 Önemli Şey

2011-03-29T06:26:00.004+02:00

Helmuth Steiner 41 yıl süren memuriyet hayatının ardından 2005 yılında emekli oldu. Helmuth Amca emekli olduktan sonra şunları yaptı:

1) Yıllardır inceden inceye kurduğu plan doğrultusunda karısını zehirleyerek öldürdü ve bu işten herhangi bir suçlamaya maruz kalmaksızın sıyrıldı.

2) Evdeki bütün kap kacağı toplayıp, çuvallara doldurduktan sonra hepsini şehir dışında bir tarlanın orta yerine bıraktı ve hayatının geri kalanında hiç bulaşık yıkamadı. Kağıt tabaklarla, plastik çatal-bıçakla ömrünü geçirdi.

3) Karısının cenazesini kaldırdıktan sonra Hannover’de yaşayan oğluna ucuzcu marketlerin birinden dört kasa bira aldırdı. Sonra çalışma hayatı boyunca gecenin kör vaktinde yayınlandığı için izleyemediği ama hepsini kaydedip, VHS kasetler vasıtasıyla özenle arşivlediği “Die Schönsten Bahnstrecke der Welt / Dünyanın En Güzel Demiryolları” arşivini dört kasa bira eşliğinde baştan sona seyretti.

4) Kırk yıldır yaşadığı eviyle aynı sokakta olduğu halde bir kez olsun gitmediği mahalle barının müdavimi oldu. 2006 yılının Mart ayında sistematik olarak her akşam saat 19:30 civarında bara girip, saat 22:00’ye kadar üç adet bira ve üç adet sigara tüketti. Barın sahibi olan yaşlı karı-kocayla ve mekânın diğer müdavimleriyle dostluk kurdu. 21 Mart 2010 gecesi saat 22:00 civarında barın sahiplerinden biri olan Else Bunt’un yanına yaklaşıp, kendisine oral seks yapmasını teklif edince bardan kovuldu ve bir daha hiç uğramadı.

5) Bir sabah uyanıp, nereden geldiğini kendisinin de bilmediği bir dürtüyle karısının 14 yaşından beri tuttuğu günlükleri dolaptan çıkarıp masaya koydu ve o gün akşama kadar hepsini okuduktan sonra tüm sayfalarını tek tek yırtıp mutfak lavabosunda yaktı.

6) Belli bir yaşın üstündeki bekar ya da dullar için düzenlenen turların varlığından haberdar olur olmaz, banka hesabında zor günler için sakladığı paranın bir kısmını çekip, İspanya’nın güney sahillerinde bir hafta sürecek olan tura yazıldı. Burada bekar ya da dul olmadığı halde, hayatında bir kez olsun kocasından ayrı tatil yapmak istediği için o tura katılmış olan Doğu Berlinli bir kadınla tanışıp arkadaş oldu. Tatilin üçüncü gününden itibaren Bertha adlı bu kadınla sahilde, havuz başında ve otelin restoranında birlikte vakit geçirmeye başladılar. Çocukları ve torunlarından, geçmişlerinden, sevdikleri filmlerden ve ülkelerden, yemek tariflerinden, Berlin’den, Berlin'in çevresindeki göl ve nehirlerden, eski günlerden konuştular. Tatilin beşinci gününde sabaha karşı uyanıp odasının balkonuna çıkan Bertha Schüler, Helmuth Amca’nın büyük bir zevkle otelin havuzuna işemekte olduğunu görünce ondan soğudu. Helmuth Amca dönüş yolunda bütün ısrarlarına rağmen Bertha’nın Berlin’deki telefon numarasını ve adresini alamadı.

8) Evinin bir zamanlar çocuk odası olan arka odasını bir hobi odasına çevirmeye karar verdi. Odadaki eskimiş mobilyaları bir adam tutup şehir çöplüğüne taşıttı. Oğlundan ve karısından kalan kitapları erkenden uyandığı bir sabah arabasına atıp, henüz açılmamış olan mahalle kütüphanesinin önüne bıraktı. Aynı gün odayı silip süpürdükten sonra yanına bir kasa bira alıp bomboş odanın orta yerine oturdu ve hangi hobiye yönelmesi gerektiğini düşündü. Uzun süre düşünmesine rağmen, beşinci biranın sonunda hâlâ kendisine uygun bir hobi bulamadığı için bu projesini rafa kaldırdı.

7) İspanya tatilinde tanıştığı Bertha Schüler’in numarasını telefon rehberinden bulamayan Helmuth Amca, Paskalya tatili esnasında ailesiyle birlikte ziyaretine gelen torunundan yardım istedi. Bunun aralarında bir sır olacağına dair yemin ettirdikten sonra torununun cebine 100 euro para koydu ve konuyu araştırması için onu bir internet cafeye gönderdi. Helmuth Amca’nın torunu, Bertha Schüler’in Berliner Zeitung’da çıkan ölüm ilanını buldu internette. Helmuth Amca, Bertha Schüler’in tek başına gittiği İspanya tatilinden döndükten üç hafta sonra doğal sebeplerden öldüğünü ve Mahlsdorf Mezarlığı’nda gömülü olduğunu öğrendi.

9) Her ay bir restoranda toplanıp birlikte yiyip içen eski iş arkadaşlarıyla temasa geçti ve ilk kez bu toplantılardan birine katıldı. Daha geleli iki saat bile olmamışken canı çok sıkıldığı için kimseye bir şey söylemeden masadan kalktı ve kendi hesabını ödeyip restorandan ayrıldı.

10) Helmuth Amca tüm bunları yaptıktan sonra içinde çok büyük bir boşluk hissetti ve ömrünün sonuna kadar bu boşlukla yaşamaya devam etti.

Berlin'in Sonjaları

2011-02-17T22:54:00.002+01:00

Yeni evin bodrumunda bulduğum "Berlin'in Sonjaları" adlı D.A. imzalı elyazmasından:

"Berlin'in, biri soğuk ikisi sıcak üç dünya harbini de görmüş olan ihtiyarları adını herkeslerin unuttuğu Alman bir bilim adamı tarafından acının patentinin alındığını ama söz konusu patent, talihsiz bilim adamının Möckern Köprüsü civarındaki evinde bulunduğu ve bu ev de savaşta bombalanarak yerle bir olduğu için o eski acıların seri biçimde üretilemediğini söylerler. Bu hikâyeyi bana ilk anlatan yıllar önce mahalle arasındaki bir meyhanede masasına oturmak talihsizliğini yaşadığım 92 yaşındaki Boyunsuz Erhardt'tı, nereden baksan üç yüz elli yıllık fötr şapkasını masaya koyduktan sonra, meyhane adabını bilmediğim için beni bir güzel paylamış, yaklaşık dokuz bira ve on dokuz şnaps sonra ben aşk acısı falan gibi şeylerden söz edince de, "O eski acılar kalmadı artık," diyerek kendi akranlarının çok iyi bildiği bu hikâyeyi anlatmıştı. Patentli acıların savaşla birlikte piyasadan çekilmesi başta Boyunsuz Erhardt olmak üzere birçok Berlinli'yi memnun etmiş olsa da sonraları merdiven-altı imalathanelerinde kaçak olarak üretilen acılar yüzünden birçok arkadaşı ciddi sağlık sorunları yaşamış, kimileri bir hiç uğruna eşek cennetinin en nadide köşelerini mesken tutmuşlardı."

Alaman - 11

2011-01-31T01:03:00.003+01:00

"Yaşasın Alaman," dedi Hamdi. "Alaman Kara Bekirden de yaman."

"Alaman bizim kardaşımız," dedi İbrahim İbo. "Silah arkadaşımız. Alamanda ton kadar akıl var."

"Alaman bizim öz bir yoldaşımız," dedi Hamdi. "Aaaah, onun ulu önderi Hitler Paşa bir ölmeyeydi."

"Düşmanları çekemediler onun yiğitliğini de öldürdüler," dedi İbrahim İbo. "Yiğit adam saf olur. Düşmanları onun saflığından faydalanmışlar. Hitler öldüğünde onun yüreğini yarmışlar, tam dört yürek çıkmış göğsünden, hepsi de bir arada."

Yaşar Kemal, Demirciler Çarşısı Cinayeti. Adam Yay. s.252

Gençler

2011-01-19T23:11:00.002+01:00

Gençler naber yav? Mesaili iş yaptım kendime de naçar kaldı bizim bulonk cahitkulebi hesabı...

Mesaili iş yakında bitcek, bahar da yaklaşıyo, ekip biçeriz yine buralarda.

Boş Berlin

2010-09-30T10:54:00.004+02:00

Şehrin boşlukları ve "plattenbau" dedikleri pre-fabrik toplu konutları yalnızca benim ilgimi çekmiyor ya:

Fotoğrafçı Andreas Muhs'un "Rest-Berlin" albümünden:

Mutenalaş(ma)!

2010-09-25T08:39:00.004+02:00

Tophane baskınından sonra uzun zamandır İstanbul'a da musallat olduğu halde pek tartışılmayan "mutenalaştırma" hamleleri de gündeme gelmiş oldu. Mutenalaştırma Berlin'in de favori tartışma konularından biri ve buna yönelik ciddi bir tepki de var. Bilenlerin Cihangir'e benzettiği Prenzlauer Berg, 19. yüyzılın sonlarında sanayi devrimiyle birlikte şehre akın eden işçilerin iskan edildiği boktan apartmanlarla dolu bir semt olarak başladığı hayatına Doğu Almanya döneminde kıyıda köşede kalmış bir orta sınıf semti olarak devam ettikten sonra duvarın yıkılmasıyla birlikte üstüne nur yağan, önce sanatçıların, punkların ve solcuların akın ettiği, sonra üst sınıfların ve yuppielerin mesken tuttuğu ve semtin gerçek sakinlerini kovduğu bir Cihangir muadili durumunda. P.Berg elden gitmiş olabilir ama mutenalaştırma karşı mücadelenin şimdiki cephesi benzer bir dönüşümü yaşamakta olan Friedrichsain semti. Türk mahallesi Kreuzberg'in yanıbaşında bulunan bu eski Doğu Berlin semti, bundan beş sene önce bakımsız apartmanları ama alternatif yaşam tarzı ve ucuz kiralarıyla tam bir öğrenci ve işçi semti iken şimdilerde kiraların arttığı, ardı ardına şık dükkanların ve eğlence yerlerinin açıldığı, buna bağlı olarak da uzun zamandır orada yaşayanların hafiften bavullarını toplamaya başladığı bir yer durumunda.

Buna karşı yazıp çizerek ya da kamuoyu yaratarak mücadele edenlerin haricinde Hedonist International adında doğrudan eylem yanlısı bir inisiyatifimiz de var. Bu Hedonist abi ve ablalarımız, Friedrichsain'da şu anda boş olan ve kirasının yüksek olduğunu düşündükleri daireleri görmek için müşteriymiş gibi randevu alıyorlar ve sonra randevu gününde kalabalık bir ekiple gidip evi işgal ediyorlar, çırılçıplak soyunup bangır bangır müzik çalıyorlar ve böylece mutenalaştırmayı protesto etmiş oluyorlar. ('Aklının sapını ziktiklerim, sizin protesto şeklinizi yiyeyim, apolitik şaşkın avrupamerkezci dingil küçük burjuvalar sizi' dediğiniz duyar gibiyim ki büsbütün haksız olduğunuzu da söyleyemem. Bu şenlikli muhalefet ve Seattle ruhu iyi güzel de, iş bazen çığrından çıkıyor, mevzunun ekseni muhalefetin kendisi olmaktan çıkıp eğlenmek haline geliyor sanki. Hedonizme eyvallah ama tatmin amaçlı muhalifçilik oyunları tat vermiyor, yemeği kokutuyor...) Yine de dileyen girsin Hedonist International'in sayfasına, Paris, Hamburg ve Zürih'teki benzer grupların direniş şekillerini de incelesin deyip Berlin'le ilgili son bir not düşeyim.

Friedrichsain ya da Prenzlauer Berg'teki yüksek kiralardan şikayetçi olan bu gençlerin isyanını elbette anlıyor ve hak veriyorum. Ama içlerinde illa ki gözde, illa ki cool, illa ki biri sorduğunda hava basarak telaffuz edebileceği bir semtte yaşamak uğruna zaten sınırlı olan bütçelerini heba eden ya da orada yaşayamadığı için isyana kalkışan etiketçiler de var ki, onlara gıcık oluyor, onların enayilik yaptığını düşünüyor ve onları Berlin'in Keçiören'i ya da Kocamustafapaşa'sı yerine geçen yiğit yurdu semtimiz Wedding'e davet ediyorum. Lan oğlum sizin mahallede 1200 oyroya oturduğunuz, bulmak için aylarca sıra beklediğiniz, tutmak için emlakçıya komisyon, evsahibine de deve yüküyle kaporo ödediğiniz dairenin muadiline bizim komşu çocuklar ayda sadece 500 oyro veriyor, Allah'ın salakları. İki semtin arasındaki mesafe de bir kilometre bile değil. İstanbul ölçeğinde şöyle anlatayım. Sırf "Cihangir'de oturuyorum" diye şişinebilmek için Tophane'de kirası 500 olan ve Cihangir'e bir sigara içimi mesafede bulunan evin muadiline ayda 1500 lira ödüyorsunuz. Ha Türkiye'de Tophane'nin dokusuyla Cihangir'in dokusu bir olmadığı için, bir gece ansızın milliyetçi mukaddesatçı Tophane delikanlıları saldırıp gözünüze biber gazı sıkmasın diye böyle bir tercih yapabilirsiniz ama burada öyle bir tehlike de yok. Biz Türkler olarak, ahlaksız Almanlar'ı ellemiyoz valla, herkes dilediğince yaşıyor. Ayrıca bizim mahalle bile mutenalaşmaya başladı son zamanlarda, yakın zamanda Arap berberle, Türk kahvesinin arasında alternatif bir cafe açıldı. Geçen hafta uğradık, kutladık, hayırlı olsun dedik. (Batı dillerinde "hayırlı olsun" ve "kolay gelsin" gibi tabirlerin muadilleri yok ya, sinir oluyom ben buna. Mahalleye yeni dükkan açılsa mesela gidip "Hayırlı olsun Güntherim, Allah bereketini içine versin" diyemiyorsun.)

Çok yazmışım lan yeter. Şimdi her şeyin butiği moda, Türkiye'ye yerleşince Cihangir'e butik butik açıcam. Sadece iki tane tişörtle bir tane atkı satılacak. Bittikçe yenisini getirecem. Paraya para demiycem.

"With God damn Erzincan!"*

2010-09-24T07:37:00.002+02:00

One day God will give trouble really Erzincan . Are collected after the morning shift I has in the kitchen . Erzincan , but it does not interfere with City and fancy dinners preparing a taxpayer 's sake . Two weeks ago in the garden, a sacrificial lamb, the back of the leg with vegetable stew , permission from the new revolving Erzurum brought indigenous crop beans from the wonderful stews , tasteless Alaman rice in plenty of butter , black pepper, rice , fresh greens from the shepherd's salad. cıgaralar burned after dinner , sleep crashes , letter paper, place cards dating , tea is brewed , is drawn into some corner , some into their own , despite some sharp kesene mane I has garden .

After hanging on the wall to connect to download , is removed from the Erzincan case based . Does not download with the possible long Erzincan , Erzincan, unless interests with no potential . With God damn Erzincan . Erzincan not sound good , but in fact, confounded by the dominating instrument . Have you picked is Tezene rapture . Huge , molded , a man of such timber . You'd see out there , this man , it sounds hollow it out from the life of the mind can not stop . Erzincan in the village forest, close to you knows but Erzincan each in a timber , a woody of got it at the factory eight hours nonstop bolts frequently watched if you after a while it's end of the day approached as human identity stand out from that arm a tree branch is like new buds begin to extend her husband 's body is scaly , the sweat of the resin, with bushy eyebrows bangs falling in the face of occasionally replacing a leaf can think , bolts from the nation's common to think that a hornbeam tree . Social life of the plant other City beauty of Ali with the same sight not to be founded by the City , the German captain disappeared when those rare times her side to look at " Lan keresteeee , "cried not in vain that is . Ali could not resist the intervention said: " My son is regular lumber , timber , this timber man ... "

" With God damn Erzincan ! God's logs ! splitting of Allah ! He 's snagged one! "

Erzincan one day God will give trouble indeed. getting into the hands of connecting with the clinking of tea, place it cuts like a knife is involved , the buzz of gossip diver , who attempted to nap and snore in a letter to the board table stood in the ticking . While her husband is often a bolt that Erzincan with hornbeam tree , the new grown into an elegant tree is an ornamental cherry tree, while a blow to the heart . Examines , is smaller , is shrinking , will soften the joints , arms, neck and lips out to the Zoo Station in front of the claw of blond German lady who defied the world , such as the hip becomes loose . Everyone is silent , a forest and out into the woods in Erzincan is lost. Everyone is silent , listening to chat Erzincan cherry tree . Everyone is silent , because the seeds are falling with Erzincan .

"God damn Erzincan with ! "

One day God will give trouble really Erzincan . He closes his eyes , after a short girizgâh not very good but also as Izmir , said fruit starts with a beautiful voice :

Our path abroad fell
Sad sad hearts cry
came together hasretlik
heart strangely networks

" With God damn Erzincan ! "

One day God will give Erzincan trouble indeed. Confounded by the hand break , tongue-tied when you go into the next world will see with Erzincan , one of the greatest sin in this world a I ha whole adult male was to cry at the same time . On that day Allah will give trouble Erzincan .

Until that day ; sad sad hearts cry ...

* Oğlum Google Translate çok eğlenceli bir şey yav. Our man in "Air of Complacency" bildirdi...

“Allah belanı versin Erzincanlı!”

2010-09-22T19:35:00.007+02:00

“Allah belanı versin Erzincanlı!”

Allah bir gün Erzincanlı’nın belasını verecek gerçekten. Akşam vardiyasından sonra toplanıyorlar hayımın mutfağında. Erzincanlı karışmıyor ama İzmirli ve Süslü’nün marifetiyle mükellef bir akşam yemeği hazırlanıyor. İki gün önce bahçede kurban edilen kuzunun arka bacağından sebzeli güveç, izinden yeni dönen Erzurumlu’nun getirdiği yerli mahsul kuru fasulyeden şahane sulu yemek, lezzetsiz Alaman pirincinden bol tereyağlı, karabiberli pilav, mevsim yeşilliklerinden çoban salata. Yemekten sonra cıgaralar yakılıyor, uykular çöküyor, mektup kağıtları, oyun kağıtları çıkıyor meydana, çaylar demleniyor, kimisi köşesine çekiliyor, kimisi kendi içine, kimisi bıçak gibi kesene yele rağmen hayımın bahçesine.

Sonra duvarda asılı duran bağlamayı indirip, kılıfından çıkarıyor Erzincanlı. İndirmez olasıca Erzincanlı, çıkarmaz olasıca Erzincanlı. Allah belanı versin Erzincanlı. Erzincanlı’nın sesi güzel değil aslında ama enstrümanına hakim kör olasıca. Tezeneyi eline aldı mı kendinden geçiyor. İri, kalıplı, tomruk gibi bir adam. Dışarıda görsen, bu adamın, bu içi oyuktan bu sesleri çıkarabileceğine hayatta aklın kesmez. Erzincan’daki köyü ormanlara yakın mı bilen yok ama Erzincanlı’nın her halinde bir kerestelik, bir odunsuluk var, onu fabrikada sekiz saat boyunca hiç durmadan cıvata sıkarken izleseniz bir süre sonra onun mesai bitimi yaklaştıkça insan kimliğinden sıyrıldığını, kollarının birer ağaç dalına benzediğini, yeni filizler uzatmaya başladığını, koca gövdesinin kabuklandığını, terinin reçine, gür kaşlarıyla ara sıra yüzüne düşen perçemlerinin birer yaprak yerine geçtiğini düşünebilir, cıvataları sıkanın ulu bir gürgen ağacı olduğunu düşünebilirsiniz. Sosyal hayatını fabrikanın diğer İzmirlisi Mehmet Ali’yle aynı görüşte olmamak üzere kurmuş olan İzmirli’nin, Alman ustabaşının ortadan kaybolduğu o nadir zamanlarda ondan yana bakıp “Lan keresteeee,” diye bağırması boşuna değil yani. Dayanamayan Mehmet Ali’nin müdahelesi de: “Kereste muntazam olur oğlum, tomruk lan bu tomruk...”

“Allah belanı versin Erzincanlı! Allah’ın tomruğu! Allah’ın yarması! Allah’ın budaklısı!”

Allah bir gün Erzincanlı’nın belasını verecek gerçekten. Bağlamayı eline almasıyla birlikte çay karıştıranların tıngırtısı bıçak gibi kesiliyor, hoşbeşe dalanların uğultusu, şekerlemeye yeltenenlerin horultusu ve tahta masada mektuba duranların tıkırtısı da. Cıvata sıkarken koca bir gürgen ağacı olan o Erzincanlı, yeni yetişen, zarif bir süs ağacına dönüşüyor kiraz ağacının göbeğine vururken. İnceliyor, küçülüyor, büzülüyor, eklem yerleri yumuşuyor, kolları, boynu ve dudakları Zoo İstasyonu’nun önünde voltaya çıkmış sarışın Alman hatunlarının dünyaya meydan okuyan kalçaları gibi oynaklaşıyor. Herkes susuyor, ağaçlıktan çıkıp bir ormana dönüşen Erzincanlı’nın içinde kayboluyor. Herkes susuyor, Erzincanlı’nın kiraz ağacıyla sohbetini dinliyor. Herkes susuyor, çünkü Erzincanlı tohum döküyor.

“Allah belanı versin Erzincanlı!”

Allah bir gün Erzincanlı’nın belasını verecek gerçekten. Gözlerini kapatıyor, kısa süren girizgahın ardından çok da güzel olmayan ama İzmirli’nin dediği gibi, meyvesi güzel sesiyle söylemeye başlıyor:

Yolumuz gurbete düştü
Hazin hazin ağlar gönül
Araya hasretlik girdi
Garip garip ağlar gönül

“Allah belanı versin Erzincanlı!”

Allah bir gün Erzincanlı’nın belasını verecek gerçekten. Kör olasıca, eli kopasıca, dili tutulasıca Erzincanlı öbür dünyaya gidince görecek; bu dünyadaki en büyük günahlardan birinin bir hayım dolusu yetişkin erkeği aynı anda ağlatmak olduğunu. Allah işte o gün Erzincanlı’nın belasını verecek.

O güne kadar; hazin hazin ağlar gönül...

Alaman - 10

2010-09-10T16:36:00.003+02:00

Yukarıdan baktım, ağaçların arasına serpiştirilmiş evler gördüm. Yukarıdan baktım, muntazam taksim edilmiş araziler, tarlalar gördüm. Yukarıdan baktım, hepsi birörnek geniş ve dümdüz akıp giden caddeler gördüm.

Yukarıdan baktım, benim memleketimdeki hangi estetik düşmanı encümenin onay verdiği bilinmez eciş bücüş otogarlar gibi, pazar yerini şehrin dışında taşıyacağız diye kuş uçmaz kervan geçmez bir ovanın orta yerine konduruverdikleri “moderen” toptancı pazarları gibi, işbilmez bir müteahhitin sermayesinin son kırıntılarıyla alelacele diktiği dört tek apartmandan ibaret, İstanbul’un 155 kilometre dışında olduğu halde “şehrin merkezinde konforlu bir yaşam” diye pazarlanan orta sınıf kerkmeye yönelik siteler gibi bir yapı gördüm.

Aşağıya inince anladım, meğer o gördüğüm Berlin’in meşhur havaalanı Tegel imiş. 1961 yılında pılını pırtısını toplayıp iki inek parası biriktirip memlekete geri dönmek üzere buraya gelen akrabalarımın ve yurttaşlarımın aksine, Tegel Havaalanı’nda beni davul zurnayla değil, “achtung”lu anonslarla ve bakışıyla adam terleten ızbandut Alman polis görevlileriyle karşıladılar. Kimselere bulaşmadan, ilişmeden, sürmeli gözlü hostesle bile iki lafın belini kırmadan geçirdiğim uçak yolculuğunun ardından Tegel’in daracık koridorlarında Alman polis memuruyla yüzleşeceğim ânı beklerken, belli belirsiz bir yeni hayat endişesinin, yontulmayı bekleyen, hatta yontulursa tehlikeli hale gelebilecek bir korkunun yakama yapıştığını hissettim. Zaten ne olduysa o korkuyu yontmaya başladıktan sonra oldu.

Muhtemelen Alman ırkını temsil etmeleri için Erfurt Polis Üretimevi’nde özenle seçilen sarışın, mavi gözlü memurlardan benim payıma düşeni süpürge gibi kaşları ve bembeyaz teniyle dünyanın en ifadesiz yüzlü adamlarından biriydi. Atadan dededen değil ama Amerikan filmlerinden, kişisel gelişim kitaplarından, modern yaşam gurularından, new age düşkünü azgelişmiş hissiyat tüccarlarından öğrenmiştik oysa biz; hislerimizi bastırmak, içimize atmak, kendi kendimizi dizginlemeye çalışmak kendimize karşı işlediğimiz en büyük günahtı. Dolu dolu yaşamalıydık. İçimizden geçeni olduğu gibi dışa vurmalıydık. Rol yapmamalıydık. Ama sen gel de bunu benim Günther’e anlat! Pasaportu alırken de, incelerken de, hafifçe başını kaldırıp yüzüme pis pis bakarken de, anlamadığım soruları sorarken de, aynı soruların İngilizce’sini sorarken de, pasaportumu geri verip iyi günler dilerken de aynı umursamaz yüz ifadesi, aynı “ben senin yedi sülaleni satın alırım” şişinmesi, aynı umarsızca görevini yapan adam memnuniyeti. Gerçi hakkını yemeyeyim Günther’in, en ufak bir zorluk çıkarmadı bana, sorması gereken soruları sorup yarı yarıya tatmin edici olduklarını sandığım cevaplarını aldıktan sonra beni Alman topraklarına saldı ve içinde oturduğu kulübeyi saran kesif kasvet ve beklenti kokusunu ciğerlerine doldurarak, “ben gerekirse sizin ananızı bellerim” bakışlarıyla titreteceği yeni karakafalıları beklemeye devam etti. Günther’le yüz yüze geçirdiğimiz birkaç saniye ise benim Almanlık halinin sacayaklarından birini keşfetmeme yaradı: Tekdüzelik!

Ailemin bütün kadınları

2010-09-09T02:19:00.001+02:00

Bunu Ortega'nın bloğunda gördüm, hastası oldum...

(İlave: Karikatür Umut Sarıkaya'ya ait tabii)

Referine referine referine bandum

2010-09-08T16:37:00.005+02:00

Bu iğrenç başlıktan ötürü özür diledikten sonra evet/hayır/boykot seçeneklerine dair akıllı uslu gerekçeler üreten, polemik yaparken ağzından köpükler saçmayan, muarrızının niteliğine değil mazrufa vurgu koyan üç yazıya bağlayayım ilgileneleri.

- Ahmet İnsel, Radikal'deki köşesinde "yetmez ama evet"çi pozisyonu sarih biçimde açıklıyor.

- İsmet Akça, Mesele dergisinde yayınlanan yazısında, anayasa değişikliği paketini sol bir perspektiften deşeliyor ve neden hayır denmesi gerektiğine dair akıllı uslu gerekçeler sıralıyor.

- Üstteki yazının kamuya ulaşmasını sağlayan kıymetli insan Emrah Göker ise 12 Eylül'de neden sandığa gitmeyeceğini anlatıyor.

(Bu arada memleketin en kıyak sosyal bilimcilerinden biri olan Emrah Göker'in bloğunu şiddetle tavsiye ederim. Ekşi Sözlük'ten bilenler bilir zaten, bilmeyen de bu vesileyle öğrenmiş olsun. )

Son olarak referandumla ilgili "köylü görünümlü elitist" akraba yorumu:

- Dayı sen ne vericen referandumda? Evetçi misin hayırcı mı?

- Dayım ben referanduma garşıyım. Memleket meselesini halka sormak en büyük kepazeliktir. Ben dahil bizim halk olduğu gibi gabazeyndir, meytambaldır. Söz temsili, daha iki eliynen bi sikini doğrultamayan Gapçık Cevat'a memleket meselesi mi sorulur Allah aşkına? Cevat'ın yönettiği memlekette ot bitmez be...

Boksör

2010-09-07T14:37:00.003+02:00

Boksör’le de bahis bürosuna gidip gelmeye başladığım günlerde dost olduk. Boksör’ün boksörlük günlerini görmemiştim ama geniş omuzları, yelpazeyi andıran kocaman elleri, uzun boyu ve korkutucu cüssesini hesaba katınca “Ben gençliğimde boksördüm,” dediğinde ona inanır, ilerlemiş yaşına rağmen ondan korkar, kafanızda hemen “bulaşılmaması gereken adamlar”dan biri olarak kodlardınız onu. Boksör çok az konuşan, genellikle bütün gün aynı yerde oturup başını fazla hareket ettirmeden karşısındaki duvarda seçtiği küçücük bir noktayı seyreden, gün boyunca en az 15 bardak "otomat kahvesi"ni iç eden, zaman zaman beklenmedik bir yorumla herkesi şaşkına çeviren ve bahis oynayacağı zamanlarda da kuponuna yalnızca buz hokeyi maçlarını dahil eden acayip bir adamdı. Bürodaki çocuklar onun arkasından “Beynine çok yumruk yediği için bu hale gelmiş” diye ileri geri konuşsalar da, benim tandığım Boksör’ün beyin hücreleri zehir gibi çalışıyordu ve o tezgâhın arkasında gördüğüm asalak takımının içindeki en kavrayışlı, en görmüş geçirmiş, en kurnaz adamlardan biriydi.

Bir gün arka odada herkesin kafası güzelken, Patron’un pis işlerini yapan buçukluk Yogolardan (Patron’un kendine ait dumanlı dünyasında Yugoslavya henüz dağılmamıştı ve eski Yugoslavya’dan gelen herkes birer Yugo’ydu) biri, Boksör de ortamda olduğu halde, belki de hiç konuşmadığı için Boksör’ün Almanca bilmediğini düşünerek, “Sen bu herifi niye besliyorsun yanında?” gibisinden münasebetsiz bir soru sordu Patron’a. Diğer çocuklar tabii hem Boksör’ün sular seller gibi Almanca konuştuğunu, hem de Patron’la Boksör arasındaki anlam verilemeyen derin dostluğu bildikleri için birdenbire paniğe kapıldılar. Hatta içlerinden fazla heyecanlı olan birkaç tanesi çizgi romanlardaki gibi birdenbire ayaklanıp etraftaki kırılacak şeyleri toplamaya yeltendiler ama beklenen olmadı. Patron, cevap vermeden önce Boksör’e baktı. Boksör yüzündeki ifadeyi hiç bozmadan, “Hadi anlat bakalım, çocuk güzel sordu. Bu kopiller de senelerdir bunu sormak istiyo ama hiç biri cesaret edemiyordu,” dedi. Soruyu soran Marko, ortamın birdenbire gerildiğini görüp pişman oldu ama sessizliği bozan kişi olmaktan da çekindi. Patron bunun üzerine biraz durup düşündükten sonra Marko’ya Almanca, “Boksör böyle salak sorular sormadığı için burada,” dedi. Bunun yeterli bir cevap olduğunu düşünen ve kırdığı potu geç de olsa anlayan Marko, “Patron ben onu demek istemedim,” diyecek oldu ama o anda sabahtan beri oturduğu koltuktan bir gök gürültüsü gibi ayağa fırlayan Boksör, Marko’yu iki eliyle yakasından tutup havaya kaldırdı ve ayakları yerden kesilen çocuğun kıpkırmızı olmuş suratına iyice yaklaşarak Türkçe olarak, “Anladın mı lan göt!” diye bağırdı ve Marko’yu tekrar yere indirdikten sonra hiçbir şey olmamış gibi tekrar eski yerine oturup duvarı seyretmeye devam etti.

Boksör’le Patron’un asıl hikâyesini öğrenmek ise, bir kavga olasılığından ötürü geceyi hep beraber bahisçide geçirmek zorunda kaldığımız karlı bir Şubat gecesinde nasip olacaktı.

Cönk

2010-09-05T13:45:00.009+02:00

1) Nihal Atsız'ın 1933 yılında Sabahattin Ali'ye yazdığı bir mektuptan alıntı:

"Sen bir zamanlar adamakıllı milliyetperverdin. Birkaç salak senin fikrini nasıl çeldi de şu zıkkıma meylettin? (...) Sana hiçbir zaman benim gibi şoven nasyonalist, faşist militarist ol demem. Fakat artık çocukça hareketlerden de vazgeçmeni tavsiye edebilirim."

İnsanın kendini bilmesi ne güzel bir şey değil mi?

2) Bugün 6 Eylül, fırıncı Yorgo Amca, manav Vasili'nin alımlı kızı Katya ya da mahallenin gençlerine kol kanat geren Koca Agop'la ilgili, onları sapır saçma idealize ettiğiniz hımbıl romantizm girişimlerini bir yana bırakın da, bu adamlar durup dururken nereye gitmiş onu bir araşıtırın hele. Bu ülkenin son 100 yılı bir utançlar silsilesinden ibaret, yenisi de kapıda bekliyor.

Türkiye'nin linç haritasını merak edenlere kaynak. (Haz. Gökhan Akçura)

3) Durup dururken aklıma geldi, yıllar önce Rehavet Havası'nun Moskova temsilcisi anlatmıştı. Urfa'da iki eleman köyden şehre gidecek kendi arabalarıyla. Elemanlardan biri kör. Köyden anayola açılan sapakta durmuşlar, yan koltukta oturan kör arkadaş Metin Şentürk'ün bıktırıcı kör şakalarından birini yapıp, "Abi sağ serbest," demiş. Direksiyon başındaki abi de gerçekten sağın serbest olduğunu düşünüp anayola fırlamış ve sağ cenahtan ilerleyen bir damperlinin darbesiyle anyayı konyayı görme fırsatı bulmuş. Neyse ki ölmemişler...

4) Umberto Eco bildiğimiz kitabın e-kitaba olan üstünlüklerini anlatırken, "kitabı camdan aşağı atarsan bir şey olmaz ama e-kitabı okuduğun zımbırtıyı atarsan parçalanır" diyor. Bu tabii öne sürdüğü gerekçelerin en yüzeyseli ama doğru değil mi?

5) Referandum kıvırtkanı olmayın, "Ben AKP'nin şeettiği hiçbir şeye şeetmem," diye düşünüyorsanız, efendi gibi çıkıp, "Ben AKP'nin şeettiği hiçbir şeye şeetmem," deyin. Öbür türlü komik oluyo çünkü...

6) Kitapseverler baksın. "Kimsenin okumadığı ama okudum diye yalan söylediği 13 kitap." Yalan yok, ben dört tanesini okudum. (İlave: Anlatım bozukluğu olmuş, kusura bakman.)

7) Savaş çığlığı atanlar baksın. Güneydoğu'da savaşmış üç gazinin anlattıkları. ("Fatih Altın sağlam gittiği askerden ‘Beni takip ediyorlar’ paranoyalarıyla döndü. Şimdi kendi adını bilmiyor, sokakta ‘Teslim ol Türkiye’ diyerek dolanıyor. ")

spil günlükleri

2010-09-02T16:48:00.001+02:00

gizli bir tarikatın dipsizkuyular semtinde yapılacak ayinine cevaz vermeyen yöre halkı sefertasları ve sustalılarla üçüncü kata baskın vermiş, direnenleri elma kabuğuyla boğmuşlardır su katılmadık bir vurdumduymazlık hali içinde. vecd halinden ilâbillah uzak olan semerkantlı âlimlerin, bilâistisna, tümleyeni olmayı reddettiği türden bir kamaşma halidir ki bu, sepetine kuru inciri dolduran soluğu limanda almış; okyanus aşırı gemilerde yer bulmak daha da zorlaşmıştır. servetinin dayanağı sorulan geçkin kadının eşkem köşkem oturadurmasına geminin en derin kamarasında, sustalıların en zehir dillisi dahi engel olamamış; tonlarca domates de helâk olmuştur mütareke yıllarında. tek bu olsun kaygımız diyenlere de, aklî muvazenenin koordinatları bildirilmiş, kerevetine çıkılamadan zayî olunmuştur bir kasavet hali içinde.
kerterizden bîhabersiniz, taannüt hep dipdiri; olagelmiş!...

gemilerin mendireğinde ilelebet süregidecek bir ev özleminin gurursuz habercisi niyetine öpüp başına koyduğu tayfanın iki buçuk çiziktir ki, gizli ayinlerin sonuncusu da o çiziklerin sonuncusuna atılan ilk çentiğin şafağına tekabül etmiştir. hayırsız nisan aylarında sulu sepken nümayişlere gark olan yöre halkının, tek tabancalığa soyunmuş tayfayı yer ile yeksan eylemesinden meusliyet duyanlara, pantolonunun göt cebinde taşıdığı üç atımlık barutla yanıt vermiş kazancı; okyanustan çıkarılamamıştır daha bugüne dek. buzukisinin tek teli kopası, daha iflâh olmadı, der ihtiyarlar; bir vecd halinden ebediyen uzak olmaya mahkûm olanları hele de.
ne mümkün toparlanmanız, zihin topaçtan beter; olagelmiş!...

defaeten bayraktarlığa soyunmuşların en son gizli demlenmesine ne kadar içerlese azdır yöre halkı da, perukçu dükkânında tezgâhtarlık yapan bir oğlanın tayfa yazıldığı debdebeli yük gemisinin en dip kamarasında unutulmuş bir avuç mandalina kabuğundan çıkarabildiklerimiz de bu kadardır, deyip çıkmıştır işin içinden o tek bacaklı kaknem karı. tek ses etmeden gelip geçen gizli tarikat mensuplarının yüzü yerden kalkmayanlarının, bilâistisna, bölük pörçük bir ev hayalinin sırını kemirdikleri de iliştirilmiştir kaptanın atlas'a atlas olmuş seyir defterine.
dipsizliği sonsuzluk sanırsınız, ne de müteredditsiniz; yakılagelmiş!...

kaplıcası meşhur bir diyarın en köpeksiz sokağından çıkıp, okyanus aşırı üçüncü kat velvelelerine müdahil oluveren bir el, iskeleden sancağa taşıdığı konteynırlar dolusu afakana gömülüvermiş, daha da dirisi gelmemiştir hint diyarından. kokusunu duyanın rufailere karıştığı rivayet olunan taşlı bir tarlanın kuytusunda bir boğuntu hali içinde icra edilen ayinden arta kalanlara dipdiri cennet elmalarıyla hücum edilmiş; kerevetsiz kalan ihtiyarlar en dipteki kamaralara nakledilmiştir acımasızca. okyanus aşırı gemilerde yer bulmak gitgide zorlaşırken, mütareke yıllarından geriye kösnül bir karının edep yerine dokunurkenki aldırışsızlığı kalmıştır.
dermanı sokakta bulmuşsunuz, azamet yerli yerinde; olagelmiş!...

Küçük Semih taşrada anlam arıyor

2010-08-30T17:59:00.001+02:00

Hepimiz için M.I.A.'dan geliyor: Paper Planes...

Hayvanlar

2010-08-28T18:34:00.002+02:00

Cönk

2010-08-27T18:44:00.004+02:00

Burda Express ve Roll'un eski sayıları var PDF olarak:

http://birdirbir.org/arsiv/

Burda İvedisyen uzun bir aradan sonra yeniden döktürüyor:

http://zamaneci.blogspot.com/

Burda her daim okunacak bir şey çıkıyo:

http://www.eurozine.com/

Burda Time'ın İngilizce yazılmış en iyi 100 roman listesi var:

http://www.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,1951793,00.html

Burda dünyanın en çirkin gemileri var:

http://uglyships.com/

Tatil hatırası

2010-08-27T18:30:00.003+02:00

Hastalık

2010-08-27T03:48:00.003+02:00

Fuat Amca’nın hastalığını kimse ciddiye almamış. Kuruntulu diyen olmuş, sinameki diyen olmuş, hastalık hastası diyen olmuş, hatta ilgi çekmek için yaptığını söyleyip iyice tepesinin tasını attıranlar da olmuş. Neler neler yapmamış ki bir derman bulurum umuduyla. Bir gün mesela evdeki Sig-Sauer’le karşılıklı bakışırlerken aklına gelmiş, kalkmış hiç üşenmeden günübirlik Doğu Berlin’e geçmiş, en kıyak doktorlar orada bulunur hesabıyla Cumhuriyet Sarayı’nı gezerken numaradan fenalaşıvermiş. İlk müdahaleyi yapan Doğu Alman doktorun “Bir şeyiniz yok,” demesi üzerine kırık dökük Almanca’sıyla “Hastayım ben Doktor, sen halk adamısın, burası halk cumhuriyeti, ne varsa sende var,” diye yalvarmış. Herr Doktor şaşkın şaşkın bizim Fuat Amca’ya bakarak, “İltica etmek istiyorsanız sizi ilgili kişiye yönlendireyim,” falan diyecek olmuş. Bunun üzerine korkuya kapılan Fuat Amca daha fazla üstelememiş ama doktorun gözünün içine bakarak Türkçe olarak, “Halk cumhuriyetinizi sikeyim, siz de yalanmışınız amına kodumun kızılları,” diye küfrettikten sonra taburcu olup, amansız hastalığıyla birlikte Batı Berlin’e geri dönmüş.

Badem-ceviz

2010-07-24T15:47:00.000+02:00

Kocamustafapaşa pazarından diyalog:

- Bademin cevizin hep en büyüğünü alıyordu. Meğer kocası uzun yol şoförüymüş abi...

Özel bir not

2010-07-21T16:37:00.002+02:00

Google'da "arpasuyu mrs dalloway" kelimelerini birlikte aratarak bloguma gelen kıymetli kişi, sizi saygıyla selamlıyorum...

Sanırım Rushmore'daki gıcık oğlanın annesi de Mrs Dalloway'di, bak şimdi fark ediyom bunu.

Uşak Gotiği

2010-07-20T20:20:00.003+02:00

Mefruşatçı Fehmi'nin, hakkında bir zamanlar kolum gibi sazanları eliyle suyunun yüzünden topladığına dair kuyruklu yalanlar savurmaktan kaçınmadığı ama çoktandır kurumuş olan Dokuz Sele Deresi'nin yanıbaşındaki dükkânını açmak için erkenden kalkan Tesisatçı Şeref, Çakaloz Sokak'taki evinden yürüyerek on dakika çeken İsmetpaşa Caddesi'ne çıktığında zıpkın gibi bir sabah esintisi beyaz şilebezi gömleğini yalayıp geçti. Kendisi gibi erken kalkan esnaflardan, erken iş tutan seyyar satıcılardan, okullarına ya da işlerine gitmek için evden erken çıkan öğrencilerden, memurlardan ve odacılardan tanıdıklarına selam vererek tempolu bir yürüyüş tutturan Tesisatçı Şeref, evde sabah kahvaltısı yapmış olduğu halde İş Bankası'nın karşısındaki simitçiden bir tane de simit alıp, Belediye'nin önünden geçerek Mimar Sinan Sokağı'na saptı ve gördüğü manzara karşısında cin çarpmışçasına donup kaldı olduğu yerde.

Zira Mimar Sinan Sokağı'na bakan tarihî Ulu Camii'nin yanıbaşında, şehrin göbeğinde kapkara, korkutucu, görkemli bir gotik kilise yükseliyordu.

Arkası belki yarın, belki yarından sonra...

37

2010-07-12T03:49:00.003+02:00

Gel gel yanalım ateş-i aşka...

37'yi de gördük ya bu şehirde, daha da iflah olmayız tayfam.

Müdüre not: Oğlum garıştırmadan iç enki mereti. Sanki yılların âlemcisiymiş gibi durup durup azıtıyon, ondan sonra gubur başı bekliyon sabaha gader. Dekleşik iç, efendi ol, ordan alıp öte yana goma...

İronilere gelesin

2010-07-10T21:35:00.002+02:00

İroniye gel vatandaş. Oğuz Atay'ın memleketi İnebolu'da 'Oğuz Atay Çocuk Parkı' varmış. Yazık lan orada oynayan çocuğa, ne ruh sağlığı kalır vallahi, ne esenlik.

Olmuşken İnegöl Emniyeti, ilçedeki karakolların birine de "Franz Kafka Karakolu" desin, suç oranı anında sıfıra inmezse bak...

"Cep Tarkovskisi" Küçük Nuri bu kez de Alman taşrasında

2010-07-10T03:31:00.008+02:00

Evvelce memleket taşrasında görülen "Cep Tarkovskisi" Küçük Nuri bu kez Alman taşrasına açıldı. Nazi partisinin savaş sonrası Alman tarihinde en çok oy aldığı (yüzde 20'nin üstünde) kasabanın yedi kilometre ötesinde korkusuzca tatilini yaptı, bu kez de Uzak özentisi çalışmalarıyla adam olmayacağını gösterdi.

Not düşmeyince unutuyorum lan, iki şey söyliycem. Hiç sevişme sahnesi olmayan Persona hayatımda seyrettiğim en erotik filmlerden biriydi. Günümü gecemi adayıp okuduğum Şebnem İşigüzel romanı Sarmaşık ise hayatımda okuduğum en kötü romanlardan biriydi. Rafet el Roman'dan bile kötü olabilir, o kadar yani...

Düğme

2010-07-09T15:01:00.002+02:00

Zizek'in liberal demokrasiler için kullandığı süper bi benzetme var. Otomatik asansörlerdeki kapı kapama düğmelerini örnek veriyor. Aslında tamamen "placebo" etkisi veren düğmeler bunlar. Sen ona bassan da basmasan da kapı kapanacak. Düğme sadece seni tatmin etmek için, kapının kapanması için bir şeyler yapıyormuşsun yanılsamasını sana yaşatmak için orada. Ama yine de dayanamayıp basıyorsun her seferinde.

Almanya'da son 25-30 yılın en piyasacı, en anti-sosyal yasalarını Schröder'le yeşiller, yani solcular geçirmişti. Meşhur Hartz IV hikâyeleri falan. Sosyal devletin dibine dinamit koymak sosyal demokratlara düştü. Şimdi de en anti-kapitalist, en tasarrufçu, en düzenleyici yasaları Merkel'le meymenetsiz Guido'nun liberal demokratları şeediyor. Azgın finans piyasalarına dur demek de o piyasalar iyi çalışsın diye iktidara gelen sağ muhafazakârlara düştü. Ondan sonra demokrasiymiş, seçimmiş, oymuş kaşınıp duralım biz.

Demokrasi aslında kendimize çaktırmasak da şehvetle izlediğimiz, pronografik bir zevk duyduğumuz çevre felaketlerini andırıyor. Hem zevkli, hem rahatlatıcı. Bizden uzak nasıl olsa...

"İsa'nın Son Keşkeği"

2010-05-30T02:22:00.001+02:00

Bobiler.org'ta gördüm, hastası oldum:

4

2010-05-20T23:04:00.000+02:00

Dimdik, belçıkaran cinsten bir yokuş. Yokuşun sonu deniz, ama biz yokuşun tepesinde, kapalı siyah bir kapının önündeyiz. Sabah vakti ve önünde durduğumuz siyah kapının arkasından bangır bangır bir müzik (Joy Division?) duyuluyor. Yokuşun aşağısından, üç tane orta yaşlı adam yaklaşıyorlar oflaya puflaya. Üçü de üstlerine bir hayli bol gelen, çuvalı andıran, koyu renkli takım elbise giymişler. Üçü de şişman. Ellerinde çantalar var, bürokrat ya da memur olduklarını anlamak zor değil. Hiç konuşmadan, binbir güçlükle, hatta ara sıra durup dinlenerek tırmanıyorlar yokuşu. En sonunda o siyah kapının önüne varıp, duruyorlar. Birbirlerine bakıyorlar, bir tanesi, "Burası," diyor. Diğerleri başıyla onaylıyor. Durup ceplerinden çıkardıkları kumaş mendillerle eşzamanlı bir biçimde terlerini sildikten sonra, kapıya en yakın olanı zile uzanıyor.

Böyleyken böyle

2010-05-20T22:07:00.002+02:00

3

2010-05-20T00:36:00.001+02:00

Mobilyaları, duvar kâğıdı, dekorasyonu, hattâ belki insanları bile 70'li yıllardan kalmış bir orta sınıf evinin salonu. Berjer koltuklar, kadife kılıklı kanapeler, bir adet kütüphaneli divan, sararıp solmuş duvar kâğıdı, hantal görünümlü, Kayseri işi kakmalı yemek masası ve etrafındaki sandalyeler. Kütüphaneli divanda yan yana oturan üç kişi var. En sağda, orta yaşın üstünde, bıyığı sararmış, taşradan birkaç günlüğüne ziyarete gelmiş bir akrabayı andıran, gri süveterli, kumaş pantolonlu, kasketli bir adam. Onun yanında aşağı yukarı aynı yaşlarda görünen, başında saçlarının ancak yarısını örten beyaz başörtüsüyle, iyi giyimli bir kadın. En solda ise bu ikilinin oğulları yaşında görünen, siyah kot ve tişört giymiş yeniyetme bir genç.

Sağdaki adam önündeki sehpayı kullanarak itinayla cıgaralık sarıyor. Sehpada ayrıca uzun zamandır oradaymış gibi görünen üçten fazla Türk kahvesi fincanı, birkaç dağınık gazete, bir televizyon kumandası da var. Kahve fincanlarının bazıları ters çevrilmiş. Kadın üzgün ve öfkeli görünüyor. Sabit gözlerle yere bakıyor. Oğlan ise sanki televizyon seyredermiş gibi ama televizyonun sesi duyulmuyor.

Adam sardığı cıgaralığı ağzına götürüp, "Yeğenim bir ateş patlat bakalım," diyor, divanın en solundaki gence. Genç önce dönüp boş gözlerle adama bakıyor, sonra gördüğü şey dünyanın en doğal şeyiymişçesine yerinden kalkıp gözden kayboluyor. Anne hiç başını çevirmeden bir şeyler mırıldanıyor:

"Bunun için mi çağırdım seni ben? Boyun devrilsin kardeş gibi..."

Adam yanıbaşındaki kadına sanki bir meczuba bakarmış gibi, küçümseyen, acıyan gözlerle bakıp, cevap vermiyor. O esnada elinde kibrit kutusuyla oğlu yeniden salona giriyor. Kutuyu dayısına verip, eski yerine oturuyor. Dayısı ağzındaki cıgaralığı yakarken, kadın bu kez oğluna sesleniyor:

"İnsanda utanma olur biraz. Babandı o senin baban. Yatalak hasta gibi oturuyorsunuz bütün gün. Kadın başıma ben mi çıkıp arıycam bu adamı? Ben mi düşecem peşine? Konu komşudan da mı utanmıyorsunuz?"

Oğlan gözlerini televizyondan ayırmadan yanıt veriyor annesine:

"Konu komşu mu kaldı ki anne?"

Kadın tepki vermiyor. Dayı cıgaralığından üst üste birkaç nefes çektikten sonra, çatallaşan bir sesle yeğenine bakıp, "Yeğenim sinirsiz yerinden kestirdin herhalde bu sefer. Kafa merasim yerine döndü Allahıma," diyor.

Çölemerik, İndira Gandi falan

2010-05-19T12:56:00.005+02:00

Yahu evvelden haritalarda, Hakkari'nin yanında parantez içinde Çölemerik yazardı, hatırlayan var mı? Erik çölmüyor mu artık, neden kimse kullanmaz oldu bunu? Ya da bu da mı ulu devletimizin gereksiz Türkçeleştirme çabalarından biriydi? Bu da mı gol değil? Bilemedim... (Tevatürdür, üniversitede Türkçe dersi veren hoca sınavda Buda'dan örnekler veren bir arkadaşın bütün Buda'larını ayırmış, "da" ayrı yazılır gerekçesiyle, çok da düşük not verniş çocuğa.)

Kılıçdaroğlu'ya "Gandi Kemal" diyorlar ya, Baykal'a da "İndiragandi Deniz" desinler lan... Ayrıca bizim kanunlarda "halkı seksten soğutmak" suçu yok mu?

Şu da var ki, arkadaşım M.Ömer'le konuşurken laf oraya geldi geçende. Biraz iddalı olacak ama, biz de Der Spiegel'e yazmıyoruz nasıl olsa:

Bizim kuşağın iki büyük trajedisi var arkadaş. Biri Fenerbahçe, öteki de Kemalist aile büyüğü. Hadi birinciye alıştık da, ikincisi çok fena. Bunlar gençliklerinde de böyle miydi bilmiyorsun ama öyle muhafazakâr, öyle kütkafa oluyorlar ki; karşı çıkmamak, kavgaya tutuşmamak elde değil. Ama girişince de alıyor seni bir pişmanlık, "yarın ölüp giderse ne olucak, boş yere üzdüm adamı/kadını" diye kendi kendine vahvahlanıyorsun. İşte böyle durumlarda Alman olmak istiyorum lan, vallahi über alles adamlar...

Akçaabat'ta bir James Dean

2010-05-18T15:05:00.004+02:00

Bugün de sözü Can Yücel'e bıraksam olmaz mı? Akçaabat'ta bir Yaşar'ın hikâyesini bir de ben yazsam ayrıca olmaz mı?

"To be or not be" cümlesini, "Bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin" diye çeviren bir adamdan bahsediyoruz. (Bilmiyordum, toprağından nar çiçekleri fışkırasıca, zamanında İlhan Berk'e de "Haa bir de / Şiirlerini gerdirmek için / Avrupa'ya gidiyormuş arasıra" demiş.)

AKÇAABAT'IN JAMES DEAN'I*

Akçaabat'ta bir Yaşar
Düğün meraklısı
Dâvetli dâvetsiz
Her düğüne gidermiş
Gidermiş ama
Kenarda dururmuş
Ne horona katılır
Ne kemençe çalarmış
Rakı içmez
Bakmazmış kızlara
Tabanca sesleri arasında
Uzaktan seyredermiş şenliği,

* Can Yücel, Seke Seke, Doğan, 2000, s. 102

Şiir gibi fotoğraf

2010-05-16T16:39:00.003+02:00

Berlin Alexanderplatz'daki bir binanın tozlu arşivlerinde bulunan, savaştan sonra çekilmiş bir dizi Berlin fotoğrafından biri.

Bir tanesi ama çok acayip. Yıl 1945. Pariser Platz'da, yıkıntıların orta yerinde, harabeye dönmüş Brandeburg Kapısı'nın önüne toplanmış olan bu Rus askerleri, Rus şair Yevgeni Dolmatovski'nin kendi ağzından okuduğu şiirlerini dinliyorlar.

2

2010-05-14T22:51:00.001+02:00

Kıyıda demirlemiş bir yolcu vapurunun içi. Vapur hafif hafif sallanıyor, sanki her an harekete geçecekmiş gibi ama beklenen hareket bir türlü gerçekleşmiyor. Pencerelerinden vuran sabah güneşinin doldurduğu iç taraftaki kabinin iki farklı ucunda, birbirlerini görecek şekilde oturmuş olan ama birbirine hiç bakmayan iki kişi var. Güneşin vurduğu pencerenin önünde oturan orta yaşlı, irikıyım adam pencereye yerleştirdiği aynaya dönmüş traş oluyor. Omzunda havlu, yanıbaşında traş bıçağını sokup çıkardığı, içi su dolu kocaman bir şarap kadehi, yüzü ifadesiz. Sanki o vapurda yaşıyormuş, bütün ömrü orada geçmişçesine rahat görünüyor. Vapurun öbür köşesinde ise bir kadın var. Yüzü adama dönük olduğu halde, gözleri başka yerde. Gamlı, hüzünlü bir hali var, gözleri bomboş bakıyor. Güneşe rağmen kahverengi paltosunu çıkarmamış, omzunda çok şık bir şal var. Vapurun düdüğü ötüyor sonra, ama vapur hareket etmiyor.

Yaşa Le Carre

2010-05-13T17:34:00.008+02:00

Sıkıntılı zamanlarımda üst üste üç tane Le Carre çaktım, nasıl açtı, nasıl iyi geldi biliyo musun? Hele o "A Perfect Spy" yok mu, üstadın olgunluk dönemi değil "azgınlık" dönemi romanı adeta. Londra'dan Bern'e, Viyana'dan Korfu'ya gide gele götün düşüyor , beşer karış açılıyor ağızların da kapanmak bilmiyor. Casus romanı deyip geçeni, burun kırıvıp, dudak bükeni Hasanpaşa tüfeğiyle kovalarım bak... Gam keder bırakmadı lan, daha ne olsun!

(Bak gizli kapaklı iş çevireceksen, belge teslimatı yapacaksan, ortağınla aynı oyuna bilet alın. İkiniz de birer keman kutusuyla gidip, kutuları vestiyere bırakın. Sonra salonda ışık sönünce vestiyerden aldığınız numeroları değişin. Sen sağ, o selamet.)

Çarşıdan aldım bir tane, eve geldim sıfır tane. Nedir bu?
Sıcak pazar ekmeği.

Bisikletle eve giderken aldım bir tane, eve geldim depozitosu. Bu nedir?
Buz gibi Alaman birası.

Başta bizim çizgi filmi karakterini andıran dışişleri bakanı olmak üzere, tehcir söz konusu olduğunda "Biz de Sarıkamış'da ya da Balkanlar'da ağladık" diye karşı argüman geliştiren organizmalar var ya, Ermeniler'i kıranla, Sarıkamış'tı kendi askerini kıranın aynı adam olduğunu, "Askeri kırdıran Enveri Paşa" diye türküler yakıldığını bilmiyor olabilirler mi. Sivil nüfusa yönelik planlı eylemle, savaşta gerçekleşen kaybı nasıl bir tutuyorsun lan aymaz? Hiç mi tarih-coğrafya öğretmediler, hiç mi insanlık öğretmediler sana?

Dağılabilirsiniz...

1

2010-05-13T01:38:00.003+02:00

Dar, apartmanların neredeyse iç içe geçtiği, iki apartman arasına gerilmiş iplerde beyaz iç çamaşırları, maskeler ve önlüklerden başka hiçbir şeyin asılı olmadığı bir ara sokak. Durgun, sıcak, yaprak kıpırdamıyor, iş makinalarını dayayıp sokağı olduğu gibi kaldırıp götürseler kimsenin umurunda olmayacak. Sokağın bize uzak olan başından ellerinde çantalarıyla, bir kadınla erkek yaklaşıyor konuşarak. Yavaş yavaş, turist gezintisine çıkmış gibi, hiçbir çekiciliği olmayan evlerin dış cephelerine, pencelerine bakıyorlar. Onların arkasından yine aynı yavaş tempoyla burun ve ağızlarında koku almalarını engelleyen beyaz maskeler bulunan kadınlı erkekli, ihtiyarlardan, gençlerden, çocuklardan oluşan bir grup hiç konuşmadan, hiç etraflarına bakmadan, sanki bu dünyadan değillermiş, sanki bütün duyularını yitirmiş gibi ilerliyorlar. Sokağın bu başındaki küçük bakkal dükkânının önündeki hasır taburelerde iki tane orta yaşlı adam oturmuş tavla oynuyorlar. Mutlak sessizlik, ürkütücü bir huzursuzluk, yakıcı bir güneş... Birdenbire, sokağın bize yakın başında yan yana dizelenmiş 4-5 katlı apartmanların birinin en üst katından fırlatılan, eski, siyah-beyaz bir televizyon müthiş bir gürültüyle sokağın orta yerinde parçalanıyor. Buna, artık bu tarafa iyice yaklaşmış olan, turist kılıklı kadınla erkek dışında hiç kimse şaşırmıyor, irkilmiyor, kafasını çevirip bakmıyor bile. Onlarsa büyük bir şaşkınlık içinde, önce yere düşen televizyona, sonra televizyonun atıldığı pencereye, sonra da hiçbir tepki göstermeyen tavla oyuncularına bakıyorlar. Maskeliler, televizyon ölüsünün yanından hiçbir şey olmamış gibi geçip gidiyorlar.

Devendra

2010-05-12T01:48:00.003+02:00

Devendra Banhart'ı keşfettim, bir de uzaklardan bir arkadaşın aylar önceki tavsiyesine uyarak Vampire Weekend'i. Ama asıl gönlümü çalan, aklımı alan Devendra yavşağı oldu. Öte yandan, kitabıydı, cd'siydi, dvd'siydi derken kütüphaneden aldığım madde sayısını 48'e çıkararak kişisel rekoruma imza attım. Kütüphaneden aldığım kitaplardan birinin müteveffa kütüphane memuru Kör Borges'a ait olması, Devlet İroni İşleri'nde kurulacak bir komisyon tarafından incelensin isterim.

Kör Borges'in yalancısıyım, Montevideo meğer "tepeyi görüyorum" demekmiş, denizcilik tabiriymiş, Uruguay'ın başkenti tepelikmiş, denizciler uzaktan görünce "monte video" diye çığrışıvermiş kendi aralarında. Kör Borges'in yalancıyısım diye ekledim, zira şu âlemde yalan söyleme potansiyeli en çok yazarlardan biri değil mi bu sevimli amcamız. Kundera okuyorsun, Woolf okuyorsun, ne biliyim Dosto okuyorsun; "insan incelemeleri büyük laboratuarı"nda önlüklü, mikroskoplu sümsük bir memur gibisin; sonra Borges okuyorsun, ohhhh... "Osur osur ipe diz" ülkesinin serinletici suları, "at yalanı sikeyim inananı" ovasında kelle tarımı. Hepsi ayrı güzel tabii canım, ötekilere laf soktuğum da sanılmasın.

Burada övmüştüm Emrah Serbes'i, geçen hafta tanışmak nasip oldu Berlin'de. Kıyak adammış muhterem, geçen ay Beşiktaş maçında hidroelektrik santral karşıtı pankart açmışlar, polis saldırmış, "sen necisin lan?" demiş, Serbes yazar olduğunu söyleyince sağ elinin baş parmağını kırmaya kalkmış, o da "ama ben solağım"diyerek gülümsemiş. Devlet İroni İşleri uyuma lan! Türk polisi, Türkiye'nin en parlak genç polisiye yazarının parmağını kırıyor...

İslamcı cenaha yönelik iç çamaşırı firması bana ilan fikri sorsun, hemen söylerim: Kışkırtıcı bir iç çamaşırlı kadın/erkek fotoğrafı eşliğinde şu slogan: "Helal Et!"

Böyle böyle gidiyoz işte...

Konumlanma mantığınız kadar konuşun

2010-03-18T18:48:00.002+01:00

Ne aktaranı, ne de muhteşem beyanatları aktarılanı aktarayım size. Bu bir MSN muhabbeti ve ben en çok buna güldüm son zamanlarda. Özellikle, 'abi çok acil çıkmam lazım' kuyruklu yalanındaki çaresizlik ve bedbahtlığa dikkatinizi çekerim:

- sağlık sıhhatin yerinde değil mi kardeşim
- bir sıkıntı yok abi
- tek olmasın be kardeşim
- bir önerim olacak
- buyur abi
- biliyosun ABD, Meksika ve Kanada AMERO isimli paraya geçiyor
- toprak savaşlarından PARA ve ENERJİ SAVAŞLARINA geçiliyor
- sizin sektörü direkt etkileyebilir
- değerlendirirsiniz
- eyvallah abi
- ben artık hiç bir işe hayır demiyorum
- yanlış anlama
- öngörüm ve konumlanma mantığıma göre bakıyorum
- dostlarla siz de bir yorum yaparsınız
- abi çok acil çıkmam lazım
- görüşürüz
- devam ederiz
- dostlara selam

Yaz bahar

2010-03-11T09:27:00.003+01:00

Vallahi hiç yazasım yok. Hırt oldum, yabanî oldum, ev hayvanı oldum iyice, biri monitörden fırlasın, Peru'ya falan götürsün beni. Gabriel diye bi eleman vardı Kolombiyalı, matematik okuyordu, caz dinlemeye falan gittik birkaç kez. Güleç yüzlü, aklı başında, düzgün bi oğlandı. Bi gün ben öylece kütüphanenin merdiveninde oturmuş cıgara içerken, "Hacım senin halinde tavrında bir şüphecilik var," diyerek söze girmiş, karakterimle ilgili şimdi hatırlamadığım bir analize girişmişti. Gabriel'in anlatmaya çalıştığı buydu işte. Şu beş dakikanin içinde yine ucundan döndüm bloğu internet çöplüğüne göndermenin... Ne yapıcaz Gabriel? Bu gemi ne zaman gidecek?

Keşkek yedim lan, çok güzel oldu. Graham Greene, "İstanbul Treni" diye roman yazmamış mı meğer? Kozmos acar çarptı, iki elim yakanda Reha. Bahar gelir gibi oldu, sonra siktirip gitti. Eskiden sıskalık fakirlik göstergesiydi, şimdi fakirler hep şişman, zenginler bir deri bir kemik. Küreselleşme bu olsa gerek. Kitap gelecek, az kaldı. Ev çok toz oluyor, bir gün altından kalkamayacağız diye korkuyorum. Acıktım.

Cönk

2010-02-11T19:20:00.003+01:00

Yaklaşık 15 yıldır devam eden içlik boykotumu bana bozduran bu soğuklara lanet okuyor,

ben Saracoğlu Stadı'ndaki ilk maçımı seyrettikten sonra bilet fiyatlarını yarı yarıya indiren Fenerbahçe yönetimini kınıyor,

AKP-C(M)HP saflaşmasında illâ ki taraf tutmam beklentisiyle üstüme gelen, memleketimin azgelişmiş politik analistlerine 'yiyin birbirinizi' solculuğu dışında bir sol pozisyonun da varolabileceğini hatırlatıyor,

İslamcı-entelektüel cenahtaki günlük konuşmaların aşırı kibarlığı karşısındaki şaşkınlığımı gizleyemiyor,

Türkiye'yi tamamıyla İstanbul üzerinden okuyan ve yansıtan anaakım medyaya teessüflerimi sunuyor,

ailem ve arkadaşlarım haricinde, memleketime dair söyleyebileceğim en güzel şeyin yemekleri olduğu gerçeğine alışmaya çalışıyorum.

NOT: Resimdeki oğlanı internette 'içlik' yazarak buldum. En cevval, en dağlardelen, en benim diyen erkeği bile Borneo maymununa çevirebilecek iki kıyafet varsa bu âlemde, biri içliktir, diğeri de kilim desenli kazak. (Benim de vardı bu arada kilim desenli kazağım. Tek başına beş kilo çekiyordu, Sibirya soğuğu gelsin bana mısın demezdim onu giyince.)

Tay boşanmış

2010-01-17T03:48:00.002+01:00

sarı çizme geyelim
bizim dama girelim
annen buben duyarsa
tay boşanmış deyelim

türküden...

Kıpır kıpır

2010-01-17T03:47:00.002+01:00

Herhangi bir film eleştirisinde "kıpır kıpır" sıfatı kullanılmışsa o filmden uzak duracaksın genç mürit, sana gelmez o film, daralırsın, dernek toplantısına çay taşıyan afyonlu odacı gibi, annesinin altın gününden kalan artıklara yumulmak için teyzelerin kalkmasını bekleyen liseli genç gibi, ekonometri dersinde rakamlardan karanfil yapan umarsız oğlan gibi yumrun boğazında kalakalırsın.

Pamir Dayı ne yapıyor dağın başında?* - I

2010-01-12T21:31:00.002+01:00

Pamir Dayı ne yapmaya çalışıyor orada, dağın başında. Hem ona neden dayı diyoruz? Kim görmüş herhangi bir dayılığını? Ne yapmaya çalışıyor orada Pamir Dayı, o dağın başında? Tası tarağı toplayıp buraya gelmiş olması neden? Neden hiç birimizi ikna etmiyor öne sürdüğü gerekçeler? Nedir Pamir Dayı'yı bu kadar gizemli, bir o kadar da korkutucu kılan? Neden esirgiyoruz ondan diğer yabancılara bol kepçeden dağıttığımız kuşkularımızı, düşmanlıklarımızı, kaş çatmalarımızı? Pamir Dayı ne yapıyor her Allah'ın günü o dağın başında, neyin peşinde? Neden aklına estikçe yanıbaşımıza gelip tuhaf hikâyeler anlatıyor önceki yaşamından? Neden hiç birimiz o uyduruk hikâyelerin altını deşeleyemiyor, yalanlarını yüzüne vuramıyoruz Pamir Dayı'nın? Ne yapıyor Pamir Dayı o dağın başında? Neden kimse onun peşine düşmüyor, neden kimse onu karşısına alıp dosdoğru sorgulayamıyor, neden en kudretli sandıklarımız bile Pamir Dayı'nın karşısında sus pus oluyor? Ne yapıyor Pamir Dayı o dağın başında, neyin peşinde? Neden bir bahar akşamı çıkageldi buraya bir kamyonet kasasını zor dolduran eşyasıyla? Neden başka yere değil de buraya geldi? Burayı neden seçtiğine dair sorulara verdiği yarım yamalak, kaçamak cevaplar nasıl oluyor da hepimizi tatmin ediveriyor birdenbire? Ne yapıyor bu Allah'ın adamı, bu dağın başında? Neden ona Dayı diyoruz?

* Tom Waits'in "What's He Building?" şarkısından esinlenme-aparma.

Ateş başı

2010-01-12T17:54:00.003+01:00

Virginia Woolf'un en melankolik kahramanlarından biri olan Joan Martyn dilsizlere dil oluyor, mutluluğun tarifini veriyor:

"Ama annemin dediği gibi en iyi hikâyeler ateş başında anlatılanlardır ve eğer yaşamımın son günlerini, gördüğü acayip şeylerin ve gençliğinde olup bitenlerin hikâyeleriyle bir kış akşamında bütün ev ahalisini susturup kendini dinletebilen yaşlı bir kadın olarak geçirirsem çok mutlu bir insan olacağım."

Virginia Woolf, The Journal of Mistress Joan Martyn