13 Kas 2007

Her işte Alman parmağı var

Belki bilindik bir şeydir, ben yeni öğrendim. Amerika'ya Amerika denmesinde de meğer işgüzar bir Alman'ın parmağı varmış.

Biliyorsunuz Amerigo Vespucci adında Floransalı bir ağabeyimiz var 15. yüzyılda yaşamış. Kendisi Yeni Dünya'yı iki kez turluyor ve Colomb ve diğer denizcilerin aksine; buraların yeni bir kıta olduğunu, Avrupa'nın uzantısı olmadığını ilk ortaya atan kişi oluyor. Biz de biliyoruz ki, Amerika kıtasının adı bu adamdan geliyor. Peki ama nasıl?

Şöyle ki Almanya'nın Freiburg kentinde doğan Martin Waldseemüller adından harita meraklısı bir başka ağabeyimiz daha var o dönemde yaşayan. Bu güzel soyadlı adam 1507 tarihinde işi gereği etraflıca bir harita (resimde görülen, basınca gocaman oluyor) hazırlıyor ve yeni keşfedilen o kıtanın üstüne de; "Amerika" yazıyor, yani buranın yeni bir kıta olduğunu iddia eden ilk insanın adını. Sonradan Amerigo Vespucci'nin keşiflerdeki rolü tartışmalı olduğu için, Waldseemüller amcamıza tatava yapanlar, 'değiştir lan o ismi kunil' diyenler oluyor. O da buna uyup, 1513 tarihli haritada koca kıtanın üstüne "Terra İncognita / Bilinmeyen Ülke" yazıyor. Ancak yaklaşık 1000 tane kopyası sağa sola dağılan ilk haritadaki isimlendirme milletin hoşuna gidiyor ve Amerika adı benimseniyor.

Bir de "Hoşt Amerika, Puşt Amerika" türküsü var ki 70'lerden kalan; yıllar sonra kazılan gömüden çıkan hazine gibi kaset ve kitapları; akabinde de bu türküyü başka zaman anlatayım.

Hiç yorum yok: